Harrojeni Gazën. Përveç një përmendjeje të shkurtër në letrën e ftesës drejtuar rreth 60 krerëve të shteteve dhe qeverive, në dokumentet themeluese të Bordi të Paqes së Donald Trump nuk ka asnjë referencë reale për Gazën. Mesazhi është i qartë: Fokusi nuk është më një territor i vetëm, por bota mbarë, ajo që presidenti amerikan është i bindur se është i destinuar ta udhëheqë dhe “ta shpëtojë”.
Sipas një konsensusi mes analistëve, pikërisht në këtë drejtim synon të shkojë Bordi i Paqes. Një strukturë, rregullat dhe karakteristikat e së cilës u zbuluan dje nga e përditshmja izraelite Haaretz, që në vizionin e themeluesit duhet të sjellë paqen dhe prosperitetin në zonat e botës të goditura nga konflikte dhe tensione.
Një ambicie që ngjan shumë me atë që 51 shtetet themeluese të Kombeve të Bashkuara shpallën 80 vite më parë. Dhe pikërisht për këtë arsye, njoftimi i Trump tingëllon ironik: ai erdhi në të njëjtën ditë kur Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së përkujtonte përvjetorin, duke paralajmëruar për “forca të fuqishme” që po përpiqen të “mbytin bashkëpunimin ndërkombëtar”.
“Ne vazhdojmë përpara, pavarësisht gjithçkaje”, tha António Guterres, me ton të zymtë, ndërsa mandati i tij përfundon në fund të dhjetorit.
Fjalët luftarake të Guterres nuk fshehin realitetin: dy vitet e fundit kanë qenë më të vështirat ndonjëherë për OKB-në, e goditur, diskredituar dhe dobësuar nga armiqësia e hapur e SHBA-ve. Kjo u konkretizua fillimisht me shkurtime të rënda financiare, e më pas, më 7 janar, me daljen e SHBA-ve nga 31 agjenci të OKB-së, të cilat Trump i ka quajtur “joefikase, të dëmshme ose të kushtueshme”.
Mes tyre janë agjenci që merren me klimën, mjedisin, të drejtat e grave, ndërtimin e paqes dhe mbrojtjen e viktimave të konflikteve të armatosura dhe dhunës seksuale.
Janë pikërisht këto struktura dhe i gjithë sistemi që rrotullohet rreth “Pallatit të Qelqtë” në Nju Jork që Trump synon t’i zëvendësojë me Bordin e Paqes.
Sipas kartës themeluese të parë nga Haaretz, Bordi i Paqes do të punojë për “rivendosjen e një qeverisjeje të besueshme dhe legjitime dhe për garantimin e një paqeje të qëndrueshme në zonat e prekura ose të kërcënuara nga konflikti”, duke marrë rolin e organizatave të tjera ekzistuese.
Pa e përmendur drejtpërdrejt OKB-në, dokumenti e kritikon në mënyrë të nënkuptuar, duke theksuar nevojën për “një organizëm ndërkombëtar për ndërtimin e paqes më fleksibël dhe më efektiv” dhe duke shtuar se paqja e qëndrueshme kërkon “guximin për të braktisur institucione që shumë shpesh kanë dështuar”.
Në kartë thuhet qartë se Donald J. Trump do të jetë Presidenti inaugurues i Këshillit për Paqen, pa asnjë afat mandati, as të lidhur me presidencën amerikane. Trump do të ketë të drejtën ekskluzive për të ftuar shtetet, për të rinovuar ose revokuar anëtarësinë e tyre, për të emëruar dhe shkarkuar anëtarë dhe për të vendosur veto mbi çdo vendim. Vetëm një shumicë prej dy të tretash do t’u lejonte vendeve të tjera të bllokonin vendimet e tij. Shtetet që dhurojnë të paktën 1 miliard dollarë do të kenë vend të përhershëm.
Sipas Financial Times, që citon burime pranë administratës Trump, në krye të prioriteteve të Bordit të Paqes janë Ukraina dhe Venezuela, dy nga krizat ushtarake dhe politike më komplekse të momentit.
Po çfarë shansi ka një iniciativë e tillë? Reagimet e para janë thellësisht skeptike. Edhe pse pak liderë janë të gatshëm të kritikojnë hapur Trump, aq më tepër pas vendosjes së tarifave ndaj vendeve që kundërshtuan idenë e marrjes së Groenlandës nga SHBA-të, diplomatë dhe analistë shprehin dyshime serioze për një organ global nën mbikëqyrje amerikane.
Situata i ngjan episodit simbolik të ditëve të fundit: fituesja e Nobelit për Paqen, Maria Corina Machado, i dhuroi Trump medaljen e saj, ndërsa ai kurrë nuk e ka fshehur zhgënjimin që nuk e ka marrë vetë çmimin. Komiteti norvegjez reagoi menjëherë, duke sqaruar se të kesh medaljen nuk do të thotë të jesh fitues i Nobelit.
Mesazhi, i përkthyer në diplomaci globale, është i qartë: Mund ta krijosh OKB-në tënde, por ajo nuk do të jetë kurrë vërtet OKB-ja.
Shkrim nga La Repubblica
