Një seri lëvizjesh ushtarake dhe masash të reja sigurie në disa vende europiane po pasqyrojnë shqetësimin në rritje se lufta në Ukrainë mund të krijojë rreziqe të reja për NATO-n, jo domosdoshmërisht përmes një pushtimi të drejtpërdrejtë, por përmes veprimeve të kufizuara dhe operacioneve hibride.
Në ditët e fundit, Bjellorusia zhvilloi katër ditë stërvitje ushtarake pranë kufirit me Poloninë dhe Lituaninë. Në manovra morën pjesë njësi të mekanizuara dhe të blinduara, të cilat u stërvitën për mbrojtjen e kufijve dhe për përballimin e kërcënimeve nga dronët.
Një pjesë e stërvitjeve u zhvillua pranë Qafës së Suwalkit, një korridor rreth 100 kilometra i gjatë mes Polonisë dhe Lituanisë, që lidh shtetet baltike me pjesën tjetër të territorit të NATO-s. Minsk i ka përshkruar manovrat si një masë mbrojtëse.
Në Francë, presidenti Emmanuel Macron mblodhi në Pallatin Elysee drejtues politikë dhe zyrtarë të lartë për një takim të klasifikuar mbi kërcënimet e sigurisë. Pas takimit, Macron deklaroi se kërcënimi hibrid rus ndaj Europës dhe Francës është intensifikuar dhe kërkoi masa më të forta për mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe industrisë së mbrojtjes nga sulmet me dronë dhe ato kibernetike.
Paralajmërimi i Polonisë për sulme që mund të paraqiten si “aksidente”
Kryeministri polak Donald Tusk ngriti një tjetër shqetësim. Duke folur në parlament, ai tha se, sipas vlerësimeve të inteligjencës, ekziston rreziku që Rusia të tentojë sulme me dronë ose raketa ndaj vendeve të NATO-s që mbështesin Ukrainën dhe më pas t’i paraqesë ato si “aksidente”.
Sipas Tusk, një skenar i tillë mund të synojë të testojë vendosmërinë e aleatëve dhe të krijojë pasiguri mbi mënyrën se si NATO do të reagonte ndaj një incidenti të tillë.
Shqetësimet janë shtuar edhe pas incidenteve në hapësirën ajrore të Baltikut. Më 14 shtator, një avion luftarak italian që merrte pjesë në një mision të NATO-s rrëzoi një dron mbi territorin e Lituanisë, pasi ai kishte hyrë nga drejtimi i Bjellorusisë. Autoritetet lituaneze kanë deklaruar se droni dyshohet të jetë prodhim rus, ndërsa rrethanat dhe misioni i tij janë ende objekt hetimi.
Pse është kaq e rëndësishme Qafa e Suwalkit?
Qafa e Suwalkit konsiderohet një nga zonat më të ndjeshme strategjike në krahun lindor të NATO-s.
Korridori ndodhet mes territorit të Polonisë dhe Lituanisë, me Bjellorusinë në lindje dhe enklavën ruse të Kaliningradit në veriperëndim. Ai përbën lidhjen e vetme tokësore midis shteteve baltike dhe pjesës tjetër të territorit të NATO-s.
Pikërisht për këtë arsye, zona është përfshirë prej vitesh në skenarët e planifikimit dhe stërvitjeve të mbrojtjes së Aleancës.
Shqetësimi kryesor nuk lidhet domosdoshmërisht me një pushtim të gjerë rus, por me mundësinë e një lëvizjeje të kufizuar ushtarake apo një operacioni me natyrë të paqartë, që do të testonte reagimin politik dhe ushtarak të 32 vendeve anëtare të NATO-s.
Nga sabotimet te sulmet kibernetike
Një pjesë e rëndësishme e shqetësimit europian lidhet me të ashtuquajturën “zonë gri” mes paqes dhe luftës së hapur.
Në këtë kategori përfshihen sulmet kibernetike, sabotimet, zjarrvëniet, operacionet me dronë dhe goditjet ndaj infrastrukturës kritike. Këto veprime mund të jenë më të vështira për t’u atribuar drejtpërdrejt një shteti dhe nuk sjellin automatikisht një përgjigje ushtarake.
Javën e kaluar, Departamenti amerikan i Drejtësisë njoftoi akuza ndaj pesë personave, të cilët, sipas prokurorëve amerikanë, punonin për shërbimet ruse të inteligjencës. Autoritetet pretendojnë se rrjeti kishte planifikuar sulme dhe vrasje në vende të ndryshme, përfshirë Shtetet e Bashkuara, si dhe veprime kundër infrastrukturës politike dhe ushtarake në Europë. Këto mbeten akuza që duhet të shqyrtohen nga gjykatat.
NATO forcon planet për rezistencën civile
Përgatitjet europiane nuk lidhen më vetëm me armët dhe forcat ushtarake.
NATO ka përditësuar kërkesat e saj për qëndrueshmërinë e vendeve anëtare, duke kërkuar plane për të garantuar funksionimin e qeverive, sistemeve energjetike, telekomunikacionit, transportit, spitaleve dhe zinxhirëve të furnizimit edhe në kushte krize apo konflikti.
Vëmendje e veçantë i kushtohet furnizimit me ushqime dhe ujë, përballimit të viktimave masive, rezervave të ilaçeve dhe gjakut, rikthimit të infrastrukturës energjetike dhe ruajtjes së komunikimeve të sigurta.
Përvojat e Ukrainës janë përdorur në këto diskutime, veçanërisht për mënyrën se si shërbimet thelbësore mund të vazhdojnë të funksionojnë edhe nën sulme të vazhdueshme.
Në Gjermani, diskutimi ka kaluar edhe te kapacitetet shëndetësore dhe mundësia e përballimit të një numri të madh të plagosurish në rast të një krize ushtarake.
Autoritetet po rishikojnë infrastrukturën dhe planet e emergjencës, ndërsa po shqyrtohet edhe përdorimi i disa objekteve të ndërtuara gjatë Luftës së Ftohtë.
Britania kërkon më shumë gatishmëri civile
Në Britani, qeveria po shton përpjekjet për mbrojtjen civile dhe po u kërkon familjeve të kenë në dispozicion furnizime bazë, përfshirë ushqime që nuk prishen dhe ujë, në rast të ndërprerjeve të mëdha të shërbimeve.
Udhëzimet nuk lidhen vetëm me një konflikt të mundshëm ushtarak. Ato përfshijnë një gamë më të gjerë rreziqesh, nga sulmet kibernetike dhe veprimet armiqësore deri te moti ekstrem dhe dëmtimi i infrastrukturës kritike.
Zvicra ndryshon strategjinë e sigurisë
Edhe Zvicra neutrale ka ndryshuar qasjen e saj ndaj sigurisë.
Strategjia e re kombëtare e sigurisë, e miratuar më 18 shtator, vendos theksin te forcimi i qëndrueshmërisë, mbrojtja ndaj kërcënimeve hibride dhe rritja e kapaciteteve mbrojtëse.
Qeveria zvicerane vlerëson se një sulm i drejtpërdrejtë konvencional ndaj vendit mbetet i pamundur në të ardhmen e parashikueshme, por paralajmëron për mundësinë e sulmeve me rreze të gjatë, përfshirë ato me dronë dhe raketa balistike.
Në sfondin e këtyre zhvillimeve mbetet edhe pyetja mbi rolin e Shteteve të Bashkuara në një krizë të mundshme europiane.
Më 17 shtator, Donald Trump deklaroi se ishte bërë përparim në diskutimet për krijimin e një baze të përhershme ushtarake amerikane në Poloni, megjithëse nuk ishte marrë ende një vendim përfundimtar.
Ndërkohë, drejtori i CIA-s, John Ratcliffe, zhvilloi në fund të gushtit një vizitë në Moskë. Sipas raportimeve amerikane që citojnë persona të njohur me bisedimet, ai paralajmëroi palën ruse kundër një sulmi ndaj territorit të një vendi anëtar të NATO-s.
Përvoja e Ukrainës ka ndryshuar mënyrën se si shumë vende europiane e shohin sigurinë.
Lufta moderne nuk lidhet vetëm me numrin e tankeve, avionëve apo raketave. Ajo përfshin edhe aftësinë për të mbajtur në funksion rrjetet elektrike, spitalet, komunikimet, transportin dhe institucionet shtetërore gjatë një periudhe të gjatë presioni.
Kjo është edhe logjika pas forcimit të planeve të rezistencës së NATO-s. Sa më e madhe të jetë aftësia e një shteti për të vazhduar funksionimin gjatë një krize, aq më e vështirë bëhet për një kundërshtar të paralizojë shoqërinë dhe institucionet.
Zhvillimet e fundit nuk nënkuptojnë se një konflikt i drejtpërdrejtë mes Rusisë dhe NATO-s është i pashmangshëm. Ato tregojnë, megjithatë, se vendet europiane dhe Aleanca po i kushtojnë më shumë vëmendje skenarëve që përfshijnë sulme të kufizuara, kërcënime hibride dhe incidente të vështira për t’u atribuar.
Në këtë panoramë, Qafa e Suwalkit mbetet një nga pikat më të ndjeshme strategjike të krahut lindor të NATO-s. /CNN/
