Ekonomitë e Ballkanit Perëndimor po hyjnë në një fazë ku rritja nuk mjafton më për të garantuar zhvillim real. Paralajmërimi vjen nga Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit për Bashkëpunim Rajonal, Amer Kapetanović, i cili theksoi se rajoni rrezikon të mbetet në një model që prodhon rritje, por jo transformim.
Duke folur në forumin e biznesit KFF2026 në Prishtinë, ai dha një shifër që përmbledh problemin: mbi 190 mijë punëtorë mund të mungojnë në pesë vitet e ardhshme. Në të njëjtën kohë, produktiviteti i punës në rajon mbetet rreth 40% e mesatares së Bashkimit Europian, një hendek që e bën të vështirë afrimin real me ekonomitë e BE-së.
Sipas Kapetanović, vendet e rajonit përballen me një zgjedhje të qartë: ose kalojnë drejt një modeli të ri të bazuar te produktiviteti, ose rrezikojnë mungesë të thelluar të fuqisë punëtore, presion fiskal dhe një konvergjencë që mbetet përgjysmë. Ai nënvizoi se modeli aktual, i mbështetur te puna e lirë, remitancat, ndërtimi dhe shpenzimet publike, nuk mund të mbajë më gjatë peshën e zhvillimit.
Në këtë kontekst, Tregu i Përbashkët Rajonal u paraqit si një nga instrumentet kryesore për të rritur produktivitetin dhe konkurrueshmërinë. Sipas tij, ky mekanizëm mund të ndihmojë në zgjerimin e tregut për bizneset, lëvizjen e aftësive, uljen e kostove dhe harmonizimin me standardet europiane. Megjithatë, ai theksoi se mungesa e besimit në rajon mbetet një pengesë reale, duke shtuar se produktiviteti nuk mund të rritet në kushte pasigurie.
Kapetanović u ndal edhe te sfida demografike, duke paralajmëruar se popullsia në moshë pune në rajon pritet të bjerë ndjeshëm deri në vitin 2050. Në këtë situatë, ai argumentoi se vetëm një integrim më i thellë rajonal dhe lidhje më e fortë me tregun europian mund të krijojnë kushte që të kalohet nga fenomeni i ikjes së trurit drejt rikthimit të tij.
Gjatë vizitës në Prishtinë, ai zhvilloi takime me përfaqësues të lartë të qeverisë së Kosovës, ku u diskutua për nxitjen e sipërmarrjes, inovacionit dhe lëvizshmërisë së qytetarëve, si dhe për avancimin konkret të bashkëpunimit ekonomik rajonal.
Mesazhi që doli nga forumi ishte i qartë: rajoni nuk ka më luksin të mbështetet te modelet e vjetra. Ose ndryshon mënyrën si prodhon dhe konkurron, ose do të përballet me një ekonomi që rritet në shifra, por boshatiset në njerëz.
