Disa kryeqytete europiane dhe strukturat e inteligjencës janë gjithnjë e më të shqetësuara për sigurinë e transportit ajror civil.
Arsyeja kryesore lidhet me një kombinim faktorësh që po intensifikohen muajt e fundit, siç janë prania në rritje e dronëve pranë aeroporteve europiane, interferencat e qëllimshme mbi sistemet e navigimit dhe manovrat e përsëritura të avionëve luftarakë rusë mbi hapësirën ajrore të BE-së dhe NATO-s, raporton La Repubblica.
Edhe pse avionët civilë nuk konsiderohen objektiva ushtarakë, ekspertët paralajmërojnë se rreziku për incidente të paparashikuara po shtohet. Në të kaluarën, gjatë krizave gjeopolitike, janë regjistruar raste të ngjashme, si në Azi, ashtu edhe në Europë. Pyetja që po shtrohet sot në tryezat e mbyllura të NATO-s dhe qeverive europiane është e qartë “Si duhet të reagojmë dhe si mund të shmangim një aksident ajror?”.
Alarmi në rritje
Vetëm vitin e kaluar, autoritetet norvegjeze kanë regjistruar 503 incidente me dronë pranë aeroporteve, një rritje e ndjeshme krahasuar me vitet 2022 dhe 2023. Pas një episodi në Poloni, një pjesë e hapësirës ajrore pranë kufirit me Ukrainën dhe Bjellorusinë është mbyllur për fluturimet civile.
Situata ndërlikohet edhe nga problemet me sinjalin GPS. Të dhënat e Flightradar24 tregojnë se në rajonin e Balltikut, sidomos pranë Kaliningradit, sistemi i navigimit shpeshherë është i bllokuar ose i deformuar, duke detyruar pilotët të përdorin metoda të ngjashme me ato të viteve ’90. Kjo rrit rrezikun, veçanërisht në kushte të këqija moti dhe gjatë uljeve. Burimet e La Repubblica i lidhin këto ndërhyrje me pajisjet elektronike të vendosura nga ushtria ruse.
NATO dhe BE përballë sfidës
Misioni i NATO-s “Air Policing”, i krijuar që në vitin 2004 për të mbrojtur hapësirën ajrore civile, është sot përballë një intensiteti të paparë. Në javët e fundit, aleanca ka regjistruar deri në tre sinjalizime emergjente në javë për avionë rusë që shkelin ose testojnë kufijtë ajrorë.
Ndërkohë, disa vende të BE-së po shqyrtojnë mundësinë e ngritjes së një “muri mbrojtës me dronë” për të siguruar infrastrukturën ajrore. Në takimin e sotëm mes Danimarkës, Finlandës, shteteve balltike, Polonisë, Rumanisë, Sllovakisë dhe Ukrainës, pritet të marrë pjesë edhe një përfaqësues i lartë i NATO-s. Kjo pjesëmarrje do të bëjë që bisedimet të klasifikohen, duke kufizuar rrjedhjen e informacionit, një sinjal i qartë për vendet që mbajnë qëndrime më të afërta me Moskën.
Një klimë pasigurie
Kombinimi i dronëve, sulmeve kibernetike dhe jamming-ut po sfidon besueshmërinë e rrjeteve të transportit në Europë. Siç shkruan La Repubblica, kjo situatë është pjesë e një “lufte hibride” që, përveç kërcënimeve të drejtpërdrejta, synon të minojë sigurinë dhe besimin e qytetarëve.
