Shkencëtarët në Shtetet e Bashkuara kanë përdorur inteligjencën artificiale për të krijuar viruse të afta të shkatërrojnë bakteret e rrezikshme, një zhvillim që mund të hapë rrugën për trajtime të reja kundër infeksioneve rezistente ndaj antibiotikëve.
Studiuesit e Universitetit Stanford përdorën modelin e inteligjencës artificiale Evo 2 për të krijuar bakteriofagë, viruse që sulmojnë dhe shkatërrojnë bakteret.
Gjatë testeve laboratorike, një kombinim prej 16 viruseve të krijuara nga modeli arriti të eliminojë shpejt bakterin E. coli, edhe në rastet kur ai ishte bërë rezistent ndaj viruseve natyrore. Ky bakter mund të shkaktojë infeksione të zorrëve dhe po bëhet gjithnjë e më rezistent ndaj antibiotikëve.
Sipas studiuesve, përdorimi i një kombinimi virusesh e bën më të vështirë për bakteret të zhvillojnë rezistencë ndaj trajtimit. Në të ardhmen, kjo teknologji mund të përdoret edhe kundër baktereve të tjera të rrezikshme, si ato që shkaktojnë tuberkulozin ose infeksionet spitalore të njohura si MRSA.
Megjithatë, zbulimi ka ngritur edhe shqetësime për sigurinë. Modeli Evo 2 është bërë i disponueshëm falas për t’u shkarkuar dhe përdorur, gjë që, sipas ekspertëve, mund të krijojë rrezik nëse bie në duart e personave që synojnë ta përdorin për qëllime të dëmshme.
Autorët e studimit pranojnë se ekziston mundësia që versione të modifikuara të modelit të përdoren për krijimin e agjentëve biologjikë të rrezikshëm. Megjithatë, ata theksojnë se në versionin aktual janë vendosur masa mbrojtëse për të kufizuar një përdorim të tillë.
Eksperti i mikrobiologjisë Simon Clarke, nga Universiteti i Reading në Mbretërinë e Bashkuar, tha se ky zhvillim ngre çështje serioze për sigurinë dhe nevojën për rregulla më të forta. Sipas tij, rreziku më i madh vazhdon të vijë nga patogjenët natyrorë, të cilët janë shumë më të lehtë për t’u gjetur dhe përdorur sesa për të krijuar organizma të rinj me inteligjencë artificiale.
Modeli Evo 2 është trajnuar me miliona sekuenca gjenetike nga organizma të ndryshëm, në mënyrë që të mësojë strukturën dhe funksionimin e ADN-së. Në shkurt të vitit 2025, zhvilluesit njoftuan se kishin përjashtuar nga të dhënat viruset dhe patogjenët që infektojnë njerëzit, për të ulur rrezikun që teknologjia të përdoret për zhvillimin e armëve biologjike.
Më herët gjatë këtij viti, mbi 100 shkencëtarë nga e gjithë bota kërkuan vendosjen e rregullave më të qarta për përdorimin e të dhënave biologjike në modelet e inteligjencës artificiale, duke paralajmëruar se zhvillimi i shpejtë i kësaj teknologjie kërkon një ekuilibër mes përparimit shkencor dhe sigurisë.
