Nëse deri dje Deklarata Vjetore e të Ardhurave (DIVA) shihej si burokraci apo një faturë shtesë që duhej paguar, viti 2026 shënon një kthesë rrënjësore. Për herë të parë, ky proces po kthehet në një mundësi për qindra-mijëra shqiptarë që të marrin mbrapsht para nga shteti.
Në një intervistë për emisionin “Në Radio” me Andri Xhahun në Radio Tirana, Rozana Çelmeta, Drejtoresha e Drejtorisë së Procesit të Biznesit në Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve, ka zbërthyer çdo detaj të këtij procesi, duke treguar se si detyrimi ligjor i 31 marsit mund të kthehet në një bonus financiar për familjet shqiptare.
Sipas saj, “deklarimi i DIVA-s është një proces që kryhet prej vitesh tashmë”, por individët që plotësojnë kushtet ligjore duhet të nxitojnë, pasi “kanë detyrimin që brenda datës 31 mars të plotësojnë dhe të dorëzojnë deklaratën vjetore të të ardhurave personale për vitin 2025”. Çelmeta specifikoi se kjo vlen për ata që kanë realizuar mbi 1.2 milionë lekë bruto në vit, por edhe për ata që kanë qenë të dypunësuar, pasi në kuptim të ligjit, mjafton që një individ të ketë figuruar “gjatë një muaji në dy listëpagesa njëkohësisht” për t’u bërë subjekt i deklarimit.
Përtej pagave, vëmendje duhet t’i kushtohet edhe të ardhurave të tjera që shpesh neglizhohen. Çelmeta sqaroi se duhet të deklarojnë edhe ata që kanë realizuar mbi 50 mijë lekë nga burime që nuk janë tatuar, siç janë “të ardhurat nga marrëdhënia e qiradhënies dhe qiramarrjes me një individ tjetër ose të ardhurat që realizohen nga platformat të ndryshme të hotelerisë (Booking apo Airbnb) ose të rrjeteve sociale, për të cilat individët nuk kanë paguar tatim gjatë vitit”.
Risia më e madhe e këtij viti, e cila ka ngjallur edhe interesin më të lartë, mbetet mënyra e re e përllogaritjes. “Ky vit sjell një risi, ndryshimi i parimit të llogaritjes së të ardhurave dhe tatimit për t’u paguar si dhe zbritja që aplikohet mbi fasha të ndryshme të totalit të të ardhurave”, tha Çelmeta, duke shtuar se tashmë llogaritja bëhet mbi bazë vjetore dhe jo më mujore. Pikërisht ky ndryshim do të bëjë që “shumë individë të rimbursohen për vlera të caktuara të tatimit të cilat janë llogaritur dhe ata i kanë paguar gjatë vitit, këtu flasim për të ardhurat nga punësimi, por që në përllogaritjen përfundimtare rezultojnë me mbipagesë”.
Një tjetër pikë ku u ndal Çelmeta ishte mbështetja për familjet dhe prindërit. Ajo theksoi se do të rimbursohen vlerat takuese të zbritjeve për numrin e fëmijëve dhe shpenzimet arsimore të kryera për ta. Sipas saj, “deklarata përllogarit zbritjen nga baza tatimore dhe tatimin që duhet t’i kthehet mbrapsht individit për atë çfarë ka paguar gjatë vitit”, por duhet pasur parasysh se aplikimi kryhet nga prindi me të ardhura më të larta. Ndërsa zbritja për numrin e fëmijëve nuk ka kufi page, zbritja për shpenzimet arsimore (përfshirë çerdhet, kopshtet dhe kurset) aplikohet vetëm nëse të ardhurat vjetore janë “nën 1.2 milionë lekë të reja”. Në këtë rast, është e domosdoshme paraqitja e faturave të fiskalizuara.
Sa i përket anës teknike, suksesi i rimbursimit varet drejtpërdrejt nga saktësia e qytetarit. “Është shumë e rëndësishme që individi të deklarojë saktë të dhënat e bankës”, paralajmëroi Çelmeta, duke shpjeguar se çdo pasaktësi bën që bankat t’i kthejnë mbrapsht pagesat, duke zgjatur procesin. Ajo premtoi se menjëherë pas 31 marsit, “gjatë muajit prill do të fillojë aplikimi i pagesave dhe rimbursimeve”.
Megjithatë, jo të gjithë përfitojnë; ata me të ardhura deri në 50 mijë lekë në muaj nuk përfitojnë, pasi siç tha Çelmeta, “parimi është që duhet të ketë tatim të paguar që të bëhet zbritja nga tatimi”.
Në fund, Rozana Çelmeta rikujtoi se përtej rimbursimit, DIVA mbetet një mjet për transparencën financiare të çdo qytetari, ndërsa “penaliteti për mosdeklarim është 3 mijë lekë të reja”. Me një rritje të ndjeshme të interesit, Tatimet presin që këtë vit numri i deklaratave të arrijë në rreth 200 mijë, krahasuar me 140 mijë që kanë qenë vitin e kaluar, një shifër rekord që dëshmon ndërgjegjësimin e qytetarëve për të drejtat dhe detyrimet e tyre fiskale si dhe përfitimi nga rimbursimi.
