A mund të afrohet Kanadaja me BE-në? Debati për një partneritet të ri përtej Atlantikut

Marrëdhëniet mes Kanadasë dhe Bashkimit Evropian mund të hyjnë në një fazë të re, ndërsa ndryshimet gjeopolitike dhe tensionet në rritje me Shtetet e Bashkuara po i afrojnë më shumë Otavanë dhe Brukselin.

Kryeministri kanadez Mark Carney pritet të vizitojë Strasburgun në mes të shtatorit, ku do të marrë pjesë në fjalimin për gjendjen e Bashkimit Evropian të presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe më pas do t’i drejtohet Parlamentit Evropian.

Presidentja e Parlamentit Evropian, Roberta Metsola, e ka cilësuar vizitën si një mundësi për të thelluar marrëdhëniet mes Kanadasë dhe BE-së. Por afrimi mes dy palëve ka hapur edhe një debat më të gjerë: a mund të ketë Kanadaja një marrëdhënie të veçantë me BE-në dhe, në një skenar më të largët, a mund të kërkojë edhe anëtarësimin? Një sondazh i publikuar në prill nga Nanos Research tregoi se 28% e kanadezëve e mbështesin anëtarësimin e plotë në BE, ndërsa 29% e mbështesin atë pjesërisht.

Megjithatë, anëtarësimi i Kanadasë do të përballej me një pengesë të madhe: gjeografinë. Traktati i Bashkimit Evropian përcakton se për anëtarësim mund të aplikojë çdo “shtet evropian” që respekton vlerat e BE-së. Kjo e bën të paqartë nëse një vend si Kanadaja, që ndodhet në Amerikën e Veriut, mund të bëhet anëtar.

Ekspertët vlerësojnë se, edhe nëse anëtarësimi i plotë është shumë i vështirë, ndryshimi i situatës ndërkombëtare mund të çojë në krijimin e formave të reja të bashkëpunimit. Kanadaja dhe BE-ja tashmë kanë një marrëveshje tregtare, por kjo mund të zgjerohet me bashkëpunim më të madh në mbrojtje, ekonomi, energji, kërkim shkencor dhe politikë të jashtme.

Një model i mundshëm shihet te marrëdhënia mes BE-së dhe Norvegjisë, e cila nuk është anëtare e Unionit, por është pjesë e tregut të përbashkët evropian dhe bashkëpunon ngushtë me vendet e BE-së në fusha të ndryshme. Një tjetër shembull është Mbretëria e Bashkuar, e cila pas Brexit-it ka ruajtur një marrëdhënie të gjerë tregtare dhe politike me BE-në, edhe pse nuk është më pjesë e Unionit.

Eurodeputeti italian Sandro Gozi ka propozuar që BE-ja të shqyrtojë mundësinë e një statusi të veçantë asociimi për Kanadanë. Një marrëdhënie e tillë mund të përfshinte dialog më të ngushtë politik, pjesëmarrje të ministrave kanadezë në disa diskutime të BE-së dhe bashkëpunim më të madh në fushën e mbrojtjes.

Afrimi mes Kanadasë dhe BE-së vjen në një kohë kur Otava po përballet me tensione të reja tregtare me SHBA-në. Kryeministri Carney ka bërë thirrje që fuqitë e mesme të bashkëpunojnë më shumë përballë presionit të fuqive të mëdha. Në këtë kuadër, disa ekspertë besojnë se Kanadaja mund të bëhet një partner strategjik edhe më i rëndësishëm për Evropën, pa qenë domosdoshmërisht anëtare e BE-së.

Ideja e një “partneriteti special” mes Kanadasë dhe BE-së duket aktualisht më realiste sesa anëtarësimi i plotë. Por ndryshimet në rendin ndërkombëtar po nxisin diskutime për forma të reja bashkëpunimi mes demokracive në të dyja anët e Atlantikut.