Nga Alban Daci
8 Janari do të mbetet një nga ditët më të errëta jo vetëm për historinë e Partisë Demokratike, por për demokracinë shqiptare në tërësi. Ajo që ndodhi atë ditë nuk përbën thjesht një konflikt të brendshëm partiak, por një precedent të rrezikshëm që sfidon parimet bazë të funksionimit demokratik të subjekteve politike.
Ngjarja e 8 janarit është unike dhe pothuajse e paprecedentë në praktikën politike ndërkombëtare. Nuk ekziston asnjë rast i njohur, qoftë në demokraci të konsoliduara, demokraci hibride apo edhe në regjime autoritare, ku një subjekt politik të përjetojë një “grusht shteti” të brendshëm – ose më saktë një grusht partiak – me përdorimin e dhunës fizike për të marrë kontrollin e institucionit dhe simbolikës së tij.
Kjo ngjarje nuk mund të kategorizohet as si revolucion. Revolucioni, sipas çdo manuali politik dhe historik, është reagimi masiv i shumicës së qytetarëve ndaj një pakënaqësie të thellë, i drejtuar kundër institucioneve shtetërore që nuk përfaqësojnë më vullnetin popullor. Në rastin e 8 janarit, nuk kishim as një shumicë qytetare, as institucione shtetërore, por një përplasje të dhunshme brenda të njëjtit subjekt politik.
Narrativa kryesore justifikuese e asaj dite ishte koncepti i “shumicës”: pretendimi se shumica legjitimon çdo veprim dhe se, për rrjedhojë, “atyre u takon gjithçka”. Ky interpretim mekanik dhe i rrezikshëm i demokracisë e redukton atë thjesht në aritmetikë, duke anashkaluar rregullat, procedurat, institucionet dhe respektin për pakicën.
Ngjarjet e brendshme të Partisë Demokratike përbëjnë disa nga precedentët më negativë për demokratizimin e partive politike në Shqipëri. Ato krijojnë një model që mund të përdoret sërish në të ardhmen, jo vetëm brenda PD-së, por potencialisht edhe në subjekte të tjera politike, si mjet për të imponuar pushtetin përmes forcës dhe jo përmes rregullave.
Një tjetër element shqetësues ishte përdorimi i një referendumi të brendshëm për të marrë legjitimitetin dhe lidershipin, në një formë që nuk ka analogji në praktikat demokratike perëndimore. Referendumi, i shkëputur nga institucionet statutore dhe proceset e rregullta, u shndërrua në një instrument presioni politik dhe jo në një mekanizëm demokratik vendimmarrjeje. Ky precedent jo vetëm që ishte i padëgjuar më parë, por mbart rrezikun real që nesër të përdoret kundër vetë atyre që e iniciuan.
Nëse do t’i qëndrojmë deri në fund argumentit të “shumicës që ka të drejtë për gjithçka”, atëherë lind një kontradiktë thelbësore: Partia Demokratike, në kushtet aktuale, nuk ka asnjë bazë morale apo politike për të kundërshtuar Partinë Socialiste, e cila gëzon një super-shumicë në mandate dhe numra. Në këtë logjikë, shumica qeverisëse do të ishte e justifikuar të marrë gjithçka, ndërsa pakica asgjë.
Por demokracia nuk funksionon kështu. Demokracia nuk është sundimi i shumicës mbi pakicën, por bashkëjetesa e tyre brenda rregullave, ku shumica qeveris dhe pakica kontrollon, kritikon dhe përfaqësohet. Çdo devijim nga ky parim e shndërron demokracinë në autoritarizëm, pavarësisht nëse ai ndodh në shtet apo brenda një partie politike.
8 Janari nuk ishte thjesht një episod i dhunshëm. Ishte një paralajmërim serioz se pa rregulla, pa institucione dhe pa respekt për pakicën, edhe subjektet që pretendojnë të mbrojnë demokracinë, mund të bëhen rreziku i saj më i madh.
