Ideja e negociatave mes Partisë Socialiste dhe Partisë Demokratike për ndryshimet e mundshme kushtetuese kanë rikthyer në vëmendje debatin mbi sistemin zgjedhor dhe marrëveshjet dypalëshe mes liderëve kryesorë.
I ftuar në emisionin “Trialog” në RTSH, drejtuar nga moderatorja Alba Alishani, analisti i njohur Preç Zogaj ka bërë një skanim të kësaj situate, duke paralajmëruar për rreziqet e një pakti të ri Rama-Berisha dhe duke propozuar një formulë konkrete për ringritjen e opozitës.
Duke analizuar historikun e marrëveshjeve mes dy forcave më të mëdha politike, Zogaj theksoi se përvoja ka treguar se këto ujdi nuk udhëhiqen nga parimet, por nga interesi për të mbajtur të mbyllur sistemin politik.
“Nëse nisemi nga sinqeriteti, do të shohim se sa herë Rama dhe Berisha janë marrë vesh mes tyre, produkti ka qenë i keq,” u shpreh Zogaj, duke shtuar se interesi i grupeve të ngushta ka qenë monopolizimi i listave të kandidatëve për deputetë.
Ai e konsideroi hapjen e listave si element të ri dhe pozitiv në atë që po diskutohet aktualisht, një kërkesë e kahershme e faktorëve të tjerë politikë. Sipas Zogajt, mbyllja e listave i ka shkaktuar një dëm opozitës, duke e vuajtur këtë si një “mbyllje të dyfishtë”: si në listat për deputetë, ashtu edhe në listat e brendshme për primaret në PD.
Opozita plurale dhe “modeli italian”
Për analistin, zgjidhja për të mposhtur mazhorancën aktuale nuk vjen nga unifikimi i detyruar brenda një liste të vetme, por përmes një koalicioni të gjerë dhe divers. Zogaj theksoi se votat e partive të vogla anti-establishment nuk transferohen mekanikisht te partitë e mëdha.
Për këtë arsye, ai propozon zbatimin e një modeli të ngjashëm me atë në Itali:
“I qëndroj tezës se formula e vetme që e çon opozitën në fitore është ajo e opozitës plurale. Pra, ku disa parti konkurrojnë veç e veç, por kanë një marrëveshje për të qeverisur bashkë. Dhe mbi bazën e peshës elektorale vendosin të qeverisin.”
Sipas analizës së Zogajt në “Trialog”, formula e suksesit për opozitën mbështetet në tre shtylla kryesore që duhen garantuar nga ndryshimet e mundshme të Kodit Zgjedhor dhe Kushtetutës:
Sistemi i hapur- Kalimi në një sistem proporcional kombëtar me lista të hapura.
Pragu i arsyeshëm- Vendosja e një pragu elektoral që nuk penalizon partitë e vogla, detaj i cili mbetet “sekreti” dhe rreziku kryesor i negociatave aktuale PS-PD.
Qarkullimi i elitave- Rinovimi i thellë i vetë Partisë Demokratike dhe lejimi i një konkurrence të lirë që maksimizon votat e çdo fraksioni opozitar.
“Në një opozitë plurale, secili ka si prioritet të mbledhë sa më shumë vota,” përfundoi Zogaj.
