Artikull nga Corriere Della Sera – Përshtatur në shqip
Më 11 janar 2026, në llogarinë X të Viktor Orbán, shfaqet një video ku komiku amerikan Rob Schneider e lavdëron kryeministrin hungarez, e pasuar nga 11 politikanë ndërkombëtarë: Giorgia Meloni, Matteo Salvini, kryetarja e Rassemblement National të Francës Marine Le Pen, Alice Ëeidel e partisë gjermane AfD, Benjamin Netanyahu, ish-kryeministri polak Mateusz Moraëiecki, kryeministri çek Andrej Babis, presidenti i Fpö të Austrisë Herbert Kickl, drejtuesi i partisë spanjolle Vox Santiago Abascal, presidenti serb Aleksandar Vuçiç dhe ai argjentinas Javier Milei.
Ky grup i njohur i së djathtës sovraniste evropiane dhe globale shprehet në mbështetje të Orbán, i cili udhëheq Hungarinë prej 16 vitesh dhe përshkruhet si mbrojtës i pazëvendësueshëm i shtetit kombëtar. Por për herë të parë, në zgjedhjet e 12 prillit, ai rrezikon të humbasë pushtetin.
Kritika për shkeljen e parimeve të BE-së
Që nga ardhja në pushtet në 2010, Orbán ka përqendruar pasuri dhe pushtet tek miqtë e tij. Që nga 2018, mediat, gazeta, portalet, radio dhe televizione – janë nën kontrollin e Fondacionit Qendrore-Evropian për Shtypin dhe Mediat (Kesma), i cili i përgjigjet direkt partisë Fidesz, e lindur si forcë liberale dhe më pas shndërruar në bastion të nacionalizmit të fortë. Fidesz, pas daljes nga grupi i Popullarëve Evropianë në 2021, iu bashkua së bashku me Lega, Vox dhe Rassemblement në grupin e Patriotëve.
Sistemi gjyqësor u reformua me pensionime të parakohshme, emërime politike të gjyqtarëve dhe, që nga 2019, me një rrjet të ri gjykatash administrative nën kontrollin e ekzekutivit. Mes 2010 dhe 2023, kompanitë pranë qeverisë kanë fituar 45% të kontratave të tyre përmes tenderëve me një pjesëmarrës të vetëm, praktikë me rrezik të lartë korrupsioni. Për periudhën 2024–2025, kjo shifër arriti 69%. Sipas raportit të Ëorld Justice Project 2025, Hungaria renditet e fundit nga 27 vendet e BE-së për respektimin e shtetit ligjor dhe është vendi i vetëm i BE-së i klasifikuar si “pjesërisht i lirë” nga organizata Freedom House.
Veto dhe presione
Rasti më emblematik ishte në 2023, kur Komisioni Evropian vendosi të lirojë 10,2 miliardë euro të bllokuara për kushtet e sistemit gjyqësor, vetëm pak para një Këshilli të rëndësishëm ku Orbán u largua nga salla, duke lejuar 26 liderët e tjerë të nisin negociatat për aderimin e Kievit. Shteti hungarez ka mbajtur të ngrirë rreth 20 miliardë euro nga 2022 për arsye të politikave në arsim, emigracion, komunitetin LGBTQ+ dhe të drejtat e universitetit, duke përputhur politikën e tij me orientime putiniste dhe trumpiste.
Hungaria, që nga hyrja në BE në 2004 deri në 2024, ka qenë ndër përfituesit më të mëdhenj të fondeve strukturore dhe të kohezionit, me investime totale që afrojnë 30 miliardë euro për periudhën 2014–2020 dhe 21,7 miliardë euro për periudhën 2021–2027. Nga 2010 deri 2023, Hungaria ka marrë mes 60 dhe 65 miliardë euro neto.
Ndikimi i Moskës dhe Washingtonit
Orbán ka ndërthurur konfliktin me Brukselin me marrëdhënie strategjike me Rusinë dhe SHBA. Strategjia e sigurisë kombëtare e publikuar vitin e kaluar nga Uashingtoni përfshinte qëllimin për të mbështetur qeveri dhe parti sovraniste në Evropë, kundër integrimit më të fortë evropian.
Në energji, Hungaria është vendi i vetëm pas Sllovakisë që nuk i nënshtrohet sanksioneve evropiane ndaj Rusisë, duke importuar 74% të gazit dhe 86% të naftës nga Moska në 2024. Në 2025, gjatë vizitës në Shtëpinë e Bardhë, Orbán siguroi një përjashtim njëvjeçar edhe nga sanksionet amerikane dhe nënshkroi kontrata për 600 milionë dollarë gaz natyror të lëngshëm nga SHBA. Projekti Paks 2 për energji bërthamore me Rosatom rus, financuar pjesërisht nga Gazprombank, vazhdoi punimet edhe pas anulimit të autorizimit nga Gjykata e BE-së.
Tensionet me Ukrainën
Në janar 2026, sulmohet pjesa jugore e tubacionit Druzhba në Ukrainë, duke penguar furnizimet për Hungarinë dhe Sllovakinë. Budapest dhe Bratislava, si hakmarrje, bllokojnë kredi evropiane për Ukrainën dhe sanksione kundër Rusisë. Orbán vendos dhe më pas tërheq veton për sanksione individuale, duke favorizuar indirekt interesat e Putin dhe duke dobësuar BE-në.
Propaganda dhe ndikimi rus
Në prag të zgjedhjeve, në rrjet qarkullojnë profile anonime, video të rreme dhe përmbajtje të gjeneruar nga inteligjenca artificiale që promovojnë Orbán dhe diskreditojnë rivalin Péter Magyar. Agjencia Social Design, lidhur me drejtues rusë dhe nën sanksione, ka shpërndarë mesazhe në favor të Orbán. Sipas Washington Post, agjentë rusë nga GRU kanë ndërhyrë në fushatë për të krijuar destabilitet dhe madje sugjeruar atentate false. Ministri i Jashtëm i Hungarisë, Péter Szijjártó, akuzohet për ndarjen e informacionit të Këshillit të BE-së me Rusinë.
Fundi i fushatës
Ultrakonservatorët, populistët dhe nacionalistët kanë organizuar në Budapest një version të CPAC amerikan me moton: “No migration! No gender! No ëar! Eramë Trump para Trump”. Orbán e lavdëron Trump për mbrojtjen e “shpirtit të Perëndimit”, ndërsa Trump i dërgon mesazhe për “një fitore të madhe”. Fushata e fundit është e mbushur me mesazhe të drejtpërdrejta për votuesit që të mbështesin Orbán.
