Rrotacioni i fundit politik në Hungari dhe përfundimi i mandatit të gjatë të Kryeministrit Viktor Orbán është kthyer në objekt të analizave politike mbi modelin e qeverisjes që ai aplikoi. Gjatë emisionit “3D”, të drejtuar nga gazetari Alban Dudushi në Radio Televizionin Shqiptar (RTSH), vëmendja u përqendrua te të ashtuquajturat “reforma” që i mundësuan partisë Fidesz të konsolidonte pushtetin përmes ndryshimeve ligjore.
Ndërhyrjet në sistemin e drejtësisë
Sipas analizës së ofruar nga Fitim Zekthi, rasti i Hungarisë kërkon një shqyrtim të thellë të periudhës fillestare të qeverisjes së Orbán-it, veçanërisht reformave kushtetuese që synuan kapjen e organeve të pavarura të drejtësisë. Zekthi evidentoi tre hapa specifikë:
Emërimi i kryetarit të KLGJ-së ku u sanksionua që kreu i Këshillit të Lartë Gjyqësor të zgjidhej drejtpërdrejt nga Parlamenti, institucion ku Orbán gëzonte shumicën absolute, duke i dhënë atij kontroll indirekt mbi të gjithë sistemin gjyqësor.
Zgjerimi i anëtarësisë ku numri i anëtarëve të Këshillit të Lartë Gjyqësor u rrit nga 9 në 15, një lëvizje e llogaritur për të siguruar një shumicë të emëruar dhe të kontrolluar nga mazhoranca.
Kufizimi i Gjykatës Kushtetuese pasi u hoqën kompetencat e Gjykatës Kushtetuese për të shqyrtuar apo rrëzuar ligjet që kishin karakter ekonomik, duke i lënë qeverisë dorë të lirë në politikat fiskale dhe financiare pa filtër kushtetues.
Fasada zgjedhore dhe monopolizimi
Në rrafshin e funksionimit të shtetit të së drejtës, analisti Zekthi theksoi kontrastin mes proceseve formale dhe realitetit praktik. Zekthi argumentoi se, ndonëse proceset zgjedhore në Hungari plotësonin formalisht kriteret e lirisë, ato ishin thellësisht të pabalancuara.
“Në Hungari formalisht bëheshin zgjedhje të lira, por ishin të kontrolluara plotësisht nga Orbán. S’kishte mbetur asnjë hapësirë në media, gjyqësor apo ekonomi që nuk kontrollohej nga ai,” theksoi analisti gjatë analizës së tij.
Sipas tij, autokracitë moderne nuk i pezullojnë proceset demokratike, por i përdorin ndryshimet ligjore dhe kushtetuese për t’i zhveshur ato nga përmbajtja dhe konkurrenca reale.
