Vrasja e policit në veri/ The Guardian: ShBA është bindur se armatimi i terroristëve serbë kishte ardhur nga Serbia

“Një qëllim tjetër alternativ mund të kishte qenë të detyronte KFOR-in të forconte praninë e tij dhe të merrte përgjegjësinë kryesore për sigurinë në veri të Kosovës nga Prishtina. Ky do të ishte një hap prapa për sovranitetin e vendit. Nëse kjo e fundit ishte arsyeja, Vuçiç tashmë pjesërisht ia ka dalë. Nëse ai fiton varet tërësisht tani nga drejtimi i politikës perëndimore.”

Artikulli i plotë i The Guardian:

Problemet e Kosovës mund të mos kenë arritur kulmin, por kriza ende është duke u acaruar. Presioni i shpejtë perëndimor ndaj Serbisë për t’u tërhequr nga konflikti nuk i zgjidh problemet kronike të kombësisë së Kosovës

Fundjava e fundit sugjeron se kriza e menjëhershme në Kosovë është zbutur. Disa trupa serbe po tërhiqen nga kufiri dhe kërcënimi i një kthimit në konflikt të armatosur tani për tani është zvogëluar.

Administrata e Biden-it veproi me vendosmëri të premten, duke marrë mësim nga periudha para pushtimit të Ukrainës, duke dalë publikisht me inteligjencën amerikane për lëvizjet e trupave serbe, dhe duke thirrur Beogradin ta kërcënojë me sanksione dhe izolim. Forca paqeruajtëse e NATO-s, KFOR-i, u përforcua menjëherë me transferimin e komandës së një batalioni të trupave britanike që ndodheshin në rajon për stërvitje.

Ndërkohë që rreziku i menjëhershëm mund të ketë kaluar megjithatë, kriza kronike në Kosovë vazhdon të acarohet. Pesëmbëdhjetë vjet pasi ish-krahina serbe shpalli pavarësinë, Kosova është ende në harresë në skenën botërore, me njohje nga pak më shumë se gjysma e 193 shteteve anëtare të OKB-së.

Në fund të viteve 1990, Serbia luftoi për të ndaluar ndarjen e saj pas vitesh të shtypjes së popullsisë së saj etnike shqiptare. Kundër kryengritja brutale e Beogradit dhe fushata e spastrimit etnik shkaktuan një ndërhyrje të NATO-s dhe fushatën e bombardimeve ajrore në vitin 1999 që përfundimisht çoi në tërheqjen e Serbisë.

Pavarësia formale e Kosovës erdhi vetëm nëntë vjet më vonë pas konsultimeve të sponsorizuara nga OKB-ja dhe një plani të krijuar për t’i dhënë mbrojtje thelbësore pakicës serbe të vendit të ri.

Që atëherë, Serbia dhe mbështetësi i saj kryesor, Rusia, kanë luftuar një fushatë për të bllokuar anëtarësimin e Kosovës në organet ndërkombëtare, të nxitur nga frika e shumë shteteve, duke përfshirë pesë anëtarë të BE-së, se njohja do të krijojë një precedent për shkëputjen e pakicave të tyre etnike.

Beogradi gjithashtu e ka mbajtur situatën në katër komuna veriore me shumicë serbe në një gjendje të vazhdueshme ndezjeje, ndonjëherë të ndihmuar nga përpjekjet e rënda për të demonstruar sovranitetin nga qeveria në Prishtinë. Kosova ende nuk mund ta marrë ekzistencën e saj si të mirëqenë.

Ngjarjet e javës së kaluar mund të jenë një pikë kthese, në varësi të faktit nëse ato çojnë në një rishikim të politikës në Uashington dhe Bruksel.

Të dyja janë investuar shumë në një plan franko-gjerman për normalizimin e marrëdhënieve, në të cilin Serbia nuk do të duhej të garantonte njohje të plotë, por të paktën të njihte pasaportat, flamurin dhe atributet e tjera të kombësisë së Kosovës, Beogradi do të ndalonte bllokimin e Kosovës nga anëtarësimi në institucione shumëpalëshe dhe në këmbim Prishtina do të lejonte një asociacion të komunave me shumicë serbe, duke forcuar autonominë e tyre.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç dhe kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ranë dakord me këto parime në takimet e ndërmjetësuara nga BE-ja, por Vuçiç refuzoi të nënshkruante çdo dokument dhe siguroi publikun e tij se nuk do ta lejonte kurrë që Kosova të bëhej anëtare e OKB-së.

Si pasojë, Kurti refuzoi të vazhdojë me asociacionin e komunave serbe, duke refuzuar t’u besojë garancive të ndërmjetësuesve të BE-së se Serbia do t’i përmbushë premtimet e veta në një datë të mëvonshme.

Përgjigja nga Uashingtoni dhe Brukseli ishte për t’i vënë fajin ekskluziv Kurtit, kryesisht sepse Vuçiç ka qenë në gjendje të luajë kundër qeverive perëndimore kundër Rusisë dhe Kinës në konkurrencë për favorin e Beogradit. Për shembull, SHBA ishte mirënjohëse për votat serbe kundër Rusisë në debatet e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së për Ukrainën, pavarësisht kundërshtimit të vendosur të Beogradit ndaj sanksioneve ndaj Moskës.

Administrata e Biden-it dhe BE-ja tani duhet të shqyrtojnë nëse janë mashtruar apo manipuluar.

Derisa Vuçiç tha të gjitha gjërat e duhura në mënyrë private, qeveria po ndërtonte ushtrinë serbe dhe po vërshonte mediat e vendit me urrejtje dhe frikë ndaj Kosovës, duke akuzuar rrejshëm Kurtin për kryerjen e “spastrimit brutal etnik”.

Më 24 shtator, një grup paraushtarak i serbëve të Kosovës të armatosur mirë i zunë pritë një patrulle të policisë kosovare dhe në përleshjen që pasoi, një polic dhe tre serb të armatosur u vranë. Qeveria e Kosovës paraqiti prova për të treguar se grupi ishte armatosur dhe kontrolluar nga Beogradi, dhe zyrtarët e SHBA-së e kanë bërë të qartë privatisht se i shohin ato si prova bindëse.

Prita mund të ishte projektuar për të ndezur një konflikt në veri të Kosovës që do t’i jepte arsye Beogradit për të dërguar trupa gjoja për të mbrojtur serbët etnikë. Një qëllim tjetër alternativ mund të kishte qenë të detyronte KFOR-in të forconte praninë e tij dhe të merrte përgjegjësinë kryesore për sigurinë në veri të Kosovës nga Prishtina. Ky do të ishte një hap prapa për sovranitetin e vendit.

Nëse kjo e fundit ishte arsyeja, Vuçiç tashmë pjesërisht ia ka dalë. Nëse ai fiton varet tërësisht tani nga drejtimi i politikës perëndimore./m.j