Sapiens-ët janë një specie inteligjente dhe bashkëpunuese, të cilët ndërtuan piramidat dhe sunduan atomin një moment pasi kishin braktisur rolin e majmunit.
Për më tepër, ne kemi lënë pas të gjitha qeniet e gjalla jo-njerëzore, madje duke u projektuar drejt hapësirave anësore të ndaluara për dikë tjetër.
Ne kemi kapërcyer pothuajse të gjithë kufijtë e natyrshëm me besimin se përparimi u identifikua pikërisht me kapërcimin e atyre kufijve.
Dhe ne e bëmë atë me pajisje teknologjike jashtë trupit që janë të pashembullta dhe rriten vit pas viti, duke u bërë më e pazëvendësueshme dhe më shkëlqyese se kurrë.
Asnjë çarje në këtë rindërtim, nëse duam të vazhdojmë të jemi sipërfaqësorë dhe injorantë. Por le të shohim, për shembull, vitin e kaluar: a jemi në gjendje të kultivojmë të njëjtin vizion si gjithmonë?
Është e vështirë të kujtosh, qoftë edhe duke shqyrtuar me kujdes të dhënat shkencore, një vit më të tmerrshëm se 2022 për atë që ka të bëjë me mjedisin dhe sapiens-ët.
Megjithatë, është edhe më e vështirë të imagjinohet se mund ta kujtojmë atë si një nga më të mirët në të ardhmen e afërt, gjë që do të ndodhë nëse nuk merren masa serioze dhe drakoniane, pasi ato nuk po merren.
Dhe ky nuk është një parashikim pesimist, por një ekzaminim i arsyetuar dhe i informuar.
Çdo parametër mjedisor që duam të marrim në konsideratë, në çdo profil dhe gjerësi, ka treguar kufijtë e tij këtë vit, të cilët janë kufijtë e zhvillimit të një njerëzimi që nuk dorëzohet për të kërkuar një harmoni më fitimprurëse sesa dominimi steril që mashtron për t’i imponuar botës natyrore.
Nga pikëpamja klimatike, vlen të kujtohet se temperaturat e ajrit dhe detit të arritura në vitin 2022 janë më të ngrohtat që kur janë matur.
Dhe se e gjithë kjo varet në mënyrë të padiskutueshme nga aktivitetet tona prodhuese: duke djegur lëndët djegëse fosile, ne sapiens-ët gjenerojmë dyoksid karboni i cili nuk do të kishte marrë pjesë në ciklet natyrore (do të kishte mbetur i varrosur), duke e çuar tani në rreth 420 ppm (pjesë për milion) një nivel që nuk është arritur kurrë më parë.
Do të jetë mirë që të paditurit dhe ata me keqbesim të kujtojnë se deri në vitin 1950, CO2 nuk kishte kaluar kurrë 300 ppm, kështu që të mos ketë dyshim se është faji ynë.
Asnjë veprim serioz nuk është ndërmarrë në asnjë COP, konferencë apo samit për të zbutur ndryshimet klimatike, thjesht pëshpëritje të turpshme kur nevojitet një zë i madh.
Gjërat janë edhe më keq për sa i përket pasurisë së jetës, biodiversitetit.
Në Cop15 që sapo ka përfunduar, u ra dakord për mbrojtjen e 30% të biodiversitetit të planetit: një masë më e mirë se zero, por që është ende kryesisht e pamjaftueshme.
Në praktikë, askush në Tokë nuk kujdeset për gjallesat e tjera, duke përfshirë bimët, me iluzionin e të qenit në gjendje të jetë i vetë-mjaftueshëm, një gabim i bujshëm i këndvështrimit: asnjë sapiens nuk mund të jetonte në një planet vetëm me specie të zbutura.
Dhe kështu, ne gjithashtu mashtrojmë veten se shkatërrimi i ekosistemeve është i parëndësishëm për vetë sapiens-ët, duke injoruar se shërbimet që na ofron natyra pa pagesë variojnë nga ajri i pastër deri te ruajtja e CO2, nga ushqimi te ilaçet tek koha e lirë dhe argëtimi.
Shkalla e zhdukjes së të gjallëve është edhe më e lartë sot se sa ishte tashmë e lartë përpara pesë zhdukjeve të mëdha masive të kaluara që kanë shënuar historinë e jetës në Tokë, por ne mashtrojmë veten se nuk jemi të interesuar për biodiversitetin, po aq të shqetësuar për humbja e disa jetëve në dukje të parëndësishme, ata pasagjerë të avionëve që më pas u rrëzuan, duke e konsideruar një vidë të vetme si të parëndësishme, ashtu si ne e konsiderojmë të parëndësishme një specie insekti ose bime.
Por zhdukja e një specieje sjell gjithmonë zhdukjen e një tjetri, e kështu me radhë deri në katastrofë.
Zjarret e vitit 2022 ishin kolosale dhe prekën gjithashtu stepat siberiane, si dhe përvëluan Mesdheun.
Ndryshimi i klimës ka lejuar një fillim më të shpejtë dhe një përhapje më të gjerë, duke arritur nivele të përputhshme me një epokë zjarri që në fakt ka filluar.
Nga zjarri dhe thatësia e madhe, duke pasur parasysh gjendjen e krizës së akuiferëve nëntokësorë, lumenjve dhe liqeneve të planetit Tokë, në grahmat e një thatësire që është parë rrallë në të kaluarën, pavarësisht nga reshjet shkatërruese të vjeshtës që nuk do të rimbushin akuiferët e shteruar.
Dhe duke pasur parasysh valët e të nxehtit që kanë vrarë dhjetëra mijëra njerëz, për të mos përmendur pasojat e një pandemie që është përcaktuar nga zgjedhjet tona të liga mjedisore dhe të bashkëjetesës.
Me shpyllëzimin ne kemi zbuluar kutinë e patogjenëve të Pandorës, por i themi vetes se duhet të ketë qenë faji i ndonjë të ligu që ka krijuar një virus në laborator.
Por ajo që bie më në sy është indiferenca flagrante e sapiens-ve përballë degradimit të mjedisit dhe ngjarjeve natyrore të shndërruara në katastrofa për shkakun tonë, gjithmonë të gatshëm ashtu siç jemi ne për t’ia atribuar fajin perëndive, fatit cinik dhe shansit mashtrues.
Ashtu si banorët e atij ishulli të famshëm mesdhetar, të cilët, të goditur për vdekje nga rrëshqitjet e baltës, ua rrëmbejnë atyre që u vënë në dukje degradimin e mjedisit dhe praktikat e paligjshme të ndërtimit, sesa lakminë e tyre.
Këta jemi ne: me të vërtetë burra të epokës së gurit (mendërisht dhe emocionalisht), duke u futur në korsinë e shpejtë (falë teknologjisë sonë).
Duke parë fenë e vetme të akumulimit sikur nuk ka të nesërme. E cila, duke vazhduar kështu, sigurisht që nuk do të jetë më mirë./Marrë dhe përshtatur nga “La Stampa” për Albanian Post
