Nga Linda Karadaku
Kanë kaluar tashmë pak më pak se 30 vjet, më shumë se cerek shekulli që nga vitet 90, kur pritshmëritë dhe ëndrrat evropiane të shqiptarëve ishin të artikuluara shumë qartë, bindshëm dhe me një entuziazëm që do ta bënte gjithkënd optimist për vitet në vazhdim. Pavarësisht ulje-ngritjeve të zhvillimit të Shqipërisë, në fakt, pritshmëritë nuk janë realizuar dhe optimizmi nuk ka prodhuar ende rezultatet e imagjinuara pak apo plotësisht.
Politika shqiptare vazhdon të dominohet pak a shumë nga të njëjtët aktorë, dhuna verbale dhe shpesh edhe fizike vazhdon të jetë po aq e pranishme në politikë, fjalori politik është më shumë se i tmerrshëm dhe dekurajues, diskursi politik vazhdon të sillet rreth të njëjtave tema dhe akuza dhe madje, edhe historia e rrezimit të komunizmit vazhdon ende, edhe pse kanë kaluar pothuaj tre dekada që atëherë.
Shoqëria shqiptare është edhe më në hall. Prishja e ekuilibrave të saj të brendshëm të para 90’-tës nuk u meremetua me ndërtimin apo rehabilitimin e mekanizmave të rinj, shoqëria shqiptare nuk u bë as më sociale, as më e drejtë, përkundrazi, traumat e kohës së komunizmit konkurojnë pa problem me traumat e tranzicionit, që hodhën poshtë me të drejtë një grup të ashtuquajtur vlerash të kohës së komunizmit, por nuk i zëvëndësuan ato me vlera demokratike dhe nuk krijuan mekanizma shoqërorë të përputhshëm me një sistem të ri politik.
Edhe më keq, në emër të demokracisë, domethënë në fakt në një përpjekje anarkike për të vendosur një sistem demokratik (nga ana politike), u krijuan të ashtuquajtura vlera të reja të kapitalizmit, të cilat në fakt nuk përkojnë shumë me kapitalizmin në një vend demokratik. Ato i ngjajnë më shumë një sistemi anarkik feudal në miniaturë me feudalë të vegjël që i përputhin rregullat e shtetit me nevojat e sundimit të tyre.
Politika dhe shoqëria shqiptare ka nevojë të unifikohen në një ridimensionim të sistemit politik dhe shoqëror, ku ndërhyrje kirurgjikale si reforma në drejtësi apo vetingu në polici të realizohen dhe të vendosin precedentin e funksionimit të shtetit ligjor. Por kjo është vetëm një hallkë e sistemit. I tërë sistemi ka nevojë për ridimensionim, duke filluar nga politika tek shoqëria dhe anasjelltas.
Ne, qytetarët e thjeshtë, e prodhojmë klasën politike, por edhe ajo na prodhon ne, përmes mekanizmave të shtetit, funksionalë ose jo funksionalë, demokratikë, feudalë, apo anarkikë. Ajo që na mungon të gjithëve në këtë vend është kohezioni social, shoqëror dhe politik. Shoqëria shpesh nuk është pjesë e vendimeve politike dhe as politika pjesë e vendimeve të shoqërisë.
Shija politike, shoqërore, mediale, ekonomike e qytetarit ndikohet nga klasa politike dhe administrative ndërkohë që qytetari e sheh politikën të shkëputur nga vendimet politike që ndikojnë drejtpërsëdrejti në jetën e tij të përditshme. Gjetja dhe vendosja funksionale e një apo disa mekanizmave që do të krijonin kohezion midis qeverisjes dhe administrimit nga njëra anë dhe qytetarit nga ana tjetër, do të ishte dobiprurëse për të dyja palët, duke krijuar një lidhje afatgjatë midis qytetarit dhe administratës së qeverisjes.
Në fund të fundit, është e nevojshme dhe e domosdoshme që ndërhyrjet kirurgjikale në sistem, themelimi dhe funksionalizimi i mekanizmave veprues në politikë, administratë dhe në vetë shoqërinë, të shkojnë krah për krah me mbështetjen e masës së njerëzve, e asaj që quhet masë kritike. Abraham Lincoln ka thënë: “Asnjë njeri nuk është aq i mirë sa të qeverisë një njeri tjetër, pa pëlqimin e tij.” Në fund të fundit, nevoja për reformim të sistemit politik dhe administrative, shkon bashkë me nevojën që shoqëria ta kuptojë dhe përcetojë qartë dhe të vetë-reformohet, duke e perceptuar si një ndryshim normal, logjik dhe evolutiv të vetin. Por këto procese shkojnë bashkë, dhe duke shkuar bashkë, ndihmojnë ose pengojnë njëri-tjetrin.
Prandaj, aq sa është me rëndësi që të reformohet ngrehina e qeverisjes, administratës, politikës, ekonomisë, po aq me rëndësi është që të reformohet vetë shoqëria, duke u bërë zot i fateve individuale dhe kolektive, duke mos i parë qeveritë dhe qeverisjet si oponencë, por si partner për të arritur të njëjtin qëllim final, demokratizimin e gjithë spektrit, politik, shoqëror, ekonomik dhe kështu me rradhë në të gjithë komponentët.
