I rritur në hije, i zgjedhur në fshehtësi dhe që jeton i plagosur në kushte klandestine. Nuk flet, nuk shfaqet publikisht: njeriu në qendër të enigmës iraniane, Mojtaba Khamenei, paraqitet si një udhëheqës i padukshëm dhe, në fakt, i dobët. Në Teheran, ndërkohë, pushteti duket se ka kaluar në duart e gjeneralëve, një brez i ri i Gardës Revolucionare (pasdaran), i formuar nga lufta me Irakun në vitet ’80 dhe nga përplasja aktuale me Shtetet e Bashkuara.
Fati i Khameneit të ri, 56 vjeç, i përzgjedhur si Udhëheqës Suprem në mes të bombardimeve, ka qenë objekt spekulimesh të shumta javët e fundit. Kjo pas vrasjes së të atit, Ali Khamenei, i cili i la atij pushtetin pa e ditur dhe, me shumë gjasë, edhe pa e dëshiruar. Sipas një rindërtimi të publikuar nga The New York Times, bazuar në burime të shumta, gjendja shëndetësore dhe ajo mendore e liderit të ri përshkruhen si “e kthjellët dhe aktive”, por njëkohësisht shumë e brishtë.
Qasja tek ai është thuajse e pamundur, madje edhe për zyrtarë të lartë shtetërorë. Komunikimi realizohet përmes një rrjeti të ndërlikuar korrierësh, që lëvizin me motorë dhe automjete, duke dorëzuar mesazhe në zarfe të vulosura. Ai raportohet se është i rrethuar kryesisht nga një ekip mjekësh dhe personeli shëndetësor, të angazhuar në trajtimin e plagëve të marra gjatë sulmeve ajrore. Presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, vetë kirurg, thuhet se është i përfshirë drejtpërdrejt në kujdesin e tij mjekësor.
Pavarësisht saktësisë së detajeve individuale, raportimi i gazetares Farnaz Fassihi përforcon një realitet që është bërë i qartë javët e fundit dhe që konfirmohet edhe nga burime iraniane: qendra reale e pushtetit në Iran janë pasdaranët.
Kjo nuk do të thotë se zyrtarët civilë dhe politikanët nuk kanë më rol, por ata merren kryesisht me administrimin e vendit, ndërsa vendimet strategjike merren nga strukturat ushtarake. Ngritja e gjeneralëve në Iran nuk është fenomen i ri, ajo është ndërtuar prej vitesh dhe vetë Mojtaba Khamenei konsiderohet të ketë qenë ndër arkitektët e saj. Megjithatë, konflikti i fundit ka dobësuar fraksionet e tjera, përfshirë ato moderatore dhe civile.
Ndër figurat kyçe të këtij rrethi përmenden emra si Ahmad Vahidi, drejtues i Gardës Revolucionare; Mohsen Rezaei, këshilltar ushtarak i Udhëheqësit Suprem; Mohammad Bagher Zolghadr, sekretar i Këshillit të Sigurisë Kombëtare; Hossein Taeb, ish-ministër i inteligjencës së pasdaranëve; Ali Jafari, ish-komandant i Gardës; si dhe Mohammad Ghalibaf, negociatori kryesor iranian me prejardhje nga radhët e kësaj force.
Ghalibaf ka mohuar publikisht ekzistencën e përçarjeve brenda kësaj udhëheqjeje kolektive, duke deklaruar se “nuk ka moderatë apo radikalë, Irani është një komb i vetëm”. Një mesazh i ngjashëm është shpërndarë edhe nga presidenti Pezeshkian, në një përpjekje të dukshme për të treguar unitet.
Megjithatë, sipas burimeve të ndryshme nga Irani dhe Pakistani, realiteti mund të jetë më kompleks. Figura pragmatike si ministri i Jashtëm Abbas Araghchi dhe vetë presidenti thuhet se janë lënë në periferi të vendimmarrjes, si në çështjet e luftës ashtu edhe në ato diplomatike.
Gjatë raundit të parë të negociatave janë raportuar përplasje të brendshme në delegacionin iranian. Pas kthimit në Teheran, deklaratat e Araghchit për rihapjen e ngushticës së Hormuzit u kritikuan ashpër nga media pranë pasdaranëve. Një situatë e ngjashme kishte ndodhur edhe me presidentin Pezeshkian në fillim të konfliktit, pas deklaratave të tij pajtuese ndaj vendeve të Gjirit.
Sipas këtyre burimeve, Garda Revolucionare po drejton si zhvillimet ushtarake, ashtu edhe strategjinë negociuese, përfshirë çështjen e Hormuzit dhe shtyrjen e bisedimeve. Pas një takimi në Islamabad, vlerësimi i tyre ka qenë se pala iraniane rrezikonte të arrinte një marrëveshje të parakohshme, çka ka çuar në një qëndrim më të ashpër.
Situata aktuale përshkruhet si një lojë pritjeje dhe konsumimi të ndërsjellë. Ndërkohë që Shtetet e Bashkuara vazhdojnë bllokadën detare dhe kërkojnë lëshime të qarta për programin bërthamor, Irani nuk ka dhënë sinjale tërheqjeje. Rreziku i një gabimi në vlerësim mbetet i pranishëm dhe mund të çojë në një përshkallëzim të ri të konfliktit.
