Shefja e Komisionit Evropian, Ursula Von der Leyen, hodhi idenë e anëtarësimit të asociuar për Otavën gjatë fjalimit të saj vjetor për Gjendjen e Unionit të mërkurën, ku mori pjesë edhe kryeministri kanadez Mark Carney.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka kërcënuar të ndërpresë tregtinë me BE-në ose të vendosë “tarifa shumë serioze” pasi blloku propozoi ta bënte Kanadanë “anëtaren e saj të parë të asociuar”.
Ai e quajti perspektivën e anëtarësimit të Kanadasë në BE “qesharake” dhe e quajti Kanadanë një “partner të tmerrshëm tregtar”.
“Nëse është një qëllim i mirë, është në rregull. Nëse është një qëllim i keq, ne do të vendosim tarifa shumë të rënda ndaj Evropës”, tha Trump.
Komentet e tij erdhën pasi presidentja e Komisionit të BE-së, Ursula von der Leyen, njoftoi se Kanadaja dhe BE-ja do të ndërtonin mbi marrëveshjen e tyre ekzistuese të tregtisë së lirë, të njohur si CETA, me një “Aleancë për të Ardhmen” më të gjerë që synon krijimin e “një hapësire të përbashkët prosperiteti dhe sigurie ekonomike”.
Propozimi vjen në një kohë kur si Kanadaja ashtu edhe BE-ja kërkojnë të largohen nga një SHBA agresive nën presidencën e Trump.
Duke folur në fjalimin e saj vjetor mbi Gjendjen e Bashkimit Evropian të mërkurën, von der Leyen e cilësoi këtë marrëdhënie më të ngushtë si të rrënjosur jo vetëm në tregti, por edhe në vlerat e përbashkëta demokratike.
“Mbi të gjitha, i dashur Mark, Evropa dhe Kanadaja besojnë në demokraci”, i tha von der Leyen Carney-t, i cili u prit me duartrokitje në këmbë në Parlamentin Europian në Strasburg, Francë. Ai do t’i drejtohet Parlamentit të enjten.
Tarifat e Trump dhe diskutimet e përsëritura për ta bërë Kanadanë shtetin e 51-të kanë përkeqësuar marrëdhëniet midis fqinjëve të Amerikës së Veriut.
Kanadaja po kërkon të zvogëlojë varësinë e saj nga Shtetet e Bashkuara, destinacioni për afërsisht 70% të eksporteve të saj, dhe kryeministri Mark Carney ka bërë thirrje për një “aleancë unike” me BE-në.
Largimi nga Trump përshpejtoi kthesën e Kanadasë drejt Evropës
Kthesa drejt Evropës kishte ardhur gjithashtu prej kohësh. Në një fjalim të ndjekur nga afër në Forumin Ekonomik Botëror në Davos në janar, Carney u bëri thirrje fuqive të mesme të punojnë së bashku për të rritur ndikimin e tyre në një epokë rivaliteti midis fuqive të mëdha.
“Kur negociojmë vetëm në mënyrë bilaterale me një hegjemon, ne negociojmë nga dobësia. Ne pranojmë atë që ofrohet”, tha Carney.
Deri më tani, Ottawa është hakmarrë kundër tarifave të SHBA-së dhe ka hedhur poshtë kushtet tregtare që Carney thotë se do të dobësonin sovranitetin e saj.
Duke vazhduar të përpiqet të ushtrojë presion, Trump nënshkroi të mërkurën një memorandum që i drejtonte qeverisë amerikane të hiqte mallrat kanadeze nga sistemi federal i prokurimit, të cilin Shtëpia e Bardhë e quajti hakmarrje për politikën “Blini mallra kanadeze” të qeverisë kanadeze, e cila shprehte një preferencë për mallrat nga vendi i saj.
Shtëpia e Bardhë e quajti atë politikë të padrejtë dhe tha në një fletë faktesh që shpjegonte memorandumin se “Presidenti Trump po ndërmerr veprime për ta mbajtur Kanadanë përgjegjëse për trajtimin e saj të vazhdueshëm të paarsyeshëm dhe diskriminues të mallrave amerikane, gjë që i ka rënduar dhe i ka disavantazhuar amerikanët që punojnë shumë”.
Nga ana e saj, BE-ja ka ndjekur një kurs të ndryshëm me Uashingtonin, duke arritur një marrëveshje tregtare që vendosi një kufi tarifor prej 15% për shumicën dërrmuese të eksporteve të BE-së, ndërsa Evropa eliminoi tarifat për mallrat industriale amerikane.
Kanadaja tashmë është bashkuar me programin e prokurimit të mbrojtjes të BE-së.
Jonathan Wilkinson, ambasadori i emëruar i Kanadasë në BE, tha të mërkurën se Ottawa kishte diskutuar anëtarësimin e asociuar me zyrtarët evropianë para fjalimit të von der Leyen dhe “e dinte se kjo ishte diçka që ishte në tryezë”.
Sipas Wilkinson, Kanadaja kishte folur me BE-në për një “Aleancë për të Ardhmen”, ndërsa zyrtarët evropianë kishin ngritur çështjen e anëtarësimit të asociuar.
Wilkinson tha se Kanadaja nuk po kërkon anëtarësim të plotë në BE sepse kjo do të kërkonte heqjen dorë nga një pjesë e sovranitetit. Në vend të kësaj, Ottawa dëshiron “të afrohet sa më shumë që të jetë e mundur” me bllokun në një mënyrë që forcon sovranitetin kanadez në vend që ta zvogëlojë atë, tha ai.
Zyra e Carney-t e mirëpriti propozimin e von der Leyen, duke thënë se Kanadaja po thellonte lidhjet me BE-në “për të forcuar sovranitetin tonë” dhe mbështeti një lëvizje përtej CETA-s.
Von der Leyen tha se partneriteti i zgjeruar do të mbulonte prodhimin e përparuar, teknologjinë, prodhimin e mbrojtjes, Arktikun, energjinë, mineralet kritike, bateritë, inteligjencën artificiale, informatikën kuantike, sigurinë kibernetike dhe sigurinë ekonomike.
“Ky është një partneritet jo kundër askujt tjetër, por për forcën tonë të përbashkët”, tha ajo. “Shkurt, ne duam ta çojmë marrëdhënien me Kanadanë në nivelin më të lartë të mundshëm.”
