Presidenti amerikan, Donald Trump, ka ashpërsuar retorikën ndaj Groenlandës, vetëm pak ditë para pjesëmarrjes së tij në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, duke deklaruar në rrjetet sociale se “nuk ka më kthim mbrapa” dhe se “Groenlanda është imperative”.
Gjatë një konference për shtyp në Shtëpinë e Bardhë, Trump u pyet se deri ku ishte i gatshëm të shkonte për ta marrë nën kontroll Groenlandën. Përgjigjja e tij ishte e prerë: Do ta merrni vesh.
Trump-i kishte planifikuar të mbërrinte në Davos të mërkurën, por një problem i vogël elektrik në avionin Air Force One e detyroi atë të kthehej pas. Shtëpia e Bardhë konfirmoi se presidenti do të udhëtojë drejt Davosit me një avion tjetër, ndërsa mbetet e paqartë nëse vonesa do të ndikojë në axhendën e tij.
Presidenti amerikan tha se ka “shumë takime të planifikuara për Groenlandën” dhe shtoi se “gjërat do të shkojnë mjaft mirë” për këtë territor.
I pyetur nga BBC nëse një përçarje e mundshme e NATO-s do të ishte një çmim që ai do ta pranonte për Groenlandën, Trump u shpreh se “askush nuk ka bërë më shumë për NATO-n se unë” dhe se “NATO do të jetë e lumtur dhe ne do të jemi të lumtur”, duke theksuar se aleanca është e nevojshme për sigurinë globale. Megjithatë, ai vuri në dyshim nëse NATO do t’i vinte në ndihmë SHBA-ve në rast nevoje.
NATO ka aktualisht 32 vende anëtare dhe bazohet në parimin e mbrojtjes kolektive të përcaktuar në Nenin 5, sipas të cilit një sulm ndaj një anëtari konsiderohet sulm ndaj të gjithëve.
Trump nuk e ka përjashtuar përdorimin e forcës ushtarake për të marrë Groenlandën. I pyetur nga NBC News nëse do ta përdorte forcën, ai u përgjigj shkurt: Pa koment.
Ministrja e Industrisë dhe Burimeve Natyrore e Groenlandës, Naaja Nathanielsen, tha për BBC Newsnight se groenlandezët janë “të hutuar” nga kërkesat e presidentit amerikan.
“Ne nuk duam të jemi amerikanë dhe këtë e kemi bërë shumë të qartë”, u shpreh ajo, duke shtuar: “Çfarë vlere i jepni kulturës sonë dhe të drejtës sonë për të vendosur për të ardhmen”?
Para Davosit, Trump publikoi pamje ekrani që, sipas tij, tregonin mesazhe nga Macron dhe sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte. Në to, Rutte shprehej i gatshëm të gjente një zgjidhje për Groenlandën, ndërsa Macron thoshte se “nuk e kupton se çfarë po bën”, por ofronte organizimin e një takimi me liderë të tjerë në Paris.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, tha në fjalimin e saj në Davos se Europa është “plotësisht e përkushtuar” ndaj sigurisë së Arktikut, por theksoi se kjo mund të arrihet vetëm përmes bashkëpunimit. Ajo i quajti gjithashtu “gabim” tarifat shtesë të propozuara nga Trump.
Presidenti amerikan ka paralajmëruar vendosjen e një tarife 10% për të gjitha mallrat e importuara nga tetë vende europiane, duke nisur nga 1 shkurti, nëse ato kundërshtojnë marrjen e Groenlandës. Von der Leyen theksoi se BE-ja qëndron në “solidaritet të plotë” me Groenlandën dhe Mbretërinë e Danimarkës, duke shtuar se sovraniteti i tyre është “i panegociueshëm”.
Qëndrimi u mbështet edhe nga kryeministri kanadez Mark Carney, i cili tha se angazhimi i Kanadasë ndaj Nenit 5 të NATO-s është “i palëkundur” dhe se vendi i tij mbështet plotësisht të drejtën e Groenlandës për të vendosur vetë për të ardhmen e saj.
Në deklaratat e tij, Macron tha se preferon “respektin ndaj bullizmit” dhe “shtetin e së drejtës ndaj brutalitetit”.
Më herët, Trump-i kërcënoi me një tarifë 200% ndaj verës dhe shampanjës franceze, pasi Macron-i thuhet se refuzoi një ftesë për t’iu bashkuar një iniciative të quajtur “Bordi i Paqes” për Gazën. Presidenti francez e dënoi “grumbullimin e pafund të tarifave të reja”, duke e quajtur të papranueshme përdorimin e tyre si mjet presioni mbi sovranitetin territorial.
Macron-i është ndër zërat që kërkon nga BE-ja të shqyrtojë masa hakmarrëse ndaj tarifave amerikane, përfshirë instrumentin kundër shtrëngimit ekonomik, të njohur si “bazuka tregtare”.
Burime pranë komisionit të tregtisë ndërkombëtare kanë bërë të ditur se Parlamenti Europian po planifikon të pezullojë miratimin e marrëveshjes tregtare SHBA-BE të arritur në korrik, një hap që do të shënonte një tjetër përshkallëzim të tensioneve mes Uashingtonit dhe Europës.
