Fundi i Luftës së Ftohtë u bë me dije për herë të parë në dhjetor 1984. The Times sjell në vëmendje situatën edhe kur ka ndodhur kjo ngjarje. Ishte koha kur Mikhail Gorbachev hyri me hapa të qëllimshëm në Sallën e Madhe të Damëve si e ftuari i Margaret Thatcher.
The Times më tej vijon artikullin: “Thatcher kishte vendosur që ne duhet të identifikonim liderët e ardhshëm të mundshëm në sistemin sovjetik. Ajo u bëri atyre ftesë për të vizituar Britaninë e Madhe. Gorbaçovi mori gjithashtu të tijën. Ai ishte thuajse një i panjohur në atë kohë; anëtari më i ri i Byrosë Politike të Partisë Komuniste Sovjetike, me përgjegjësi për bujqësinë që nuk ishte aspak prioritet për ne, i vetmi udhëtim i njohur jashtë vendit i të cilit ishte në Kanada. Por çdo dyshim për profilin e tij u anulua pasi ai shfaqte një vetëbesim dhe mirësi. Dhe përshtypja e ndryshimit dramatik nga trupat e rrënuar të liderëve sovjetikë me të cilët kishim trajtuar më parë, funeralet e të cilëve ishin pika kryesore e ditarit të kryeministrit, u konfirmua nga gruaja e tij e veshur elegante, Raisa.
Diskutimi gjatë drekës ishte i shpejtë me Thatcherin, e cila nuk njihej për turpësinë e saj, duke i thënë mjaft para kohe Gorbaçovit dhe se ai duhet të hiqte dorë nga përpjekjet për të reformuar komunizmin: “Asgjë nuk mund ta shpëtonte atë. Ai dha aq sa mori, duke kritikuar sjelljen e saj për grevën e minatorëve. Shkëmbimet e zhurmshme u bënë shenjë dalluese e takimeve të tyre të ardhshme”.
Një takim pune pas drekës në Checkers na tregoi më shumë për stilin e tij mendjehapur.
Nuk ka më deklarata të gjata të lexuara në mënyrë monotone aq karakteristike për paraardhësit e tij, vetëm disa shënime të shkruara me dorë me bojë jeshile.
I vetmi dokument i prodhuar ishte një prerje nga The Neë York Times , të cilën ai ia kaloi Thatcherit, për rrezikun e një dimri bërthamor.
Ndërkohë, Denis Thatcher i tregoi Raisa bibliotekën Checkers, pasi kishte hequr dorë nga një raund i planifikuar golfi.
E gjithë kjo ishte prologu i komentit të cituar shpesh të Thatcherit në fund të takimit të tyre: “Më pëlqen zoti Gorbachev. Ai është një njeri me të cilin mund të bëjmë biznes.” Ishte një përfundim i guximshëm, edhe pse Gorbaçovi nuk ishte ende në pozicionin e lidershipit të lartë.
Ajo që diskutimi i tyre i kishte treguar asaj ishte se Gorbaçovi ishte i sinqertë në dëshirën e tij për të vendosur marrëdhëniet me Perëndimin në një bazë të re dhe më të mirë; se ai ishte i vendosur të reformonte ekonominë sovjetike përmes perestrojkës dhe t’u jepte njerëzve më shumë liri individuale; dhe se ai besonte se kolegët e tij të Byrosë Politike ishin gati të parashikonin reduktime të mëtejshme të armëve bërthamore për të shmangur rrezikun e luftës.
Thatcher i pa këto qëllime si një përputhje me interesat tona, edhe pse skeptik për aftësinë e tij për t’i arritur ato.
Ajo e dinte se prioriteti i saj duhej të ishte të bindte Presidentin Reagan dhe më vonë Presidentin HË Bush se ardhja e Gorbaçovit në skenën botërore mund të ndryshonte të gjithë kontekstin e marrëdhënieve Lindje-Perëndim dhe përfaqësonte një mundësi të jashtëzakonshme për të mbyllur Luftën e Ftohtë.
Me fjalë të tjera, angazhimi me Gorbaçovin ofroi një mundësi të paprecedentë për të bërë përparim, veçanërisht në një kohë kur marrëdhëniet sovjeto-amerikane ishin në një zbaticë të ulët dhe negociatat për kontrollin e armëve ngecën.
U desh pak kohë për të kapërcyer skepticizmin e SHBA-së, por dëshira e Reganit për paqe mbizotëroi mbi kujdesin e zyrtarëve të tij kur Thatcher ia parashtroi çështjen atij personalisht dhe bindshëm në Camp David.
Pjesa tjetër, siç thonë ata, është histori.
Por është e drejtë të thuhet se ky hap i parë i vogël në Checkers e çoi botën në rrugën drejt fundit të Luftës së Ftohtë.
Në këndvështrimin e asaj historie, Gorbaçovi ishte me të drejtë një hero për ne në Perëndim.
Tërheqja nga Afganistani, ndalimi nga ndërhyrja kur ra Muri i Berlinit, refuzimi për të përdorur forcën për të detyruar Evropën Lindore të mbetet e lidhur me Bashkimin Sovjetik, duke negociuar marrëveshje të gjera të kontrollit të armëve që na bënë të gjithëve më të sigurt, duke sjellë liri më të madhe individuale për sovjetikët, qytetarët: asnjë nga këto nuk do të kishte ndodhur pa mendimin e ri që ai përfaqësonte, duhet thënë, as pa përkushtimin e vendeve demokratike për një mbrojtje të fortë.
Fakti që ai humbi më pas kontrollin e ngjarjeve në Bashkimin Sovjetik, duke çuar në kolapsin e ekonomisë së tij, kaos dhe ndarjen e tij në pjesët përbërëse të tij, është gjithashtu pjesë e historisë.
Kjo ka çuar në pakënaqësi të madhe për humbjen e statusit global të Rusisë, të cilën po e shohim tani në Ukrainë .
A mund të fajësohet Gorbaçovi për këtë?
Jo në mënyrë të arsyeshme; ai veproi me qëllimet më të mira për të siguruar një të ardhme më të mirë dhe paqësore për popullin rus.
Por, në fund, problemet e krijuara nga 70 vitet e komunizmit sovjetik ishin shumë të mëdha për t’u kapërcyer.
Udhëheqës që bëri paqe me Perëndimin dhe pagoi çmimin
Në një nivel personal, Mikhail Gorbachev ishte i shoqërushëm dhe i pëlqyeshëm.
Ndonëse i shpërqendronte qytetarët sovjetikë me leksione të gjata pafundësisht, ai në privat ishte një bashkëbisedues i mirë dhe i qetë, i cili ishte i lumtur të zbulonte detaje të jetës së tij private.
Një njeri i denjë dhe, mbi të gjitha, njerëzor për të cilin përdorimi i forcës në çështjet botërore ishte i urryer, ai e meriton vendin e tij në panteonin e pushtuar tashmë nga Reagan, Bush, Helmut Kohl dhe Margaret Thatcher për përfundimin e Luftës së Ftohtë, të paktën deri tani .
