Nga Ardit Rada
KFOR-i ka rreth 4,600 trupa në Kosovë dhe komandanti i tij tha më 25 gusht se po e rrit praninë në Mitrovicën e Veriut dhe në veri. OSBE-ja e konsideron Kosovën operacionin e saj më të madh në terren: 384 punonjës, ekipe në të 38 komunat dhe një mandat që përfshin të drejtat e komuniteteve, monitorimin e sigurisë dhe paralajmërimin e hershëm. EULEX-i monitoron rastet e pretenduara të keqsjelljes së policisë dhe thotë se këtë e bën përmes pranisë së drejtpërdrejtë në terren. Ambasada e Shteteve të Bashkuara ka kaluar një çerek shekulli duke ndërtuar kontaktet e veta në Graçanicë dhe në veri. Pupin nuk identifikon asnjë paralajmërim nga ndonjëra prej këtyre strukturave se serbët e Kosovës po jetojnë në diçka që i ngjan gjendjes së përshkruar në raportin e saj.
Një raport i hartuar nga tre autorë të Pupin Initiative, i publikuar më 10 shtator, tani u kërkon këtyre misioneve të veprojnë sikur një gjendje e tillë ekziston. Raporti u lë atyre një pyetje: çfarë kanë dështuar të shohin të gjithë?
Raporti nuk e përdor kurrë fjalën terror. Bën diçka më efektive: ndërton kushtet e një terrori. Një popullsi e frikësuar. Një polici që përjetohet si kërcënim dhe jo si mbrojtje. Faj kolektiv. Raportimi që është shembur. Institucione të paafta për të zbuluar abuzimet. Kisha që mund të jenë në rrezik. Dhe misione ndërkombëtare që e keqinterpretojnë të gjithë këtë. Pastaj raporti vendos edhe një kërkesë. Përpara se Dhomat e Specializuara të japin vendimin më 16 shtator, ai kërkon që tranzicioni tashmë i nisur në urën mbi Ibër të ngrijë për një “periudhë me rrezik të lartë”, pa përcaktuar një afat përfundimtar. Gjendja e pamatshme duhet të prodhojë një rezultat të matshëm.
Faktet mbi të cilat mbështetet janë të vërteta. Tridhjetë e shtatë persona u ndaluan në Gazimestan, u gjobitën me 700 euro dhe disa u dëbuan. Inspektorati i Policisë rekomandoi pezullimin e dy zyrtarëve në lidhje me rastin e Nenad Rashkoviçit në Dren. Këshilli Gjyqësor refuzoi më 27 gusht t’i lejonte gjyqtarët serbë të tërhiqnin dorëheqjet e tyre të vitit 2022, të cilat Ambasada Gjermane më pas i kërkoi Prishtinës t’i korrigjonte. Asnjëra prej këtyre nuk është terror. Prandaj raporti e vendos terrorin aty ku ai nuk është verifikuar.
Argumenti i Pupinit është se rënia e raportimeve për incidente tregon rritje të frikës, sepse serbët nuk raportojnë më në një polici të cilës nuk i besojnë. Raporti thotë se kjo mund të testohet dhe përcakton edhe mënyrën: sondazhe në komunitet, normat e mosraportimit dhe rezultatet e rasteve. Por nuk kryen asnjërin prej këtyre testimeve. Metodologjia e tij rendit tre dëshmi, njëra prej të cilave anonime. Pupini e publikon përfundimin së pari. Pastaj u kërkon misioneve që realisht mund ta matin këtë situatë të veprojnë mbi të. Abati i Deçanit i jep pjesën tjetër: çdo arrestim dhe çdo kontroll “mund të shpjegohet veçmas”, por “shuma” e tyre e bën jetën të paparashikueshme. Kjo shumë nuk llogaritet kurrë.
Seksioni 9.1 parashikon më pas sulme ndaj serbëve dhe objekteve të shenjta rreth 16 shtatorit, mbi tri baza: secili prej dy vendimeve të mundshme mund të mobilizojë njerëzit, regjimi i urës po ndryshon dhe atmosfera mediatike është e tensionuar. Nuk ka seri incidentesh, raporte kërcënimesh, krahasime me vendime të mëparshme dhe asnjë paralajmërim nga ndonjë mision në terren që t’i lidhë këto rrethana me dhunën. Mbi këtë bazë dëshmuese, Pupini u kërkon KFOR-it dhe misioneve diplomatike të ndalojnë zbatimin e një tranzicioni të sigurisë që tashmë është vendosur.
Fjalori është i njohur. “Mbrojtje nga policia.” “Faj kolektiv që u atribuohet serbëve.” Një president që flet për “mbijetesë” në lidhje me një urë. Vuçiq foli për “terror të tmerrshëm” ndaj serbëve të Kosovës në Rmanj më 2 gusht. Këtu kjo paraqitet në një anglishte të verifikimit, në një letër me kokën e Washingtonit.
Pupini thotë se misionet po shikojnë treguesin e gabuar: serbët nuk raportojnë më te policia. Por vetë raporti rendit kanalet që funksionojnë. Avokati i Popullit hapi çështjen e Gazimestanit pas ankesave të qytetarëve. Inspektorati hapi rastin në Dren me iniciativën e vet. Pesë avokatë mbërritën përmes Zyrës së Beogradit për Kosovën. Televizioni serb transmetoi pamjet e lëndimeve të Rashkoviçit brenda një dite. Një komunitet me kaq shumë kanale funksionale thjesht po shmang një adresë. Misionet nuk kanë varur kurrë informacionin e tyre mbi atë adresë për të ditur se çfarë ndodh në Zubin Potok.
Prandaj misionet përballen me një alternativë të dyfishtë që raporti nuk do ta shprehë qartë, sepse pikërisht ato janë njerëzit të cilëve u kërkohet të veprojnë. Ose Kosova po përjeton një krizë të të drejtave të njeriut dhe prania ndërkombëtare ka dështuar në mënyrë të jashtëzakonshme ta vërejë atëë po e shkruaj këtë nga Tirana. Pupini vepron nga Beogradi dhe Washingtoni. Kosova nuk është një prej adresave të tij. Dallimi është se unë nuk pretendoj të shoh atë që ata që janë at, ose një gjendje imagjinare po përdoret për të siguruar një rezultat real në urën mbi Ibër.
Unë po e shkruaj këtë nga Tirana. Pupini vepron nga Beogradi dhe Washingtoni. Kosova nuk është një prej adresave të tij. Dallimi është se unë nuk pretendoj të shoh atë që ata që janë atje nuk mund ta shohin. Pupini po. Ai ka ndërtuar një gjendje terrori që vetëm ai pretendon se mund ta perceptojë dhe, dy ditë para një vendimi gjyqësor, ua ka dorëzuar atë KFOR-it, EULEX-it, OSBE-së dhe diplomatëve që janë realisht në terren. Për ta, kjo duhet të jetë pretendimi më shqetësues në të gjithë raportin.
