Një teori që sfidon një nga idetë themelore të universit, që shpejtësia e dritës është konstante, siç e sugjeroi Albert Eistein – mund të ndryshojë plotësisht të kuptuarit tonë të gjithësisë, nëse vlefshmëria e saj vërtetohet, diçka që nuk ka qenë e mundur deri më sot, raporton “The Independent”.
Bëhet fjalë për një nga eksperimentet më të rëndësishme të ndërmarra ndonjëherë. Supozimi i pandryshueshmërisë së shpejtësisë së dritës ka luajtur një rol kyç në shpjegimin e asaj çfarë ka ndodhur gjatë fazave të hershme të universit, sekonda pas Big Bang.
Megjithatë, një ekip shkencëtarësh britanikë pohon se shpejtësia e dritës mund të ketë qenë shumë më e lartë në universin e hershëm se sa është sot. Me fjalë të tjera, shpejtësia e dritës në boshllëk është konsideruar të jetë një nga konstantet themelore të natyrës. Në sajë të teorisë së relativitetit të përgjithshëm të Einstein, kjo shpejtësi është vulosur më shumë se një shekull më parë, rreth 1 miliard km/h.
Por ndërsa relativiteti i përgjithshëm është një nga themelet e fizikës moderne, shkencëtarët e dinë se rregullat e sotme nuk ishin si në lindjen e universit. João Magueijo, nga Imperial College në Londër, dhe Niayesh Afshordi, nga Universitetit të Waterloo në Kanada, dolën me teorinë e tyre për të shpjeguar përse kozmosi duket shumë i ngjashëm në distanca të mëdha.
Për të qenë kaq uniform, rrezet e dritës duhet të kenë arritur çdo cep të kozmosit, përndryshe disa rajone do të ishin më të ftohta dhe më të dendura se të tjerët. Por edhe duke lëvizur në 1 miliard km/h, drita nuk kishte mundur të udhëtojë mjaft shpejtë për të barazuar dallimet e temperaturës së universit. Kozmologët, duke përfshirë Stephen Hawking, kanë propozuar një teori të quajtur inflacioni, në të cilën universi lindi në një moment dhe u zgjerua me shpejtësi të madhe. Sipas inflacionit, temperatura e kozmosit është barazuar para se të shpërthente në dimensionet enorme që i njohim sot.
Por nuk ka prova të forta se inflacioni është teori e drejtë, dhe, në qoftë se po, çfarë shkaktoi një periudhë të tillë të zgjerimit masiv, dhe si përfundon. Teoria e Magueijo dhe Afshordi e largon atë të inflacionit dhe e zëvendëson me një shpejtësi të ndryshueshme të dritës. Sipas llogaritjeve të tyre, nxehtësia e universit në momentet e para të tij ishte aq intensive sa që drita dhe grimcat e tjera kanë lëvizur me shpejtësi të pakufishme.
Në këto kushte, drita arriti në xhepat më të largët të universit dhe prandaj duket uniforme, siç ne e shohim sot. “Në teorinë tonë, në qoftë se shkoni përsëri në universin e hershëm, është një temperaturë, kur çdo gjë bëhet më shpejt. Shpejtësia e dritës shkon në pafundësi dhe shpërndahet shumë më shpejt se graviteti”, thotë Afshordi.
“Kjo është një fazë e tranzicionit në të njëjtën mënyrë siç uji kthehet në avull”. “Teoria, e cila u propozua për herë të parë në të fund të viteve 1990, ka arritur në një pikë maturimi. Nëse vëzhgimet në të ardhmen e afërt zbulojnë se ajo është e saktë, mund të çojë në një modifikim të teorisë së gravitetit të Ajnshtajnit”, thotë João Magueijo nga Imperial College në Londër.
