Administrata e Presidentit Donald Trump po shqyrton zgjatjen e një përjashtimi të ri nga ligji Jones Act, i cili lejon anijet e huaja të transportojnë mallra, përfshirë naftë dhe produkte energjetike, midis porteve amerikane. Ky vendim vjen në mes të tensioneve me Iranin, të cilat kanë rritur çmimet e energjisë globale dhe kanë shkaktuar shqetësime për ndërprerje të furnizimeve.
Shtëpia e Bardhë po peshon një zgjatje 90-ditore të përjashtimit aktual, i cili u lëshua fillimisht në mars 2026 për 60 ditë dhe më pas u zgjat.
Qëllimi kryesor është lehtësimi i transportit të brendshëm të naftës së rafinuar, karburanteve dhe produkteve të tjera nga rajonet prodhuese si Bregu i Gjirit drejt Bregut Lindor dhe Perëndimor, ku ka mungesa lokale dhe varësi nga importet.
Ligji Jones Act (Merchant Marine Act i 1920) kërkon që mallrat e transportuara midis porteve amerikane të jenë në anije të ndërtuara në SHBA, të zotëruara nga amerikanë dhe të drejtuara kryesisht nga ekuipazhe amerikane. Kritikët thonë se ky ligj i shekullit të kaluar rrit kostot e transportit dhe çmimet e karburanteve për konsumatorët amerikanë.
Në kushte normale, ai mbron industrinë detare amerikane, por në kriza si kjo, administrata e Trumpit e sheh si pengesë për fleksibilitet në tregjet e energjisë. Konflikti me Iranin, që përfshin sulme në Stratin e Hormuzit (përmes të cilit kalon rreth 20% e naftës botërore), ka çuar në rritje të çmimeve të naftës globale. Çmimet e benzinës në SHBA kanë arritur nivele të larta, me mesataren kombëtare rreth $4.49 për gallon (dhe më lart në Kaliforni).
Kjo ka ndikuar në zinxhirët e furnizimit dhe ka ngritur frikën e inflacionit. Përjashtimi i Jones Act është pjesë e një serie masash emergjence për të zbutur ndikimin: përfshirë përjashtime të tjera sanksionesh për naftë ruse ose iraniane në periudha të caktuara, dhe përpjekje për stabilizim të tregjeve.
Megjithatë, analistët thonë se efektet e përjashtimit kanë qenë modeste deri tani, pasi kostot e transportit global kanë rënë pak dhe vëllimet e transportuara me anije të huaja nuk kanë qenë të mjaftueshme për të ulur ndjeshëm çmimet.
