Nga Armando Meta/
SPECIALE JAVANEWS/ Presidenti Ilir Meta, ka kthyer për rishqyrtin edhe një herë në Kuvend ligjin për “Tarifat gjyqësore”. Parë me gjakftohtësi vendimi i Metës për ta kthyer ligjin është i drejtë, pasi në thelb ligji në formën që është miratuar nga Kuvendi vetëm me votat e mazhorancës, cënon rëndë të drejtën e aksesit në gjykatë të qytetarëve. Në këtë përfundim arriten edhe një sërë ekspertësh ligjorë të shoqërisë civile, pas një analize juridike që i bënë projektligjit pak përpara se ai të miratohej në Kuvend. Ato i’u drejtuan edhe Kuvendit që të mos e miratojë projektligjin “Për tarifat gjyqësore” në formën që ishte paraqitur. Ligji sjell një sërë problematikash, sidomos neni 5 pika 3 të ku parashikohet se: “Tarifa gjyqësore për gjykimet në gjykatat e apelit dhe Gjykatën e Lartë është jo më e ulët se 2000 lekë dhe jo më e lartë se 10.000.000 lekë”. Ky përcaktim cënon rëndë të drejtën e aksesit në gjykatë të qytetarëve, shkruan javanews.
PROBLEMATIKAT
Ndryshimet e parashikimit ligjor përsa i takon vendosjes së tarifës maksimale prej 20.000.000 lekësh për fillimin e një procesi gjyqësor dhe vendosjes së tarifës gjyqësore për gjykimet në gjykatat e apelit dhe në Gjykatën e Lartë jane rrënuese. Neni 5, pika 2 dhe 3 kufizon të drejtën e aksesit në gjykatë dhe të paraqitjes së ankimit në një gjykatë më të lartë, cënon parimin e sigurisë juridike dhe limitet e kësaj tarife nuk janë propocionale dhe në interesin public, shkruan javanews.
Vendosja e tarifës maksimale prej 20.000.000 lekësh përbën një limit maksimal shumë të lartë dhe të pajustifikuar që i vendoset një subjekti që fillon një proces gjyqësor për të kërkuar rivendosjen e një të drejtë ose interesi të ligjshëm të shkelur. Parashikimi i një limiti të tillë, mundëson vendosjen e tarifave gjyqësore të papërballueshme për subjektet që i drejtohen gjykatës, duke cënuar të drejtën kushtetuese për akses në gjykatë, në kuadrin e procesit të rregullt ligjor. Për rrjedhojë, vendosja e tarifës maksimale prej 20.000.000 lekësh, nuk është në përputhje me parimin e proporcionalitetit dhe të garancisë së të së drejtës për akses në gjykatë.
ANALIZA LIGJORE
Nga analiza e ligjit “Për tarifat gjyqësore”, dispozita ligjore që parashikon gjykimi në gjykatat e Apelit dhe në Gjykatën e Lartë kufizon të drejtën e shtetasve për akses në drejtësi. Përkatësisht në nenin 5, pika 3, parashikohet: “Tarifa gjyqësore për gjykimet në gjykatat e apelit dhe Gjykatën e Lartë është jo më e ulët se 2000 lekë dhe jo më e lartë se 10.000.000 lekë”. Nga krahasimi i tarifës aktuale për pranimin e ankimeve kundër vendimeve të gjykatës (e cila është në vlerën 200 lekë) me tarifën e ankimit dhe të rekursit në këtë ligj (e cila varion nga 2000 lekë e deri në 10.000.000 lekë) vihet re një rritje maksimale e saj. Legjislacioni në fuqi e vlerëson pagesën maksimale të tarifës 1% të vlerës së padisë, si një tarifë të vetme për të gjithë procesin gjyqësor, pasi ky i fundit vleresohet si një i vetëm, pavarësisht se zhvillohet në 3 – 4 shkallë gjykimi. Kësaj tarife që paguhet në shkallë të parë i shtohet dhe një pagesë “taksë pulle” prej 200 lekësh për çdo ankim deri në Gjykatë të Lartë (apel dhe rekurs). Ligji parashikon përveç pagesës deri në masën 20.000.000 lekë në shkallë të parë, edhe një pagesë deri në masën 10.000.000 lek për çdo ankim deri në Gjykatë të Lartë (apel dhe rekurs).
Në këtë mënyrë, ligji parashikon që në nivel maksimal, tarifa gjyqësore për paraqitjen e ankimit dhe rekursit do të jetë sa ½ e tarifës për inicimin e procesit në shkallë të parë. Sa më sipër, përbën një kufizim së të drejtës të ankimit dhe rekursit, nëpërmjet kushtëzimit të pagesës të një shume deri sa ½ e shumës së paguar për inicimin e gjykimit, ndërkohë që shqyrtimi gjyqësor është një proces i vetëm dhe shqyrtimi në apel dhe në Gjykatë të Lartë, përbëjnë vetëm dy mjete të kontrollit të ligjshmërisë së vendimit të gjykatës më të ulët. Parashikimi i tarifës nga 2.000 lekë deri në 10.000.000 lekë për të paraqitur ankim dhe rekurs, nga 200 lekë që është me parashikimin nënligjor aktual, përbën një ndryshim jo proporcional dhe të pajustifikuar nga interesi publik. Për rrjedhojë, mosplotësimi i këtyre dy kushteve në mënyrë kumulative përbën cënim të parimit të sigurisë juridike. E drejta për t’u ankuar të paktën një herë, nuk mund të jetë kufizohet nëpermjet vendosjes së tarifave, për më tepër të llogaritura në maksimum deri në masën e ½ të tarifës së përcaktuar për inicimin e procesit në shkallë të parë. Nisur nga kjo problematikë duket se kthimi në Kuvend i ligjit për “Tarifat gjyqësore” është një vendim i drejtë i Presidentit dhe një mundësi për korrigjim nga ana e Kuvendit, shkruan javanews.
