Nga Skënder Minxhozi/
Një lajm periferik njoftonte para dy ditësh se një qytet në pjesën perëndimore të Bullgarisë me emrin e ngatërruar Koprivshtica, kishte ndaluar që në ambjentet publike, në baret dhe lokalet e qytetit, të transmetohej muzikë tallava. Pra ajo lloj muzike, ku janë ngërthyer në një mënyrë të mbrapshtë dhe dukshëm kopjace, stile orientale, sllave e greke. Kryetari i bashkisë së qytetit, i cili masën ekstreme, shpjegoi se aty nuk do të dëgjohej tallava, për sa kohë që në qytet do të mbahej një aktivitet i artit popullor bullgar.
Mesa duket nuk paska vetëm në Shqipëri njerëz të cilëve u ka sosur durimi nga hibridi muzikor që dëgjojnë ditën dhe natën në radiot, lokalet dhe festimet që organizohen ngado.
Pak ditë më parë, në një nga resortet e njohura të bregut të liqenit të Pogradecit (në bregun shqiptar është fjala), një alamet piste në mes të liqenit, e paisur me foni dhe ndriçim të fjalës së fundit, gjëmonte nga tallavaja deri pas mesnate, duke trazuar pushuesit brenda dhe jashtë dhomave të tyre, ndërkohë që në pistë kërcenin bashkë nja pesë burra dhe një grua! Nuk këndonte as Ermira Babaliu dhe as ndonjë prej këngëtarëve me famë që kjo pjesë e vendit i ka dhënë fondit muzikor kombëtar, por ishin melodi krejtësisht anonime, ku nuk merrej vesh ku niste e ku mbaronte buzuqi grek, turbo-folku sllav apo medolia me timbër oriental. Një njeri i thjeshtë i bën vetes pyetjen mëse normale “ç’dreqin kërkon tallavaja në Pogradecin e këngës së bukur qytetare”?
Hapja e Ballkanit, në dy dekadat e fundit, rrëzoi jo vetëm kufinjtë politikë e ekonomikë, por hapi barrierat edhe për procese integruese në art dhe kuturë. Vendet më të vogla, ndër to Shqipëria e Kosova në rresht të parë, e patën dhe e kanë më të vështirë ruajtjen e identitetit dhe koloritit kombëtar, në produksionet e tyre muzikore. Jetojmë në epokën e triumfit të një norme muzikore, e cila ka bërë që të flasin e të bërtasin mjaft shpesh, ekspertët më të mirë shqiptarë (e jo vetëm ata), për bjerrjen e traditës sonë muzikore, për shkatërrimin e muzikës tonë popullore, qytetare e të lehtë. Nëse dëgjon këngën popullore shkodrane, korçare, të Shqipërisë së Mesme, vlonjate etj, nëse dëgjon më pas festivalet në RTV në vitet 70-80, mund të thuash çfarë të duash për cilësinë e muzikës, teksteve dhe interpretimit. Vetëm se një gjë s’mund ta thuash dot kurrsesi: që nuk janë shqiptare!
Është pikërisht ky elementi që i mungon muzikës së sotme komerciale që prodhohet në Shqipëri, Kosovë, Bullgari e gjetkë. Është një fenomen social, që tregon krizë, degjenerim vlerash dhe cilësi tejet të dobët të atyre që shkruajnë, por edhe të atyre që këndojnë. Dhe që dëgjojnë…
