Në një lëvizje me përmasa që duket se tejkalojnë objektivin ngushtësisht ekonomik të një investimi, grupi AKTOR njoftoi hyrjen e tij zyrtare në sektorin minerar të Shqipërisë. Marrëveshja kuadër e nënshkruar me BNI Foundation ka të bëjë me bashkëpunimin ekskluziv për kërkimin, zhvillimin dhe shfrytëzimin e burimeve minerare kritike në vendin fqinj, konkretisht nikelit dhe kobaltit. Burime të tregut shpjegojnë se kjo zhvillim vendos de facto një kompani greke në qendër të përpjekjes evropiane dhe amerikane për sigurimin e lëndëve të para kritike, veçanërisht atyre të domosdoshme për prodhimin e sistemeve të ruajtjes së energjisë elektrike, pra baterive.
Marrëveshja parashikon krijimin e një kompanie të re të përbashkët (Joint Venture) sipas legjislacionit shqiptar. Në të, grupi AKTOR do të marrë pjesë përmes filialit të tij të sapokrijuar, AKTOR Metal, me një pjesëmarrje prej 51%, ndërsa BNI Foundation do të zotërojë 49% përmes filialeve të saj. BNI Foundation është pjesë e një organizate më të gjerë me aktivitet të diversifikuar në fusha si energjia, shëndetësia dhe turizmi në Europën juglindore. Ajo do të kontribuojë në këtë sipërmarrje të përbashkët me të drejtat e shfrytëzimit dhe licencat që tashmë zotëron për këto projekte minerare. Vlera e investimit, në fazën e zhvillimit të plotë, vlerësohet të arrijë në 1 miliard euro. Me rëndësi të veçantë konsiderohet fakti që financimi do të bazohet në një masë të madhe në kapital investues amerikan, ndërsa projekti do të mbështetet teknikisht dhe në aspektin këshillimor nga kompani me bazë në SHBA. Kjo përfshirje e faktorit amerikan thekson rëndësinë e projektit për zinxhirin perëndimor të furnizimit. Ajo shpjegon gjithashtu edhe përfshirjen e “Aktor”, i cili tashmë ka zhvilluar marrëdhënie tregtare me kompani dhe institucione amerikane në fusha si tregtimi i gazit natyror të lëngëzuar amerikan.
Projekti vjen në një periudhë kur Europa Perëndimore dhe SHBA po synojnë në mënyrë aktive uljen e varësisë nga lëndët e para dhe bateritë me origjinë kineze. Aktualisht, Kina kontrollon pjesën më të madhe të përpunimit të nikelit dhe kobaltit në nivel global. Nikeli dhe kobalti janë përbërësit kryesorë të baterive litium-jon që përdoren në automjetet elektrike dhe në sistemet e ruajtjes së energjisë.
Interesi investues i kësaj sipërmarrjeje të përbashkët greko-amerikane fokusohet në zonën e Bilishtit në Shqipëri. Të dhënat tregojnë se potenciali i vlerësuar minerar tejkalon 500,000 ton nikel dhe 25,000 ton kobalt. Bazuar në këto vlerësime, bëhet fjalë për një nga rezervat më të mëdha të nikelit në të gjithë Europën. Marrëveshja mbulon jo vetëm nxjerrjen, por edhe ndërtimin dhe funksionimin e njësive të nevojshme të përpunimit.
Burime të tregut lidhin njoftimin e marrëveshjes të mërkurën me vizitën e disa ditëve më parë në Tiranë të drejtuesit të grupit AKTOR, Aleksandros Eksarkhos, së bashku me ambasadoren amerikane në Athinë, Kimberly Guilfoyle, gjatë së cilës ata u takuan me kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama./Kathimerini
