Mbështetja për partitë e ekstremit të djathtë në Europë ka arritur nivele rekord, me pothuajse një në katër votues që zgjedh këto forca politike në zgjedhjet kombëtare, sipas një studimi të ri të realizuar nga më shumë se 150 shkencëtarë politikë në 31 vende europiane.
Të dhënat e projektit populist tregojnë se mbi 23% e europianëve votuan për parti të ekstremit të djathtë në zgjedhjet e fundit kombëtare, një rritje e ndjeshme krahasuar me 10% një dekadë më parë dhe vetëm 5% në vitin 1995.
Në Francë, Tubimi Kombëtar (RN) u rrit nga 19% në 37% të votave, duke u bërë forca më e madhe politike në Parlament. Në Gjermani, Alternativa për Gjermaninë (AfD) dyfishoi mbështetjen elektorale, duke kaluar nga 10% në 21% dhe duke u renditur si partia e dytë më e madhe në vend.
Rritje të ndjeshme shënuan edhe Partia e Lirisë (FPÖ) në Austri, e cila kaloi nga 16% në 29%, si dhe partia Chega në Portugali, që u rrit nga 7% në 18%.
Edhe në Britaninë e Madhe, Reform UK rriti ndjeshëm mbështetjen, duke kaluar nga 2% në zgjedhjet e vitit 2019 në 14% në vitin 2024.
Sipas autorit kryesor të studimit, politologut Matthijs Rooduijn nga Universiteti i Amsterdamit, Europa po përjeton një ndryshim të madh politik.
“Kur nisëm projektin në vitin 2018, një në katër europianë votonte për parti populiste. Sot, një në katër voton për parti të ekstremit të djathtë, shumica prej tyre populiste. Është një ndryshim i madh,” tha ai.
Studimi tregon gjithashtu se partitë e ekstremit të djathtë janë tashmë pjesë e qeverive ose koalicioneve qeverisëse në vende si Italia, Finlanda, Kroacia dhe Çekia, ndërsa kryesojnë sondazhet në Austri, Belgjikë, Francë, Gjermani dhe Britani.
Ekspertët e lidhin këtë trend me rritjen e rëndësisë së çështjeve si emigracioni, normalizimin e diskursit të së djathtës ekstreme në politikën europiane dhe aftësinë e këtyre partive për të ndërtuar mesazhe të thjeshta e emocionale që mobilizojnë votuesit.
Megjithatë, studiuesit paralajmërojnë se forcimi i partive populiste të ekstremit të djathtë mund të sjellë sfida për institucionet demokratike, duke përmendur si shembuj zhvillimet e viteve të fundit në Hungari, Poloni dhe Shtetet e Bashkuara.
