Një studim i ri shkencor ka zbuluar se ngrohja globale e shkaktuar nga djegia e lëndëve djegëse fosile po e bën fenomenin El Nino më intensiv dhe më të paparashikueshëm, duke rritur rrezikun për valë të forta të të nxehtit, përmbytje, thatësira dhe krizë ushqimore në pjesë të ndryshme të botës.
El Nino është një fenomen natyror që shfaqet çdo dy deri në shtatë vjet, kur ujërat e Oqeanit Paqësor tropikal lindor ngrohen dhe shkaktojnë një zinxhir ndryshimesh atmosferike në të gjithë planetin.
Fenomeni aktual, i cili pritet të arrijë kulmin më vonë, është cilësuar jozyrtarisht si “Godzilla”, për shkak të intensitetit të tij të pritshëm.
Studimi, i udhëhequr nga Julia Cole, studiuese e klimës në Universitetin e Miçiganit dhe i publikuar në revistën “Science”, sugjeron se marrëdhënia mes El Ninos dhe ngrohjes globale funksionon në të dyja drejtimet.
Ndërsa El Nino kontribuon në rritjen e temperaturave globale, ngrohja e shkaktuar nga aktiviteti njerëzor duket se po forcon vetë fenomenin.
“Po shohim një trend drejt El Nino-ve më të forta dhe ajo që po përjetojmë tani është në përputhje me këtë trend”, tha Cole, duke theksuar se fenomeni po ndryshon në krahasim me periudhën para-industriale.
Për të analizuar ndryshimet afatgjata, shkencëtarët studiuan korale të lashta nga Ishujt Galapagos, disa prej të cilave datojnë rreth 1,000 vjet më parë. Përbërja kimike e këtyre koraleve u ka mundësuar studiuesve të përcaktojnë temperaturat e sipërfaqes së detit në periudha të ndryshme historike. Galapagos ndodhen në një nga zonat kryesore ku ndikimi i El Ninos është veçanërisht i fortë.
Sipas studimit, ndryshueshmëria e El Ninos është rritur me rreth 37% krahasuar me periudhën para-industriale. Ndryshimi është bërë veçanërisht i dukshëm gjatë 40 viteve të fundit, kur janë regjistruar disa prej episodeve më të fuqishme të fenomenit.
Ngjarjet e forta të El Ninos kanë kontribuar në thyerjen e rekordeve globale të temperaturës, përfshirë në vitet 1998, 2016 dhe 2024. Studiuesit argumentojnë se frekuenca dhe intensiteti në rritje i këtyre episodeve nuk mund të shpjegohen vetëm nga variacionet natyrore të klimës.
Një El Nino më intensiv mund të ketë pasoja të mëdha në kontinente të ndryshme. Në pjesë të Amerikës së Jugut dhe në jug të Shteteve të Bashkuara, fenomeni shpesh sjell reshje më të dendura dhe përmbytje, ndërsa India mund të përballet me një sezon më të shkurtër të musoneve. Në Indonezi dhe Australi, El Nino lidhet zakonisht me kushte më të thata dhe rritje të rrezikut për thatësira dhe zjarre.
Shkencëtarët paralajmërojnë gjithashtu për pasoja të rënda në sigurinë ushqimore. Sipas një parashikimi të fundit, një episod i fuqishëm El Nino mund të shtyjë rreth 50 milionë njerëz në mbarë botën drejt urisë akute deri në fund të vitit të ardhshëm, për shkak të dëmeve që mund t’i shkaktojë prodhimit bujqësor.
Studiuesit theksojnë se vendet duhet të përgatiten më mirë për pasojat e episodeve të tilla, përmes masave të përshtatjes, rezervave ushqimore dhe forcimit të sistemeve të reagimit ndaj fatkeqësive.
Megjithatë, sipas tyre, zgjidhja afatgjatë mbetet reduktimi i përdorimit të lëndëve djegëse fosile dhe kalimi drejt burimeve të energjisë me emetime më të ulëta.
