Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan hyn në samitin e NATO-s me ambicien për ta paraqitur Turqinë si një nga shtyllat kryesore të sigurisë euroatlantike dhe si aktorin më të rëndësishëm për menaxhimin e krizave në Lindjen e Mesme.
Organizimi i samitit në Pallatin Presidencial në Ankara shënon një moment simbolik për liderin turk, i cili pas më shumë se dy dekadash në pushtet synon të forcojë edhe më tej peshën ndërkombëtare të vendit të tij.
Pozicioni unik gjeografik i Turqisë i mundëson asaj të mbajë marrëdhënie të afërta njëkohësisht me Rusinë dhe Ukrainën, me Iranin, vendet arabe të Gjirit, Sirinë dhe Libinë. Ankaraja përpiqet të shfaqet si ndërmjetëse e domosdoshme në konfliktet rajonale dhe si ura kryesore që lidh Lindjen me Perëndimin. Në të njëjtën kohë, Erdoğan synon ta paraqesë Turqinë si një fuqi ushtarake që mund të kontribuojë në mbrojtjen e Evropës, në një kohë kur shumë vende evropiane kërkojnë të forcojnë kapacitetet e tyre përballë kërcënimit rus.
Një pjesë e rëndësishme e strategjisë turke është koncepti i ashtuquajtur “pronësi e sigurisë”, i promovuar nga ministri i Jashtëm Hakan Fidan. Ideja parashikon ndërtimin e një boshti politik dhe ushtarak mes Turqisë, vendeve arabe dhe Pakistanit, me synimin që rajoni të jetë më pak i varur nga mbështetja ushtarake amerikane. Megjithatë, Erdogan nuk synon të largohet nga NATO. Përkundrazi, ai beson se anëtarësimi në aleancë i jep Turqisë më shumë ndikim dhe më shumë hapësirë për të zhvilluar një politikë të jashtme të pavarur.
Turqia vazhdon të mbetet e varur nga teknologjia ushtarake amerikane. Ankaraja kërkon rikthimin në programin e avionëve luftarakë F-35 dhe furnizimin me motorë për zhvillimin e avionit luftarak turk Kaan. Kjo tregon se, pavarësisht retorikës për autonomi strategjike, bashkëpunimi me Shtetet e Bashkuara mbetet thelbësor për modernizimin e Forcave të Armatosura turke.
Nga ana tjetër, shumë vende të NATO-s shohin me kujdes rolin e Turqisë. Ajo zotëron ushtrinë e dytë më të madhe të aleancës dhe ka një industri mbrojtëse në rritje, por përfshirja e saj në konfliktet e Lindjes së Mesme ngre shqetësime se mund ta tërheqë NATO-n në kriza që nuk janë pjesë e objektivave tradicionale të aleancës.
Në prag të Samitit, Ankaraja pritet të vendosë në qendër të diskutimeve zhvillimet në Lindjen e Mesme. Qeveria turke argumenton se konfliktet në Gaza, Siri, Liban, Gjirin Persik dhe programi bërthamor iranian ndikojnë drejtpërdrejt në sigurinë evropiane dhe se NATO nuk mund të qëndrojë indiferente ndaj tyre.
Në qarqet qeveritare turke po fiton terren bindja se Izraeli po perceptohet gjithnjë e më shumë si një faktor destabilizues në rajon. Pretendohet se në Ministrinë e Jashtme turke është hartuar një dokument strategjik që analizon dobësimin e pozitës rajonale të Izraelit dhe mënyrat sesi Turqia mund ta shfrytëzojë këtë zhvillim për të zgjeruar ndikimin e saj diplomatik. Këto janë pretendime të raportuara nga burime të paidentifikuara dhe nuk përfaqësojnë një qëndrim zyrtar të konfirmuar publikisht.
Sipas të njëjtave burime, Erdogan synon ta përdorë samitin për të bindur aleatët se siguria euroatlantike nuk mund të ndahet nga zhvillimet në Lindjen e Mesme dhe se Turqia është partneri më i rëndësishëm për menaxhimin e këtyre sfidave. Mesazhi që Ankaraja kërkon të përcjellë është se stabiliteti i Evropës lidhet drejtpërdrejt me stabilitetin e rajonit dhe se Turqia është aktori që mund të ndërmjetësojë, të ushtrojë ndikim dhe të ofrojë zgjidhje.
Nëse kjo strategji do të gjejë mbështetje të plotë brenda NATO-s mbetet për t’u parë. Aleatët vlerësojnë rëndësinë ushtarake dhe gjeografike të Turqisë, por njëkohësisht vazhdojnë të ruajnë rezerva për politikën e jashtme të Ankarasë dhe balancimin e saj mes Perëndimit dhe fuqive të tjera rajonale. Samiti pritet të tregojë nëse Erdoğan do të arrijë ta shndërrojë këtë vizion në një drejtim të ri strategjik për Turqinë brenda aleancës.
