Në vapën përvëluese të një dite fund maji në Madrid, edhe luanët prej bronzi që ruajnë Pallatin e Kortesëve duket sikur janë gati të shkrihen. Kongresi i Deputetëve të Spanjës ndodhet pak minuta larg Muzeut Prado, në një qendër të mbushur me turistë që kërkojnë freski duke blerë abaniko.
Borja Sémper është rikthyer në detyrën e tij si deputet dhe nënsekretar i Partisë Popullore në fillim të majit. Ai ka kaluar një betejë me kancerin dhe ka munguar për dhjetë muaj. Në rikthim, u prit me duartrokitje në këmbë nga kolegët e tij, duke nisur nga lideri Alberto Núñez Feijóo.
Sémper iu bashkua Partisë Popullore që në adoleshencë, në Baski, ku jetoi nën kërcënimin e terrorizmit. Ai është një nga ata që nuk ia falin Pedro Sánchezit faktin se ka siguruar shumicën parlamentare me mbështetjen edhe të EH Bildu, partisë së lindur nga trashëgimia politike e ETA-s. Edhe pse konsiderohet pjesë e krahut më të moderuar dhe dialogues të popullorëve, sot është një nga kundërshtarët më të ashpër të kryeministrit.
“Në çdo demokraci evropiane, madje edhe në demokracinë spanjolle deri jo shumë kohë më parë, kur një president qeverie nuk ka shumicë parlamentare, nuk arrin të qeverisë, nuk mund të miratojë ligje, nuk mund të paraqesë as buxhetin dhe, për më tepër, është i rrethuar nga çështje korrupsioni, gjëja më e arsyeshme dhe logjike është të shpërndajë Parlamentin dhe të thërrasë zgjedhje”, thotë ai.
Pedro Sánchez nuk ka asnjë qëllim ta bëjë këtë. Ai e përsëriti edhe dje, duke theksuar të dhënat mbi rritjen e pagave, veçanërisht të pagës minimale. Në rrjetet sociale, lideri i së djathtës ekstreme Vox, Santiago Abascal, iu përgjigj ashpër, duke e quajtur “kreu i mafias” dhe duke e etiketuar vazhdimisht si “gënjeshtar, tradhtar dhe të korruptuar”.
Toni i Borja Sémper është më i përmbajtur, por mesazhi është i ngjashëm: “Ajo që i kërkojmë presidentit është të kuptojë se situata është bërë e pamundur dhe se duhet t’ua kthejë fjalën spanjollëve”.
Ai nuk beson se Sánchez mund të paraqitet si i palidhur me hetimet që kanë përfshirë bashkëshorten, vëllanë, dy nga bashkëpunëtorët e tij më të afërt dhe tani edhe ish-kryeministrin José Luis Rodríguez Zapatero.
“Nëse do të ishte kështu, do të tregonte një paaftësi të pabesueshme. Por në çdo rast, ai nuk mund t’i shmanget përgjegjësisë politike. Po ashtu as paqëndrueshmërisë që ka ndihmuar të krijojë dhe që e pengon të qeverisë.”
Është e vërtetë që aleatët e Sánchezit janë nervozë. Zëdhënësja e partisë katalanase Junts në Kongres kërkoi dje që kryeministri të japë shpjegime ose të shkohet në zgjedhje të parakohshme. Por si mund të qeverisë Partia Popullore e një politikani si Sémper, liberal dhe i moderuar, në aleancë me Vox?
“Objektivi ynë politik është të qeverisim vetëm dhe kjo është ajo që do të përpiqemi të arrijmë”, përgjigjet ai. “Ajo që me siguri nuk mund të bëjmë është të vazhdojmë edhe një vit tjetër në këtë situatë.”
Pak hapa larg Kongresit ndodhet Círculo de Bellas Artes. Në kafenenë e saj historike “La Pecera”, me mobilie druri dhe tavane të pikturuara, politologu Fernando Vallespín hap krahët dhe pranon:
“Tashmë jetojmë në demokraci që kanë frikë t’i çojnë qytetarët në votime.”
Vallespín është një nga politologët më të njohur spanjollë, editorialist i gazetës El País dhe ish-president i Qendrës për Kërkime Sociologjike (CIS), institucionit kryesor të sondazheve në Spanjë.
Ai shpjegon se armiqësia e fortë ndaj Sánchezit buron kryesisht nga lëshimet që ai u bëri partive katalanase dhe baske për të siguruar shumicën parlamentare dhe për t’u rikthyer në pushtet tre vjet më parë.
“Dikur, si socialistët ashtu edhe popullorët ishin garantët e unitetit të shtetit spanjoll. Sánchez e prishi këtë ekuilibër, duke krijuar kundërshtarë edhe brenda bazës së tij. Ai perceptohet si një politikan i gatshëm të bëjë gjithçka për të ruajtur pushtetin; ka shumë pak vija të kuqe që nuk i ka kaluar.”
Sipas tij, opozita e sheh Sánchezin si një kryeministër që përdor në mënyrë të tepruar dekretet ligjore, që ka vendosur njerëz besnikë në Gjykatën Kushtetuese dhe që manipulon mekanizmat demokratikë në favor të vet.
Ajo që e mban ende në këmbë qeverinë e Sánchezit, sipas Vallespínit, është frika nga Vox.
“Në Spanjë duhen 176 vende për të pasur shumicën absolute. Sondazhet më të favorshme i japin Partisë Popullore rreth 144 mandate. Është pothuajse e sigurt që do t’u nevojiten aleanca.”
Ai mendon se Sánchez do të rezistojë të paktën deri në prill të vitit 2027, në mënyrë që zgjedhjet të mbahen para zgjedhjeve lokale të majit të atij viti.
Në lagjen Salamanca, ku të rinjtë ecin me polo firmato dhe mokasina lëkure, ndërsa para dyqanit Chanel formohen radhë klientësh, shumë shpresojnë që kryeministri të largohet shumë më herët.
Në këtë lagje elitare të Madridit, ku edhe mollët në Mercado de la Paz duken sikur janë lustruar me kujdes dhe vendosur në rreshta perfektë, Partia Popullore dhe Vox marrin së bashku mbi 80 për qind të votave.
E djathta spanjolle ka vështirësi të depërtojë në zonat popullore, por dominon në lagjet më të pasura. Kjo edhe falë pranisë së komuniteteve të emigrantëve të pasur nga Amerika Latine, veçanërisht venezuelanëve që blejnë prona me vlera milionëshe.
Në vend ekziston gjithashtu një bllok ultrakatolik, “shumë më djathtas se Opus Dei”, që përbën bërthamën më të fortë të Vox.
Megjithatë, problemi për Sánchezin është se situata po shihet si e paqëndrueshme edhe nga konservatorët më të moderuar.
Benigno Pendás García, president i Akademisë Mbretërore të Shkencave Morale dhe Politike, e sheh çështjen si problem kushtetues.
“Demokracia liberale po përballet me sfida serioze në mbarë botën për shkak të polarizimit ideologjik. Për këtë arsye, korrupsioni ose dyshimet e bazuara për praktika korruptive sjellin humbje të legjitimitetit të sistemit, veçanërisht tek të rinjtë.”
Sipas tij, liderët politikë duhet të japin llogari për veprimet e tyre dhe të përgjigjen me efektivitet, sepse ligji është i barabartë për të gjithë.
“Është e domosdoshme të forcohet besimi i qytetarëve te sistemi kushtetues, i cili po i afrohet 50 viteve të suksesit.”
Pendás nuk beson në teoritë e komplotit.
“Pushteti gjyqësor vepron në mënyrë të pavarur dhe këtë e dëshmon fakti se heton praktika korruptive pavarësisht origjinës së tyre. Shumica dërrmuese e shoqërisë nuk e pranon tezën e ‘lawfare’-it, sepse ekzistojnë indicie serioze që duhet të hetohen, sigurisht duke respektuar të gjitha garancitë ligjore për personat e përfshirë.”
Ai mendon se zgjedhjet janë të nevojshme “brenda një afati të arsyeshëm për të dalë nga kjo situatë” dhe se “nuk duhet t’u jepen argumente ekstremistëve të çdo ngjyre politike. Demokracia ka mekanizmat e saj juridikë dhe politikë për ta zgjidhur këtë krizë.”
