Franca po voton këtë të diel në balotazhin kryesor të zgjedhjeve që mund t’i japin një fitore historike ‘Mitingut Kombëtar‘ të ekstremit të djathtë të Marine Le Pen dhe vizionit të brendshëm anti-imigrues – ose të prodhojnë një parlament të varur dhe vite bllokimi politik.
Zgjedhjet e parakohshme të së dielës në këtë vend kanë ndikim të mundshëm në luftën në Ukrainë , diplomacinë globale dhe stabilitetin ekonomik të Evropës.
Zgjedhjet franceze të dielën, më 7 korrik, ka të ngjarë të rezultojnë në një konfigurim politik të paparë më parë nën Republikën e Pestë. Ja çfarë ndodh në ditët pas votimit.
Një shumicë absolute ose aspak e qartë për të djathtën ekstreme në Assemblée Nationale: Këto duket se janë dy skenarët më të mundshëm për rezultatin e raundit të dytë të zgjedhjeve parlamentare të dielën, 7 korrik, duke pasur parasysh numrin e kandidatëve të mbajtur nga secili kamp . Në të dyja rastet, Franca do ta gjente veten në një konfigurim që nuk ishte parë më parë në Republikën e Pestë. Cilat janë hapat e ardhshëm në prag të zgjedhjeve? A mund të jetë vendi drejt një bllokimi institucional? Le Monde ka disa përgjigje.
- Kur duhet të emërohet qeveria e re?
Humbja e kampit presidencial duket e pashmangshme: shumica absolute e vendeve është e paarritshme për koalicionin e Ansamblit të Macron, pasi nuk do të jetë në gjendje të mbajë një numër të mjaftueshëm kandidatësh në raundin e dytë të zgjedhjeve parlamentare. Megjithatë, kjo perspektivë nuk do të thotë se kryeministri Gabriel Attal do të duhet të japë dorëheqjen menjëherë. “Fakti që një qeveri jep dorëheqjen pas zgjedhjeve parlamentare është një konventë,” vuri në dukje Benjamin Morel, lektor i së drejtës publike në Universitetin e Parisit-Panthéon-Assas.
Prandaj, nuk ka një orar zyrtar që Macron t’i kërkojë qeverisë aktuale të japë dorëheqjen ose të emërojë një të re. Nga ana tjetër, presidenti nuk mund të anashkalojë plotësisht situatën e re politike që rezulton nga zgjedhjet. Një qeveri e mbivotuar në Asamblenë Kombëtare është vërtet e ekspozuar ndaj një mocioni mosbesimi, i cili mund të paraqitet në seancën e parë të Asamblesë së ardhshme. Neni 12 i Kushtetutës e cakton këtë datë si të enjten e dytë pas zgjedhjeve, në këtë rast 18 korriku.
- Si mund të formohet një qeveri e re?
Nëse një kamp politik ka një shumicë absolute në Asamble (të paktën 289 nga 577 vende), emërimi i një kryeministri nga radhët e tij është i pashmangshëm. Duke pasur parasysh rezultatet e raundit të parë të votimit, një shumicë e tillë mund të dilte vetëm nga RAS-ja e ekstremit të djathtë (RN) dhe aleatët e saj, ose nga e majta.
Në një situatë të tillë bashkëjetese, kur presidenti dhe kryeministri janë nga kampe të ndryshme politike, pushteti për të emëruar kryeministrin është ende i presidentit, por ai nuk mund të anashkalojë opinionin e shumicës në Kuvend, sepse një qeveri që shkon kundër. shumica mund të jetë objekt i mocionit të mosbesimit. Prandaj ai duhet të zgjedhë një kandidat nga shumica. Kështu François Mitterrand, në 1986 dhe 1993, dhe Zhak Shirak, në 1997, emëruan kryeministra që ishin politikisht kundër tyre.
- Çfarë ndodh nëse nuk ka shumicë absolute?
Çështja bëhet më e ndërlikuar nëse asnjë kamp politik nuk mund të mbledhë një shumicë absolute. Në vitin 2022, koalicioni i Macron fitoi 246 vende, duke e bërë atë deri tani grupin më të madh në Assemblée Nationale, por duke e vendosur atë në një pozicion të shumicës relative. Kjo situatë e ndërlikuar nuk e pengoi atë të formonte një qeveri dhe ta mbante atë për dy vjet, pasi opozita e djathtë, e majtë dhe e djathtë nuk i bashkuan kurrë forcat për ta rrëzuar.
Nga ana tjetër, nëse e djathta ekstreme bëhet grupi më i madh në Asamble, por nuk arrin të fitojë një shumicë absolute, ajo mund ta gjejë veten përballë një mazhorance të “frontit republikan”, e aftë për të rrëzuar qeverinë e saj në çdo kohë.
Udhëheqësi i RN Jordan Bardella e ka parashikuar tashmë këtë: Ai ka deklaruar vazhdimisht që nga 9 qershori se do të refuzonte të ishte kryeministër nëse partia e tij nuk fitonte shumicën absolute të vendeve.
- Çfarë ndodh nëse nuk shfaqet një qeveri e qëndrueshme?
Në mungesë të një mazhorancë të qartë, ekziston një rrezik real i bllokimit institucional. Kushtetuta nuk imponon asnjë afat kohor për formimin e qeverisë, por asnjë tekst legjislativ apo rregullator nuk mund të miratohet në mungesë të një të tillë.
Ditët e fundit, politikanët kanë paraqitur disa ide për të korrigjuar një vazhdimësi të tillë të krizës:formimi i një “qeveri të unitetit kombëtar” të mbështetur nga një koalicion që bashkohet nëpër kampe politike ; emërimi i një qeverie “teknike” për të menaxhuar vendin, me ministra pa lidhje partiake, sipas asaj të drejtuar nga Mario Draghi në Itali nga viti 2021 deri në 2022;
Një qeveri e pakicës në Asamble, por një qeveri që do të kërkonte kompromise për të miratuar legjislacionin rast pas rasti.
Një gjë është e sigurt: në mungesë të një mazhorancë të qartë dhe të qëndrueshme, një qeveri e këtij lloji do të jetonte nën kërcënimin e një votimi mosbesimi ndaj Asamblesë Kombëtare, gjë që mund të çonte në një pasim të shpejtë të qeverive.
- A do të ketë një shpërbërje të re së shpejti?
Sipas nenit 12 të Kushtetutës, “asnjë shpërbërje e re nuk mund të bëhet brenda një viti nga këto zgjedhje”. Prandaj Assambleja Kombwtare (Assemblée Nationale) e ardhshme duhet të qëndrojë në seancë të paktën deri në verën e vitit 2025.
/a.r
