Disa vende kanë pezulluar përdorimin e vaksinës së koronavirusit të AstraZeneca, pasi një numër prej atyre që e morën vaksinën pësuan mpiksje të gjakut në ditët dhe javët që pasuan.
Por, sa të përhapura kanë qenë këto incidente – dhe a duhet të shqetësohen ata që do të marrin vaksinën?
Çfarë ka ndodhur?
Një përmbledhje nga agjencia norvegjeze e ilaçeve tregoi katër raste të reja të “mpiksjes serioze të gjakut tek të rriturit”.
Ndërkohë, Agjencia Evropiane e Barnave (EMA) konfirmoi se një person në Austri u shtrua në spital me emboli pulmonare, ku ka një bllokim në arteriet e mushkërive. Ata vdiqën 10 ditë pasi u vaksinuan.
Një tjetër vdekje që përfshinte një mpiksje gjaku u raportua në Danimarkë.
Një 50-vjeçar gjithashtu mendohet të ketë vdekur në Itali nga tromboza e venave të thella dhe ka pasur një raport të pakonfirmuar të një vdekjeje tjetër në vend.
EMA ka theksuar se nuk ka “aktualisht asnjë indikacion që vaksinimi i ka shkaktuar këto gjendje shëndetësore” – duke shtuar se përfitimet e vaksinës vazhdojnë të jenë më të mëdha se rreziqet.
Një rishikim është duke u kryer për çdo incident të raportuar, dhe rregullatori thotë se – nga pothuajse pesë milion njerëz të vaksinuar në të gjithë Evropën – ka pasur vetëm 30 raporte të mpiksjes së gjakut.
Çfarë po thonë shkencëtarët britanikë?
Opinioni mbizotërues shkencor është se nuk ka asnjë lidhje të caktuar midis mpiksjes së gjakut dhe vaksinës së AstraZeneca.
Pavarësisht nga vaksinimi, mpiksjet e gjakut janë mjaft të zakonshme – dhe duke pasur parasysh numrin e madh të njerëzve që po vaksinohen, këto incidente mund të jenë të rastësishme.
Profesori Stephen Evans i Shkollës së Higjienës dhe Mjekësisë Tropikale në Londër tha: “Problemi me raportet spontane të reagimeve të padëshiruara të dyshuara ndaj një vaksine, është vështirësia e madhe për të dalluar një efekt shkakor, nga një rastësi.
Kjo është veçanërisht e vërtetë kur e dimë që sëmundja COVID-19 është shumë e lidhur me mpiksjen e gjakut dhe ka pasur qindra, në mos mijëra vdekje të shkaktuara nga mpiksja e gjakut si rezultat i sëmundjes COVID-19. Gjëja e parë që duhet bërë është të jesh absolutisht i sigurt se mpiksjet nuk kishin ndonjë shkak tjetër, përfshirë COVID-19.”
Profesor Andrew Pollard, drejtor i grupit të vaksinave të Oksfordit, i cili zhvilloi vaksinën e AstraZeneca, tha se kishte “prova shumë siguruese se nuk ka rritje të një fenomeni të mpiksjes së gjakut në Mbretërinë e Bashkuar, ku janë dhënë shumica e dozave në Evropë deri më tani”.
Prof Pollard tha “siguria është padyshim absolutisht e rëndësishme”, por shtoi se rreth 3,000 raste të mpiksjes së gjakut ndodhin çdo muaj në Mbretërinë e Bashkuar nga shkaqe të tjera.
Në fillim të marsit Agjencia Rregullative e Barnave dhe Shëndetit të Mbretërisë së Bashkuar (MHRA) tha se më shumë se 11 milion doza të vaksinës AstraZeneca ishin administruar në të gjithë vendin, pa asnjë problem të raportuar.
Dr Phil Bryan, udhëheqësi i sigurisë së vaksinave të MHRA, u ka kërkuar britanikëve që ” të shkojnë dhe të marrin vaksinën e tyre COVID-19 kur u kërkohet ta bëjnë këtë”.
Ai shtoi: “Ne jemi duke shqyrtuar nga afër raportet, por duke pasur parasysh numrin e madh të dozave të administruara, dhe frekuencën në të cilën mpiksjet e gjakut mund të ndodhin natyrshëm, provat në dispozicion nuk sugjerojnë se vaksina është shkaku.”
Zëdhënësja e Organizatës Botërore të Shëndetit, Dr Margaret Harris, e ka përshkruar vaksinën AstraZeneca si “të shkëlqyer”.
Cilat vende e kanë pezulluar përdorimin e vaksinës së AstraZeneca?
Hollanda ndaloi përkohësisht përdorimin e kësaj vaksine, me 43,000 orare të anuluara si rezultat.
Disa orë më parë, Irlanda gjithashtu tha se do të ndalonte përdorimin e vaksinës AstraZeneca, bazuar në rishikimin e nxjerrë nga agjencia e barnave të Norvegjisë.
Danimarka, Norvegjia dhe Islanda i kanë pezulluar të gjitha vaksinat ndërsa investigojnë më tej.
Duke konfirmuar se kufizimet do të zgjasnin për 14 ditë, ministri i shëndetësisë i Danimarkës Magnus Heunicke tha: “Tani nuk është e mundur të konkludohet nëse ekziston një lidhje. Ne po veprojmë herët, duhet të hetohet plotësisht.”
Dhe Geir Bukholm, një zyrtar i lartë në Institutin Norvegjez të Shëndetit Publik, shtoi: “Ky është një vendim paralajmërues”.
Ndërkohë, Italia, Austria, Estonia, Letonia, Luksemburgu dhe Lituania kanë ndaluar vaksinimet nga një seri e veçantë prej një milion vaksinash.
Çfarë po thotë AstraZeneca?
AstraZeneca thotë se ka përfunduar një rishikim për të ekzaminuar se sa e sigurt është vaksina e saj – bazuar në të dhënat që mbulojnë 17 milion njerëz që janë vaksinuar në Mbretërinë e Bashkuar dhe BE.
Në një deklaratë, kompania shtoi: “Një rishikim i kujdesshëm i të gjitha të dhënave në dispozicion të sigurisë së më shumë se 17 milion njerëzve të vaksinuar në Bashkimin Evropian dhe Mbretërinë e Bashkuar me COVID-19, vaksina AstraZeneca nuk ka treguar prova të një rreziku në rritje të embolisë pulmonare, trombozë të venave të thella ose trombocitopeni, në çdo grup moshe të përcaktuar, gjini, ose në ndonjë vend të veçantë”.
Shifrat sugjerojnë se deri më tani kanë qenë 15 raste të trombozës së venave të thella dhe 22 raste të embolisë pulmonare – drejtuesit theksojnë se kjo është e krahasueshme me normat që shihen midis vaksinave të tjera të licencuara.
Raportet mujore të sigurisë po ndjekin shtrirjen e vaksinës dhe po bëhen të disponueshme në faqen e internetit të EMA.
A do të ndikojë kjo në besimin afatgjatë ndaj vaksinës?
Peter English, i cili më parë ka shërbyer si këshilltar në kontrollin e sëmundjeve ngjitëse për qeverinë britanike, tha se ishte “për të ardhur keq” që disa vende kanë ndaluar vaksinimet si një masë paraprake.
Ai tha: “Rrezikon t’i bëjë dëm të vërtetë qëllimit të vaksinimit të mjaftueshëm të njerëzve, për të ngadalësuar përhapjen e virusit dhe për t’i dhënë fund pandemisë”.
