Nga Skënder Minxhozi/
Çdo vit, që nga koha kur Shqipëria u nda me komunizmin, vetë komunizmi bëhet i “modës” në një muaj të vitit: në dhjetor. Simbolika është e kuptueshme, gjithçka lidhet me levizjen studentore të dhjetorit ’90, e cila provokoi rënien e sistemit totalitar. Nëse për regjimin komunist ishte nëntori muaji i festimeve, për demokracinë ende “artizanale” shqiptare, festat dhe vala e homazheve, mesazheve përkujtimore, dëshmive, fakteve të paditura e natyrisht, akuzave me bazë ideologjike, ndodh e gjitha në dhjetor.
Aq shumë është konsumuar tashmë ky rit, saqë një koleg shkruante jo pa të drejtë një vit më parë në këtë kohë, se dhjetori dhe dhjetoristët i ngjanin me kultin e 5 majit dhe me dëshmorët e familjet e tyre që prisnin e përcillnin vizita në atë datë. Sado i fryrë dhe jashtë kontekstit, ky krahasim e ka një thelb vërtetësie, pasi rëndom në dy dekadat e fundit, për dhjetorin është folur e po flitet…vetëm në dhjetor.
E bëjnë më të prekshme dhe prezente këtë ndjesi jo vetëm dëshmitë e shtuara të mediave, ku papritmas shfaqet një foto e Mehmet Shehut që falet në kishë, ose kur hapet debati i përdhunimeve të grave nëpër birucat e Sigurimit, ose kur artistët zenë e grinden mes tyre kush ka qenë spiun, kush është kërcënuar e burgosur nga regjimi komunist etj. Duket sikur në këtë kohë të vitit hyn në fuqi një nostalgji morboze për të keqen, që i ngërthen të gjithë: politikanë, media dhe opinion publik. Thellë-thellë, nuk ka homazh më të kriptuar jo për viktimat e diktaturës, por për vetë diktaturën…
Politika rëndom është më spekulantja me datat historike dhe dhjetori nuk bën përjashtim. Madje është më i (keq)përdoruri dhe më i spekuluari i të gjithë përvjetorëve të historisë tonë pluraliste. Dhe sjellja e asaj pjese të spektrit politik, e cila gjen rrënjët e saj në lëvizjen e dhjetorit, duket se është edhe më problematikja. Ndërkohë që PS e sotme ka një lidhje të dyzuar me dhjetorin e vitit ’90 (disa prej liderëve të saj ishin studentë pjesëmarrës në lëvizjen e dhjetorit, por vetë partia u themelua në verën e 1991, si tjetërsim i PPSH së vjetër), PD prej 25 vjetësh ka reklamuar një pjesë të madhe të pronësisë mbi atë periudhë ngjarjesh të vrullshme. Por ka qenë vetë PD, e cila ka neglizhuar në këto dy dekada e gjysëm, shumë prej idealeve të asaj lëvizjeje.
Sot, teksa sheh ish-dhjetoristë si Shpëtim Idrizi, zyrtar i lartë i disa qeverive dhe kryetar partie në koalicion me PD e mandatit 2009-2013 dhe PS e sotme, që të kërkojë heqjen e medaljes “Hero i Popullit” për Enver Hoxhën, s’mund të mos pyesësh se çfarë e pengonte atë dhe të tjerë si Berisha, Topalli, Basha, apo edhe politikanë të hershëm të PD-së së viteve ’90, që ta bënin këtë gjest simbolik. Ose kur më pas sheh sesi abuzohet edhe sot verbalisht me problemin e pazgjidhur të pronës, kur dihet se PD e PR, për të përmendur vetëm dy sigla politike, kanë qenë në pushtet për plot 13 vjet, pa i dhënë drejtim kësaj çeshtjeje madhore, të vjen të pyesësh sesa e kanë përmbushur këto parti anti-komuniste idealin e dhjetorit ’90 për shenjtërinë e pronës private. Ose kur më në fund, po ky panel partish që e lidhin veten me dhjetorin, i harxhuan ditët në pushtet, pa aprovuar një ligj shterrues dhe transparent dosjesh, kupton se edhe kjo është një nga ato piketa të papërmbushura të dhjetorit, të cilat sot shënohen në anën e errët të bilancit të së djathtës shqiptare.
Çdo dhjetor retorika e antikomunizmit merr një hov hipokrit dhe çdo vit e më të shngjyrosur. E megjithatë me diktaturën e rrëzuar prej një çerek shekulli vijon të bëhet politikë. Por nuk është më e sigurtë se mund të fitohen ende vota. Sepse në 25 vjet, këta që sot shajnë komunizmin (me të drejtë), treguan se ishin në shumë raste, zullumqarë dhe të pazotë jo më pak se aparatçikët gjysëm-analfabetë që vinin nga fabrikat apo kooperativat bujqësore. Shqipëria e sotme, klasa e saj drejtuese, ka shumë pak të drejtë të abuzojë me markën historike të dhjetorit ’90, sepse në 25 vjetët që pasuan, patën kohë të tregojnë se çfarë (nuk) qenë në gjendje të bëjnë për këtë vend.
