Nga Ben Andoni
Gati 2 vjet më parë, një funksionar i lartë shqiptar rrahu gjyqtarin në një ndeshje futbolli. Për t’i shpëtuar dënimit, “miqtë” (lexo: pehlivanët e politikës) i propozuan t’i drejtonte një letër falje të dëmtuarit dhe autoriteteve të Drejtësisë. Letra, prodhuar pak orë më vonë, do të ishte hit në rrjetet sociale për gabimet ortografike, sintaksën e gjymtuar (në fakt ishte pa sintaksë) dhe formën e ligjërimit.
Personazhi, që të gjithë e dinë mirë emrin, duke ia argumentuar logjikën e shkrimit, lehtësisht mund ta merrje për një njeri që kishte nxënë vetëm vitet e para të fillores. Një analfabet i vërtetë funksional, katapultuar në politikë!! Në fakt, rezultonte me dy fakultete, njëri prej të cilëve ishte Jurisprudenca! Kolegu Matoshi në Kosovë e shton ironinë, kur thotë se atje edhe vetë ish-Presidentja Jahjaga lexonte me rrokje.
Nëse këto raste të bëjnë të qeshësh, programi i vlerësimit ndërkombëtar të nxënësve (PISA), rezultatet e të cilit dolën pak orë më parë, na trandën. Ajo nxori tragjikisht përmasat reale të arsimit në Shqipëri e në Kosovë, që respektivisht zinin vendet e 50-të dhe 68-ta nga 70 shtete të testuara, pjesëmarrëse në PISA. Por, ndërsa dështimin e Kosovës në PISA e kanë pranuar edhe institucionet përgjegjëse të arsimit kosovar, nga autoritetet shqiptare ky rezultat po duket i paqëm, pasi ka marrë edhe një vlerësim nga autoritetet.
Paçka reagimeve, shteti shqiptar vazhdon me retorikat në arsim dhe arritjet e mëdha në këtë lëmë. Ndërkohë që niveli i analfabetëve funksionalë, për të cilin bën fjalë indirekt raporti, në vend po bëhet dramatik. Në vitin 2013, referuar Bankës Botërore analfabetizmi funksional në Shqipëri ishte në masën 57%.
Pa ditur se në çfarë niveli është sot, një gjë mund të thuhet me saktësi, për asnjë arsye nuk mund të besohet se kjo shifër është ulur, sepse asgjë nuk ka ndryshuar në thelb. Reformat e dobëta në arsim, ndërrimi i shpeshtë i mësuesve, mësuesit e pareshtur militantë, kurrikulat e dobëta, tekstet plot me gabime i kanë bërë nxënësit t’u largohen me sa të munden teksteve, sepse ato që mësojnë në shkollë as nuk u duhen për asnjë gjë.
Për ata që se dinë: Analfabetët funksionalë konsiderohen ata që shkojnë në shkollë deri edhe në gjimnaz, arrijnë madje edhe të lexojnë por që nuk mund të shkruajnë as edhe një fjali të plotë dhe më keq akoma, nuk kuptojnë fare ato që lexojnë. Fatkeqësisht, kjo flitet për fëmijët që lexojnë një udhëzim mjekësor dhe nuk e kuptojnë dot, një faturë nuk e kuptojnë e kështu me radhë.
Mbase kjo s’përbën problem për politikën, që i do tru-shpëlarë njerëzit, që t’i manipulojë lehtë. Këtë e kupton mirë kur e di se dyert e partive janë të hapura për numra dhe shumë syresh, qoftë edhe sish, katapultohen thjesht prej njohjeve, e atëherë e kupton dëmin, që po i bëhet shoqërisë dhe zhvillimit të vendit.
Vlerësimi i PISA-s, pavarësisht përshtypjeve në Shqipëri dhe përshëndetjeve (retorika e Ministrisë së Arsimit nuk ka fund për suksese, e në këtë institucion flitet më shumë me slogane dhe programe aspak për cilësi) nuk tregon realisht gjendjen e arsimit, kurse Kosova me shifrat alarmante që rezultuan premton të ndryshojë, ndërkohë që ndryshimi duket larg prej politikës së tyre të ditës.
Ndërkohë do kalojnë dhe disa ditë dhe ngjarje të tjera, e vlerësimi i PISA-s do të koleksionohet, ndërsa breza të tjerë shqiptarësh në Shqipëri e Kosovë, po përgatiten për të dëmtuar veten e tyre dhe shoqërinë tonë të lënduar në thelb. (Javanews)
