Nga Ben Andoni
Shqipëria ka qenë një nga vendet më të trandura prej diktaturës komuniste dhe ky është një fakt, që nuk ka hasur shumë rezistencë mes studiuesve të historisë politike. Aman, pyetjet sesi ka rënë diktatura duket se përbëjnë një minierë ende të paeksploruar mirë të armatës së kërkuesve shkencorë.
Duhet pranuar se ajo që po ndodhte në Lindje po pasqyrohej në vendin tonë. Në një farë mënyre, erërat e tollovisë së Kampit Socialist, që pasonin Rënien e murit të Berlinit, bënë që në të gjithë Lindjen të shfaqej hapur disidenca dhe forcimi i forcave demokratike. Çuditërisht, Shqipëria mbeti vendi më i izoluar prej të gjithëve. Ky fakt lidhej me varfërimin ekonomik, por edhe inercinë e presionit të madh të Luftës së Klasave dhe diktatit që ishte gati në çdo qelizë. Në atë kohë Partia e Punës së Shqipërisë, e vetmja forcë politike, filloi të studiojë figura që do i nevojiteshin në radhët e saj për të ardhmen e re. Madje, në dukje, e uli pak vigjilencën e klasave, sepse në masë njerëzit e kishin humbur besimin tek ajo.
Qytetet e Kavajës dhe Shkodrës u bënë qytetet e para që më janar të vitit 1990 tentuan veprimet praktike të përmbysjes diktatoriale. Shkodra kërkoi të hiqte bustin e diktatorit Stalin. Ishte kaq e papritur kjo saqë në 44 vjetorin e festës së Republikës, Ramiz Alia dënoi në stilin e vjetër, ato që po ndodhnin. Një hap të tillë Ramiz Alia e bën edhe me përpjekjen të “kontrollojë” rininë e Tiranës në 66-vjetorin e vdekjes së Leninit, Prill 1990, kur tashmë desidenca urbane po ishte gati masive. Atë ditë, në kushte shumë të kufizuara, në sheshin “Skënderbe” u krye një demonstratë e heshtur, e cila më vonë do të njihej si “demonstrata e orës gjashtë”. Diktatura po sfidohej bash te frika që përhapte ajo.
Në fakt, lirimi ose përcjellja e Familjes Popa, që bëri futjen publike disa vite më parë në mënyrë demostrative në ambasadën Italiane dhe mbajtja e tyre sipas konventave ndërkombëtare nga autoritetet italiane duke mos ia dorëzuar autoriteteve shqiptare, tregoi se dhëmbët e komunistëve nuk ishin më si më parë. Mu në këtë kohë erdhi 2 Korriku 1990, që në kronikat shqiptare do të njihej si 2 korriku i ambasadave. Mbi 5000 shqiptarë shpartalluan rregullin hierarkik të diktaturës dhe pak ditë më vonë do të largoheshin, falë ndihmës së OKB-së. Hija e zezë e ngjarjeve do të kuptohej më mirë nga kriza politike. Mitingu i pretenduar si “madhështor” më 14 korrik 1990, jo vetëm që nuk përshfaqi forcën e PPSH-së por përmes fjalimit të tmerrshëm të Xhelil Gjonit tregoi se rregjimi ishte trandur, paçka sintaksës së rëndë. Megjithatë, komunistët do merrnin masa për vazhdimësinë.
Përmes kujtimeve të shumta sot po zbulohet se shumë partiza, që lindën dhe inincuan pluralizmin politik, që do vinte shpejt në Shqipëri, e patën fillesën nga vetë Partia e Punës.
Ndërkohë që Dhjetori i vitit 90-të shpalli pluralizmin politik dhe forca e parë opozitare Shqiptare, Partia Demokratike arriti të formohej më 18 shkurt të vitit1991. Mu në këtë ditë, 723 studentë të Universitetit te Tiranës u ngujuan në grevë urie. Kërkesa që përcollën ishin rrënjësore dhe të papara për atë kohë. Donin të hiqej emri i diktatorit nga Universiteti, përveç kërkesave të tjera. Në një përpjekje të vakët, Presidenti i vendit Alia, kishte nxjerrë dekretin e vonuar “për ruajtjen e monumenteve e figurave kombëtare”, ku synohej të ruhej figura dhe monumenti i diktatorit Hoxha, por më kot.
Ndërkohë që monumenti sfidues, mu në mes të Tiranës, ishte përballja më e keqe me këtë realitet. Ishte koha kur banorët e Tiranës u bënë njësh me studentët, por edhe roja e tyre. 19 shkurti i Tiranës do të kalonte gati në terr, teksa banorët shkonin e vinin drejt Qytetit Studenti, duke përgatitur ditën finale të hedhjes së shtatores së diktatorit. Kështu gdhiu 20 shkurti. Mitingu i filluar nga Qyteti “Studenti” po haste rezistencën e kotë të policisë. Turma, që shtohej e shtohej, mori udhën drejt qendrës.
Pambarimisht, duke kapërcyer barriera pas barrierash policësh dhe forcash speciale, masivi protestues pas shumë konfrontimesh arriti në shëtitoren “Dëshmorët e Kombit”. Monumenti i diktatorit ruhej tmerrësisht. Policia arriti që me dhunën e shkopinjve të gomës, qenët e shumtë të zmbrapsnin tri herë turmën që dukej e vendosur ta pushtonte monumentin me çdo ndëshkim. Në atë çast një grup i vogël arriti deri aty, kurse pak më vonë janë bashkuar edhe qindra e mijëra duar, që në orën 14.05 e rrëzuan monumentin e diktatorit shqiptar, duke e futur këtë ditë në historinë e jetës politike shqiptare. (Javanews)
