Ekspansioni i ndërtimeve dhe hovi i shtrenjtimit të banesave në vend, po mban në ‘alert’ sektorin bankar, i cili thekson se ekspozimi që kanë në pasuri të paluajtshme është rreziku i tretë më të rëndësishëm në aktivitetin e tyre. Shifrat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se pronat e palujtshme janë përdorur si kolateral, për gati gjysmën e stokut të kredive, vlera e të cilit shkon në 4.6 miliardë euro.
Çmimet e larta të pronave po shtojnë çdo vit e më shumë ekspozimin e bankave në sektorin e pasurive të patundshme përmes kredive.
Në fund të vitit 2025, afro 440 miliardë lekë (4.6 mld euro) kredi, ose gjysma e stokut të kredive, mbuloheshin me kolateral, përmes pasurive të paluajtshme. Në krahasim me 2024-ën ky ekspozim është shtuar me afro 50 miliardë lekë (523 mln euro.
Rritja konstatnte e ndërtimeve e paralelisht dhe e çmimeve të pasurive të paluajtshme po shqetëson sektorin bankar. Nga 4 rreziqe kryesore të evidentuar për aktivitetin e tyre, tregu i pronave konsiderohet rreziku i tretë më të rëndësishëm në aktivitetin e tyre, pas goditjeve nga jashtë dhe rrezikut të ekonomisë së brendshme, dhe lë pas vetëm sfidën e sulmeve kibernetike.
Një rënie e shpejtë e sektorit e shoqëruar me ulje të fuqisë paguese nga qytetarët mund të dëmtojnë bankat, për shkak të ekspozimit të lartë të tyre.
“Dinamikat e viteve të fundit në tregun e pasurive të paluajtshme dhe rritja e vazhdueshme e çmimeve, kanë shtuar shqetësimin e bankave lidhur me ecurinë e ardhshme të tregut, në kushtet kur një pjesë e konsiderueshme e portofoleve të kredisë është e ekspozuar ndaj aktivitetit të tij”, thuhet në raportin e Bankës së Shqipërisë.
Vetëm në 6-mujorin e dytë të 2025-ës, çmimet u rritën me 28% në rang kombëtar në raport me vitin 2024.
Banka gjykon se shtrenjtimi i pronave është nxitur edhe nga rritja e shpejtë e kreditimit për këtë qëllim. Për të frenuar këtë fenomen prej 1 korrikut 2025, Banka e Shqipërisë vendosi kufizime për kredinë për blerje banese.
Kur kredia kërkohet në lekë për të blerë banesën e parë, banka mund të japë deri në 85% të vlerës së pronës, ndërsa për shtëpinë e dytë e në vijim deri në 80%. Kurse për huanë në valutë tavanet do të jenë 75% dhe 70% në varësi të blerjes nëse është banesë e parë apo e dytë. Kufizimi tjetër i caktuar nga Banka Qendrore është për këstet mujore të kthimit të kredive. Për huatë në lekë kësti mujor nuk duhet të jetë më shumë se 40% e të ardhurave të kredimarrësit, ndërsa kur është në valutë ulet në 35%.
Edhe pse nuk ka ende një vlerësim të ndikimit të kësaj mase, kufizimet pritet t’i nështrohen një rishikimi vitin e ardhshëm, për të shtuar ose ndryshuar kushtet aktuale. Nuk përjashtohet mundësia që kufizime të vendosen edhe për kredinë për blerje pasurish nga bizneset, për të cilat nuk ka asnjë tavan.
Pastroni parate e trafikanteve,atehere rishikonin kufizimet