Shtatorja e shkrimtarit të ndjerë, tek “Juvenilja”, e cila u përurua për 90-vjetorin e tij, ka përfshirë në një “konflikt” digjital dy miq të kolosit të madh të letrave, mjekun Skënder Brataj dhe botuesin Bujar Hudhri.
Gazetarja dhe Drejtoresha e “Shtëpive Studio Kadare-Agolli”, Anisa Ymeri, e cila ishte dhe në emisionin e sotëm, “Rudina”, në Tv Klan, ka folur për këtë “debat”, duke u shprehur fillimisht se do deshironte të distancohej nga kjo situatë.
Por, Ymeri shprehet se Hudhri ka qenë personi që i ka qendruar më besnik Kadaresë.
“Unë do doja në fakt që t’i qëndroja larg këtij debati përveçse të them atë që thash në ceremoninë e 90-vjetorit, që ne si shtëpi studio kadare, dhe si Bashki Tiranë organizuam, që njeriu i cili ka investuar të gjitha energjitë e tij në veprën dhe që i ka qendruar më pranë se kushdo tjetër, mbase në momente të caktuara edhe më pranë se familja e vet, është Bujar Hudhri. Kështu që, kushdo që mund të pretendojë diçka tjetër do të thotë që nuk e njeh mirë realitetin”, u shpreh Ymeri.
Më tej, ajo shton se Kadare nuk ka nevojë për një “mbrojtës”, pasi e gjithë jeta dhe krijimtaria e tij flasin shumë më tepër.
“Ajo që di të them është se nuk është afre e bukur. Nëse flasim për Ismail Kadarenë, e para ai nuk ka nevojë për asnjë lloj mbrojtësi. Kjo është pak po e sigurt, sepse ai ka veprën e tij, gjithçka që ka lënë pas dhe nuk mendoj që dikush duhet të marrë përsipër të çojë përpara një lloj testamenti apo një lloj amaneti”, tha gazetarja.
Në ceremoninë e Shtatores së Kadaresë, ishin pjesëmarrës edhe Hudhri, edhe Brataj, teksa ky i fundit mbajti dhe fjalën kryesore në këtë event.
Hudhri është shprehur përmes një postimi në rrjete sociale se nuk ka pasur rolin që i takonte në këtë ceremoni, gjë që më pas ka kaluar në akuza dhe nga mjeku.
Postimi i Bujar Hudhrit:
Fjalët që nuk i thashë dot në përurimin e Shtatores së Kadaresë te ‘Juvenilja’
“Te ‘Juvenilja’, në kafenenë e preferuar të Kadaresë, më 28 janar, ditën e 90-vjetorit të lindjes, u përurua shtatorja e shkrimtarit, vepër e skulptorit Henri Mimani. E gjithë ceremonia u drejtua nga një mjek i nderuar, i cili tani është edhe mik i familjes Kadare. Ai e zbuloi shtatoren, mbajti fjalën e rastit, të cilën e mbylli me deklarimin se shkrimtari u paskësh lënë amanetin:
‘Më mbroni kur të mos jem.’
Ndërsa dëgjova këtë kinse amanet, më vetiu në kokë më erdhi mendimi se, pikërisht në mesnatën e diktaturës, kur të ikte koka, Kadareja kishte guxuar të ishte aq trim sa të shkruante dhe të arrinte të botonte ‘Pallatin e ëndrrave’. Dhe ishte krejt i vetëm, i pambrojtur, shkruan zonja Kadare në kujtimet e saj. Askush nuk iu gjend pranë, përveç dashurisë së jetës së tij, Helenës. Dhe e mbrojti vetëm talenti i tij i jashtëzakonshëm, vepra e tij gjeniale, që ishte bërë ndërkohë pronë e thesarit botëror.
Dhe diktatura nuk guxoi t’i prekte një fije floku!
Kur më erdhi radha të flisja, e ndjeva që kjo thënie më kishte nxjerrë nga binarët, më kishte pushtuar një ndjenjë mallëngjimi. Kadareja në bronz m’u duk kaq i largët dhe u ndjeva i vetmuar. Më solli në vete pamja që kisha përballë, ai grumbull i bukur dhe i heshtur i njerëzve, miqve të vërtetë të Kadaresë, që e kishin shoqëruar shkrimtarin tim të dashur në vitet kur unë nuk isha pranë tij. I shihja të thinjur, të plakur, të trishtuar. Pastaj befas ndjeva gëzim, admirim në sytë e tyre, por unë pothuajse e humba dhe m’u duk se nuk i thashë dot fjalët që kisha në mendje dhe në zemër për njeriun e shenjtë të jetës sime njerëzore dhe profesionale.”
Shtatorja e Ismail Kadaresë
Postimi i Skënder Brataj:
Zoti Hudhri po të them fjalët që nuk kam mundur ti them këto pesë vite!
Kot nuk thonë se njerëzit duhet t’i vësh në provë për t’i njohur! Është e dyta herë që zoti Bujar Hudhri, me hipokrizinë e vet, nxjerr fytyrën e vërtetë në dy evente solemne për ne shqiptarët në lidhje me Kadarenë! Ai nuk njeh rregulla, mirësjellje, humanizëm, respekt për traditat, heshtje kur duhet apo edukatë qytetare. Ai njeh vetëm interes ekonomik.
Ditën e vdekjes së Kadaresë, në një moment delikat dhe solemn, ku heshtja, respekti dhe humanizmi duhet të përcillnin për në banesën e fundit gjeniun e letrave shqipe, një njeri i vogël, mjeran, për të spostuar vëmendjen drejt vetes, bëri deklaratën ku akuzonte Urgjencën Mjekësore që drejtoj, se ambulanca nuk kishte pajisje!
Ditën e djeshme shkruan se nuk mundi t’i thoshte fjalët që donte Kadaresë ditën që u vendos statuja (po ta dëgjonte Kadare fjalën “statujë”, të cilën ai e shkruante shqipërisht “shtatore”, nuk e di nëse zoti Hudhri do të gjente vend ku të futej).
Nuk i tha dot ato fjalë te “Juvenilja”, sepse ceremoninë e hapi një mjek i nderuar.
Zoti Hudhri citon: “Ndërsa dëgjova këtë kinse amanet, më vetiu në kokë mendimi se, pikërisht në mesnatën e diktaturës, kur të ikte koka, Kadareja kishte guxuar të ishte aq trim sa të shkruante dhe të arrinte të botonte ‘Pallatin e ëndrrave’”.
Amanetin e lënë nga Kadare për mbrojtjen e tij kur të mos jetë dhe të figurave kombëtare, ai e kishte shumë të qartë prej kohësh. Ai nuk ia la amanet Skënder Bratajt, por intelektualëve shqiptarë. Ku bëni pjesë edhe ju, zoti Hudhri?
Kadare e kishte të qartë luftën që filloi kundër figurave kombëtare, prandaj këshillonte:
“Figurat kombëtare duhen mbrojtur, sepse ato janë pasaporta morale e një populli; pa to, kombi varfërohet në dinjitet.”
“Kadare na paralajmëronte se denigrimi i figurave kombëtare është një armë e vjetër kundër kombeve të vogla dhe më e rrezikshmja është kur këtë punë e bëjnë vetë njerëzit e vendit, me zell të çuditshëm”, sidomos në Shqipëri.
Ky ishte amaneti, zoti Hudhri, dhe këto amanete i ka dëgjuar edhe familja e tij që ishte prezente! Ju duhet të jeni i pari për ta mbrojtur, sepse ju sjell ende fitime financiare, mos harroni.
Të kishte nxjerrë nga binarët ajo thënie sepse ju nuk shikonit dot njeri afër Kadaresë. Juve ju qeshi fytyra kur ngritët kokën dhe patë rreth e rrotull miqtë e tij! Pse?
Është e vërtetë që u çelët, që buzëqeshët, sepse shumë prej miqve të tij nuk i lije të afroheshin të pinin kafe me të kur ai ishte gjallë. Ju qeshët sepse tani e di që nuk e takojnë dot më Kadarenë!
Të kujtohet ajo ditë që erdhi ai zotëria aty te “Juvenilja” dhe i kërkoi zotit Kadare të hapte një librari me emrin KADARE në Gjirokastër dhe në Fier? Të kujtohet kur Kadare i tha po? Ju e sulmuat, e ofenduat dhe e poshtëruat me gjithë ato epitete, se ai nuk mund të bënte një gjë të tillë, se nuk ishte në gjendje, e motive të tjera të ulëta që i përsërite atë ditë.
Ai zotëri më bëri shumë përshtypje me qetësinë e vet; nuk t’u përgjigj, nuk ju ofendoi, përshëndeti dhe iku. Nëse nuk ju kujtohet, po jua them që ta sjellë në ndonjë shkrim ai zotëria. Ndoshta erdhi momenti që ai ta hapë atë librari! Atë ditë Kadare nuk ju foli më, të paktën derisa ikëm nga Juvenilja.
Ju dje shkruani: “Më vjen keq që zoti Kadare që nuk arriti të shihte se, më në fund, me një mikun tim shqiptaro-amerikan, pikërisht në ditën e nëntëdhjetëvjetorit të lindjes së tij, hapëm librarinë online ‘Alblibris’, me libra fizikë, për të gjithë shqiptarët e Amerikës. Sa do të gëzohej, sepse libraritë i kishte aq për zemër!”
Ju nuk lejuat të hapej në shtëpinë e tij në Gjirokastër libraria me emrin e vet, nuk ju lejuat shqiptarëve të Shqipërisë dhe trojeve tona këtë mundësi, nuk di deri ku arrin hipokrizia.
Ju patët fatin të jeni botuesi i tij, prandaj mos ngatërro interesin personal, ekonomik me miqësinë! Unë pata fatin, edhe pse me vonesë, të jem mik i tij dhe i familjes, por isha prezent gjithmonë.
Të kujtohet te “Juvenilja”, kur më thoshe se nuk i lë të afrohen njerëzit (edhe miqtë e tij), sepse nuk paguajnë as kafen e tyre?
Pikërisht sepse nuk shikoje dot miq afër Kadaresë, sepse e konsideroni pronën tuaj!
Kjo është mënyra juaj: t’i sulmoni miqtë e tij, t’i ofendoni dhe t’i zvogëloni sipas kandarit tuaj. Para teje nuk mund të dalë askush, por harron që ne nuk jemi botues, jemi miq të Kadares.
Zoti Hudhri, Kadare nuk është prona juaj. Është i shqiptarëve, i përket letërsisë botërore.
Kur pashë titullin e artikullit tuaj ditën e djeshme, mendova se më në fund do të thoshit ndonjë gjë me sens, do të ngrinit ndonjë shqetësim.
Së pari, zoti Hudhri, ju e dinit që miqtë e Kadaresë po përpiqeshin të gjenin fondet për një shtatore për ta vendosur te “Juvenilja”. Ju kishit gjashtë muaj që kishit në telefonin tuaj fotografitë e dërguara nga miqtë e vërtetë të tij, por nuk u afruat, nuk u shqetësuat për asnjë detaj, për ta parë para se të derdhej në bronz, para se të zgjidhej vendi ku do të vendosej, si do të vendosej, kush po merrej dhe po organizonte të gjitha këto veprime, në kohë, në lekë, në lodhje dhe diskutime.
Me çfarë kuraje doje të flisje para miqve të tij (ata që të dhanë mundësinë të flisje thjesht sepse ishe botuesi, jo sepse e meritoje)? Por ju e dini shumë mirë pse nuk morët pjesë në këtë event të miqve të Kadaresë. Kishit frikë se mos paguanit ndonjë qindarkë apo jo? Ju qëndruat anonim për të mos paguar. Miqtë e Kadares që kontribuan preferuan të rrinë anonim, sepse nuk kishin nevoj për tu dukur. Njëri prej tyre thotë: Nuk është Kadare që ka nevoj për ne, jemi ne që kemi nevoj për Kadaren. Ka shumë të drejtë.
Ne, miqtë e tij, ju ftuam edhe në njëvjetorin e vdekjes së tij, ku përsëri nuk pyetët kush e organizoi dhe kush pagoi. Ju çfarë keni organizuar që nga vdekja e tij zoti Hudhri?
Mendova se, më në fund, si botues, si intelektual, si shqiptar, atje para miqve të tij që ju sollën buzëqeshjen kur i pe, para shtatores së tij, të kishe kurajon për të thënë:
“Sot përkujtohet 90-vjetori i lindjes së shkrimtarit të madh shqiptar Ismail Kadare në Francë, sot vendoset një pllakë përkujtimore në shtëpinë ku jetoi 34 vite si anëtar i Akademisë së Francës.”
Mendova se do të thonit: Si është e mundur që në këtë ditë të shënuar, në Shqipëri dhe trojet shqiptare, pas një viti e gjysmë nga vdekja e tij, në 90-vjetorin e lindjes, nuk ka një emërtim sheshi, rruge apo institucioni me emrin e Kadaresë, nuk ka së paku një shtatore në Tiranë apo Gjirokastër, nuk ka një librari me emrin Kadare?
Ah po, harrova: është hapur online “Alblibris”, jo “Kadare”!
Amaneti që ai la i referohej kësaj zbrazëtie kombëtare që na ka pllakosur, babëzisë se si të fitohen vetëm lekë.
Kurajon e kanë miqtë e vërtetë, ata që dhanë një sinjal në 90-vjetorin e lindjes së tij, ata që dinë kush është vendi i figurave të kombit, pjesë e padiskutueshme e të cilëve është Kadare.
Dr. Skënder Brataj
