Shpenzimet ushtarake globale përjetuan rritjen e saj më të madhe që nga fundi i Luftës së Ftohtë në 2024, duke arritur në një total prej 2.7 trilion dollarësh, për shkak të luftërave dhe konflikteve që po ndodhin në mbarë globin, zbulon një raport i SIPRI i publikuar sot.
Konkretisht, rritja e tyre është shënuar veçanërisht në Evropë dhe Lindjen e Mesme, shpjegon Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes me qendër në Stokholm.
Shpenzimet ushtarake u rritën në 2024 me 9.4% në terma realë krahasuar me 2023; ishte viti i 10-të radhazi i rritjes.
“Kjo vërtet dëshmon për tensionet e mëdha gjeopolitike,” përmblodhi Xiao Liang, një studiues në programin e Shpenzimeve Ushtarake dhe Prodhimit të Armëve të SIPRI.
“Është e paprecedentë”. “Kjo është rritja më e madhe që nga fundi i Luftës së Ftohtë,” përmblodhi ai.
Fatura është e lartë.
Më shumë se 100 vende rritën buxhetet e tyre ushtarake vitin e kaluar, thekson raporti. Fatura, shumë e lartë, do të ketë një “ndikim të thellë socio-ekonomik dhe politik”, parashikon zoti Xiao, pasi qeveritë do të duhet të bëjnë “zgjedhje fiskale” të vështira.
“Për shembull, ne kemi parë që shumë vende evropiane të zvogëlojnë shpenzimet e tjera, si për shembull për ndihmën ndërkombëtare, për të rritur shumat që i kushtojnë ushtrisë”, por edhe “parashikojnë rritje të taksave apo borxheve”.
Evropa, përfshirë Rusinë, gërmuan më thellë në xhepat e saj: shpenzimet ushtarake u rritën me hapa të mëdhenj, me 17%, duke arritur në 693 miliardë dollarë.
Rusia ndau 149 miliardë dollarë për forcat e saj të armatosura në vitin 2024, një shumë e rritur me 38% nga viti në vit dhe dyfishi i nivelit të vitit 2015. Buxheti ushtarak i Ukrainës, të cilin Rusia e pushtoi në shkurt 2022, u rrit me 2.9%, duke arritur në 64.7 miliardë dollarë.
Edhe pse kjo shumë është vetëm 43% e shpenzimeve ushtarake ruse, Kievi regjistroi shpenzimet më të larta ushtarake në planet, me 34% të PBB-së së tij kushtuar mbrojtjes.
Rritje e madhe e shpenzimeve ushtarake në Gjermani dhe SHBA
Disa vende shënuan rritje befasuese, thekson raporti. Shpenzimet ushtarake të Gjermanisë, për shembull, u rritën me 28%, duke arritur në 88.5 miliardë dollarë dhe duke rrëzuar Indinë nga vendi i katërt në mbarë botën.
“Për herë të parë që nga ribashkimi, Gjermania është bërë vendi me shpenzimet më të larta të mbrojtjes në Evropën Qendrore dhe Perëndimore,” vuri në dukje Xiao Liang.
SHBA, e cila renditet e para në botë për shpenzimet ushtarake, rriti buxhetin e saj me 5.7% në vitin 2024, i cili arriti në 997 miliardë dollarë, me fjalë të tjera korrespondonte me 37% të shpenzimeve globale dhe 66% të atij të vendeve anëtare të NATO-s.
“Në vitin 2024, 18 nga 32 vende arritën objektivin 2% të PBB-së” për shpenzimet e mbrojtjes, diçka e paprecedentë që nga themelimi i NATO-s, vuri në dukje studiuesi i SIPRI. “Programet e prokurimit në shkallë të gjerë janë parashikuar në industrinë e armëve në vitet e ardhshme”, shtoi ai.
Një situatë e ngjashme vlen edhe në Lindjen e Mesme.
Izraeli vazhdon luftën e tij në Rripin e Gazës dhe, në vitin 2024, shpenzimet e tij ushtarake shpërthyen me 65%, duke arritur në 46.5 miliardë dollarë – rritja e tij më e madhe që nga Lufta Gjashtë-ditore në 1967, thekson SIPRI.
Nga ana tjetër, ato të Iranit u ulën me 10% dhe arritën në 7.9 miliardë lekë. dollarë në vitin 2024, “megjithë përfshirjen e tij në konfliktet në rajon”, vë në dukje instituti, pasi “ndikimi i sanksioneve e ka kufizuar shumë aftësinë e tij për të rritur shpenzimet e tij”.
Në vendin e dytë në mbarë botën pas SHBA-së, Kina po investon në modernizimin e forcave të saj të armatosura, zgjerimin e aftësive të saj për kryerjen e luftës kibernetike dhe arsenalin e saj bërthamor. Tani, ajo përbën gjysmën e shpenzimeve ushtarake në Azi dhe Oqeani.
Në vitin 2024, ajo rriti buxhetin e saj ushtarak me 7%, duke shpenzuar 314 miliardë dollarë.
