Një studim i ri shkencor ka hedhur dritë mbi mënyrën se si përhapet sëmundja e Alzheimerit në tru, duke sugjeruar se uji mund të luajë një rol shumë më të rëndësishëm sesa mendohej deri më tani. Kërkimi, i publikuar në revistën prestigjioze PNAS dhe i raportuar nga Science Alert, është realizuar nga studiues të Universitetit Northwestern dhe Universitetit të Kalifornisë.
Shkencëtarët u përqendruan te proteina e njohur si tau, një nga faktorët kryesorë që lidhen me Alzheimerin dhe format e tjera të demencës.
Në një tru të shëndetshëm, kjo proteinë ndihmon në stabilizimin e strukturave të qelizave nervore. Megjithatë, te pacientët me Alzheimer, ajo mund të deformohet dhe të grumbullohet në struktura të quajtura fibrile, të cilat dëmtojnë dhe përfundimisht shkatërrojnë qelizat nervore.
Sipas studiuesve, ata kanë identifikuar një “pikë aktive” në proteinën tau, e cila ka aftësinë të largojë molekulat e ujit nga sipërfaqja e saj. Ky proces krijon kushtet që proteinat tau të lidhen me njëra-tjetrën dhe të formojnë fibrile të forta, të lidhura drejtpërdrejt me përkeqësimin e funksioneve njohëse dhe të kujtesës.
Profesori i kimisë fizike në Universitetin Northwestern, Sunji Han, shpjegoi se megjithëse uji nuk mund ta mbulojë plotësisht këtë zonë të proteinës për shkak të karakteristikave të saj, molekulat e ujit krijojnë një shtresë të qëndrueshme mbrojtëse rreth saj. Kjo shtresë ndihmon proteinën të bashkëveprojë me proteina të tjera të ngjashme dhe nxit procesin e grumbullimit.
Eksperimentet e ekipit zbuluan gjithashtu se formimi i fibrileve kërkon një rreshtim shumë të saktë të proteinave tau. Çdo ndërhyrje në këtë proces ndalon krijimin dhe rritjen e strukturave të dëmshme. Studiuesit arritën të bllokojnë “pikën aktive” me një shënues kimik, duke parandaluar vazhdimin e formimit të fibrileve.
Ky zbulim konsiderohet veçanërisht i rëndësishëm për shkencën mjekësore, pasi mund të hapë rrugën për zhvillimin e trajtimeve të reja kundër Alzheimerit. Në vend që të trajtohen vetëm pasojat e sëmundjes, terapitë e së ardhmes mund të synojnë ndërprerjen e procesit që lejon përhapjen e proteinës tau nga një qelizë nervore te tjetra.
Shkencëtarët shpjegojnë se kur qelizat nervore që përmbajnë fibrile tau vdesin, këto struktura lirohen në indin përreth dhe përthithen nga qeliza të tjera. Kështu, procesi përsëritet vazhdimisht dhe sëmundja përhapet në zona të ndryshme të trurit.
Sipas autorëve të studimit, identifikimi i mekanizmit që nis grumbullimin e proteinës tau krijon mundësi të reja për të penguar palosjen e saj jonormale dhe për të kufizuar përhapjen e dëmtimeve neurologjike. Kjo mund të kontribuojë në ngadalësimin e përparimit të Alzheimerit dhe disa formave të tjera të demencës.
Studiuesit propozojnë gjithashtu krijimin e fibrileve artificiale tau në laborator për të studiuar më mirë fazat e sëmundjes.
Ata theksojnë se kuptimi i detajuar i mënyrës se si formohen këto struktura përbën një hap të rëndësishëm drejt zhvillimit të trajtimeve më efektive për sëmundjet neurodegjenerative që prekin miliona njerëz në mbarë botën.
