Shikimi i videove për një kohë të gjatë në Instagram, TikTok ose videot e shkurtra në YouTube mund të duket si një mënyrë e padëmshme për të kaluar kohën, por neuroshkencëtarët paralajmërojnë se efektet në tru mund të jenë më alarmante dhe shqetësuese nga sa mendojmë.
Disa studime sugjerojnë që shikimi i videove të shkurtra (reels) shkaktojnë në tru të njëjtin efekt me substancat që shkaktojnë varësi si alkooli, si dhe probleme me motivimin, përqendrimin dhe madje edhe të kujtesën.
Sipas një studimi të botuar në NeuroImage, të udhëhequr nga Profesor Qiang Wang nga Universiteti i Tianjin, personat që shikojnë shumë reels-a aktivizojnë në tru të njëjtat zona si alkooli dhe bizhozi.
“Varësia nga videot e shkurtra është një kërcënim global për shëndetin publik. Ky konsumim me intensitet të lartë jo vetëm që dëmton vëmendjen, gjumin dhe shëndetin mendor, por gjithashtu rrit rrezikun e depresionit”, tha Prof. Wang.
Hulumtime të tjera kanë treguar se si videot e shkurtra mund të ndikojnë negativisht edhe në aftësitë njohëse dhe në kujtesën afatshkurtër.
“Sa herë që përdorim diçka që shkakton varësi, si alkooli, lojërat ose reels, niveli i dopaminës rritet, duke çuar në një ndjenjë euforie”, shpjegon studimi
Dopamina është një neurotransmetues thelbësor që luan një rol të rëndësishëm në rregullimin e humorit, motivimit dhe sistemit të shpërblimit të trurit. Ajo është e lidhur ngushtë me kënaqësinë dhe shpërblimin.
“Sa më shumë dopaminë çlirohet, aq më shumë neuro-lidhje formohen, pasi ato veprojnë si shpërblime të natyrshme. Por, ndërsa niveli ynë i varësisë rritet, dopamina vazhdon të pushtojë sistemin. Ju përfundoni duke dëshiruar më shumë nga ajo kënaqësi, si të shikoni Reels vazhdimisht”, thuhet në studim.
Çdo gjë që bëhet e tepërt mund të krijojë varësi, qoftë alkooli, lojërat apo edhe rrjetet sociale. E njëjta gjë vlen edhe për videot e shkurtra në rrjetet sociale: konsumimi i tyre pa kufij mund ta shtyjë trurin në një cikël të pashëndetshëm, prandaj vendosja e kufijve është thelbësore.
Videot e shkurtra mund të duken argëtuese, por mund të riformësojë mënyrën se si funksionon truri ynë. Duke mbistimuluar rrugët e dopaminës, ato rrezikojnë të dëmtojnë vëmendjen, kujtesën dhe madje edhe vetëkontrollin në mënyra çuditërisht të ngjashme me substancat që krijojnë varësi.
