Ish-sekretari amerikan i Mbrojtjes, Mark Esper, ka paralajmëruar se Shtetet e Bashkuara nuk do ta fitojnë përballjen me Iranin vetëm përmes bombardimeve ajrore. Sipas tij, mënyra më efektive për të detyruar Teheranin të ndryshojë qëndrim është rritja e presionit ekonomik, me synimin për ta detyruar të rihapë Ngushticën e Hormuzit.
Deklaratat e Esper vijnë në një kohë kur administrata e presidentit Donald Trump ka intensifikuar sulmet ndaj objektivave iraniane. Vetë Trump ka bërë të ditur se bombardimet do të vazhdojnë edhe në javët në vijim, me qëllim që Irani të pranojë një marrëveshje.
“Nuk jam i bindur se, edhe nëse do të shtonim bombardimet dhe do t’i vazhdonim për një periudhë të gjatë, kjo do të sillte një ndryshim të madh“, tha ai.
Hormuzi në qendër të krizës
Tensionet janë përshkallëzuar pasi Donald Trump deklaroi se armëpushimi i përkohshëm me Iranin kishte marrë fund, duke akuzuar Teheranin për shkeljen e memorandumit që garantonte lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit gjatë negociatave.
Kjo rrugë detare është jetike për tregtinë globale të energjisë, pasi përmes saj kalon rreth 20 për qind e naftës së transportuar në botë. Pas nisjes së operacioneve ushtarake nga SHBA-të dhe Izraeli kundër Iranit, autoritetet iraniane kufizuan ndjeshëm qarkullimin në këtë ngushticë, ndërsa trafiku detar mbetet shumë më i ulët se nivelet para konfliktit.
“Presion ekonomik, jo vetëm ushtarak”
Esper argumentoi se administrata amerikane duhet të ndjekë një strategji të presionit ekonomik gjithëpërfshirës ndaj Iranit.
“Ekzistojnë dy rrugë: ose një ofensivë ushtarake e plotë, ose ta mbytësh ekonomikisht“, tha ai.
Sipas ish-zyrtarit amerikan, kjo strategji kërkon kohë, durim, disiplinë dhe mbështetje ndërkombëtare, ndërsa pranoi se një qasje e tillë do të ketë edhe kosto për SHBA-të.
“Çmimet e karburanteve do të mbeten më të larta për një periudhë“, u shpreh ai.
Rriten çmimet e naftës
Përshkallëzimi i konfliktit ka ndikuar drejtpërdrejt në tregjet ndërkombëtare të energjisë. Nafta Brent është rritur me rreth 16 për qind që nga fillimi i korrikut, duke arritur në rreth 85 dollarë për fuçi.
Ekspertët e industrisë paralajmërojnë se rezervat globale të naftës janë në nivele të ulëta dhe se një bllokim më i gjatë i Ngushticës së Hormuzit mund të shtyjë çmimet mbi 100 dollarë për fuçi.
Edhe të dhënat e qeverisë amerikane tregojnë se rezervat strategjike të naftës në SHBA kanë rënë në nivelin më të ulët që nga viti 1984, ndërsa çmimet e karburanteve po rriten sërish, duke shtuar frikën për një valë të re inflacioni.
Shqetësim për përgatitjen ushtarake
Esper, i cili u shkarkua nga Donald Trump pas zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020, paralajmëroi gjithashtu për ndikimin që një luftë e zgjatur do të kishte mbi kapacitetet ushtarake amerikane.
Sipas tij, Pentagoni ka shpenzuar tashmë dhjetëra miliarda dollarë dhe sasi të mëdha municionesh, ndërsa konflikti nuk po tregon shenja përfundimi.
“Pyetja është se sa po na kushton kjo në aspektin e gatishmërisë ushtarake, rezervave të municioneve dhe kapaciteteve tona mbrojtëse. Shqetësimi im më i madh në nivel global mbetet Kina”, deklaroi ai.
Dy kriteret për suksesin
Sipas Esper, suksesi i strategjisë amerikane duhet të matet me dy elementë kryesorë: rikthimin e lirisë së plotë të lundrimit në Ngushticën e Hormuzit dhe arritjen e një marrëveshjeje bërthamore me Iranin, e cila, sipas tij, duhet të jetë të paktën po aq e fortë, madje edhe më e mirë, se marrëveshja e arritur gjatë administratës së Barack Obamës, të cilën Donald Trump e anuloi.
Në të njëjtën linjë u shpreh edhe ish-sekretarja amerikane e Shtetit, Condoleezza Rice. Ajo bëri thirrje për shtimin e presionit ekonomik ndaj Iranit, duke argumentuar se dobësimi i ekonomisë iraniane dhe përçarjet e brendshme në udhëheqjen e vendit mund të ndikojnë në ndryshimin e kursit të Teheranit.
