Një zhvillim i rëndësishëm diplomatik ka ndodhur në lidhje me çështjen e Saharasë Perëndimore: Mbretëria e Bashkuar ka njohur zyrtarisht iniciativën e autonomisë së Marokut të vitit 2007 si “bazën më të besueshme, realiste dhe pragmatike për një zgjidhje të qëndrueshme të mosmarrëveshjes rajonale”. Ky qëndrim u formalizua sot përmes një deklarate të përbashkët të nënshkruar në Rabat nga Sekretari Britanik i Shtetit për Çështjet e Jashtme, Komonuelthit dhe Zhvillimit, David Lammy, dhe Ministri i Jashtëm maroken, Nasser Bourita.
Deklarata e përbashkët thekson urgjencën që palët e përfshira të angazhohen në mënyrë konstruktive dhe të shpejtë në procesin politik të udhëhequr nga Kombet e Bashkuara. “Londra njeh rëndësinë strategjike të çështjes së Saharasë për Marokun dhe rolin qendror të Mbretit Mohammed VI në promovimin e momentit aktual pozitiv”, thuhet në dokument.
Me këtë qëndrim, Mbretëria e Bashkuar i bashkohet një grupi gjithnjë e në rritje vendesh që mbështesin zyrtarisht autonominë nën sovranitetin maroken, si e vetmja rrugëdalje nga mosmarrëveshja e gjatë. Tre anëtarë të përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së – përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe Francën – tani mbështesin në mënyrë të qartë planin maroken. Në total, 124 shtete anëtare të OKB-së, përfshirë 23 nga Bashkimi Evropian, kanë shprehur mbështetje ose për sovranitetin e Marokut ose për planin e tij të autonomisë.
Sipas deklaratës, zgjidhja e mosmarrëveshjes do të ndihmonte në forcimin e stabilitetit në Afrikën e Veriut, rigjallërimin e bashkëpunimit dypalësh dhe promovimin e integrimit rajonal. Në këtë kontekst, të dy vendet riafirmuan angazhimin e tyre të përbashkët për të mbështetur përpjekjet e të Dërguarit Personal të Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, duke theksuar se një “zgjidhje e qëndrueshme dhe e pranueshme nga të dyja palët” është thelbësore për stabilitetin rajonal.
Përtej dimensionit politik, deklarata sinjalizon gjithashtu një gatishmëri konkrete për bashkëpunim ekonomik. Mbretëria e Bashkuar njoftoi se mund të shqyrtojë financimin e projekteve në Saharanë Perëndimore si pjesë e një plani prej 5 miliardë funtesh për të mbështetur zhvillimin ekonomik në Marok.
Mbretëria e Bashkuar gjithashtu e njeh Marokun si një “partner strategjik dhe portë jetësore” për zhvillimin e kontinentit afrikan, thuhet në dokument, duke konfirmuar qëllimin e saj për të forcuar bashkëpunimin dypalësh edhe nga një perspektivë kontinentale.
Njohja nga Mbretëria e Bashkuar konsolidon më tej udhëheqjen diplomatike të Marokut nën Mbretin Mohammed VI, i cili e ka drejtuar politikën e jashtme të Mbretërisë drejt një rrjeti aleancash strategjike të bazuara në stabilitetin rajonal dhe bashkëpunimin Jug-Jug.
Të dy vendet nënvizojnë rolin qendror të procesit politik të udhëhequr nga OKB-ja dhe, si anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, Mbretëria e Bashkuar ndan pikëpamjen e Marokut mbi urgjencën e zgjidhjes së kësaj mosmarrëveshjeje të gjatë.
“Ka ardhur koha për të gjetur një zgjidhje dhe për të ecur përpara në këtë çështje”, thuhet në komunikatën përfundimtare, duke theksuar se zgjidhja e mosmarrëveshjes do të kontribuonte në mënyrë vendimtare në stabilitetin e Afrikës së Veriut dhe në avancimin e integrimit rajonal. Me këtë veprim, Londra forcon frontin ndërkombëtar në favor të propozimit të Marokut dhe konfirmon një orientim të mirëvendosur politik dhe ekonomik që synon stabilizimin afatgjatë të rajonit, në përputhje me objektivat e Kombeve të Bashkuara.
Ky qëndrim u përcaktua në një Deklaratë të Përbashkët të nënshkruar të shtunën në Rabat nga Ministri i Punëve të Jashtme i Shqipërisë, z. Igli Hasani, dhe Ministri i Punëve të Jashtme, Bashkëpunimit Afrikan dhe Emigrantëve Marokenë i Marokut, z. Nasser Bourita.
Shqipëria gjithashtu nënvizoi rëndësinë e çështjes së Saharasë për Marokun dhe njohu përpjekjet serioze dhe të besueshme të Mbretërisë brenda kornizës së Kombeve të Bashkuara për të arritur një zgjidhje të pranueshme reciprokisht, sipas deklaratës.
