Rritja e taksave, pasiguria ekonomike dhe frika nga kufizimet financiare po shtyjnë gjithnjë e më shumë rusë dhe biznese drejt përdorimit të parave cash, duke rikthyer një praktikë që dukej e harruar në një nga vendet më të digjitalizuara në botë.
Shprehja “mbaji paratë nën dyshek” po rikthehet në debatin publik rus, ndërsa qytetarët po tërheqin gjithnjë e më shumë para nga bankat dhe po preferojnë t’i ruajnë fizikisht në shtëpi.
Për vite me radhë, Rusia ishte një nga vendet ku pagesat elektronike ishin bërë pjesë e përditshmërisë. Konsumatorët përdornin kartat bankare për pothuajse çdo transaksion, edhe për shumat më të vogla, falë kostove të ulëta bankare dhe një sistemi fiskal të thjeshtuar për bizneset e vogla.
Por situata ka ndryshuar ndjeshëm pas luftës në Ukrainë, presionit ekonomik dhe rritjes së taksave. Bizneset e vogla dhe të mesme po kalojnë gjithnjë e më shumë te pagesat me para në dorë, ndërsa Banka Qendrore ruse ka shtuar sasinë e likuiditetit në qarkullim për të mbështetur ekonominë.
Sipas të dhënave zyrtare, që nga fillimi i vitit Rusia ka hedhur në qarkullim rreth 1.56 trilion rubla, afërsisht 18 miliardë euro. Kjo përbën rritjen më të madhe të regjistruar jashtë periudhës së pandemisë.
Një tjetër tregues i ndryshimit të sjelljes financiare të qytetarëve është rritja e tërheqjeve nga bankomatet. Sipas të dhënave të Bankës së Rusisë, në muajin mars tërheqjet u rritën me rreth 300 miliardë rubla krahasuar me muajin paraardhës, duke arritur në rreth 20 trilionë rubla.
Gazeta ruse “Moskovsky Komsomolets” raportoi se afro 15% e qytetarëve tashmë preferojnë t’i mbajnë kursimet vetëm në kartëmonedha.
Ekspertët e lidhin këtë prirje me disa faktorë: ndërprerjet e shpeshta të internetit, frikën për kufizime të mundshme në llogaritë online, por edhe me mosbesimin në rritje ndaj sistemit bankar dhe përpjekjet e kompanive për t’iu shmangur barrës fiskale.
Sipas drejtuesve të bankave ruse, një numër gjithnjë e më i madh biznesesh po paguajnë paga jashtë sistemit zyrtar. Taras Skvortsov, drejtor financiar i bankës më të madhe ruse, Sberbank, tha se situata është “shumë shqetësuese”, pasi paratë cash nuk po rikthehen në sistemin bankar.
Rritja e përdorimit të parasë fizike në Rusi është parë edhe në momente të mëparshme krizash. Tërheqjet u shtuan ndjeshëm pas shpalljes së mobilizimit të pjesshëm nga Vladimir Putin në vitin 2022 dhe gjatë krizës së shkaktuar nga rebelimi i grupit Wagner në vitin 2023.
Megjithëse nuk bëhet ende fjalë për një panik të përgjithshëm, rikthimi i parave “nën dyshek” shihet si një sinjal negativ për ekonominë ruse dhe për nivelin e besimit të qytetarëve ndaj institucioneve financiare.
