Nga Fatmir Merkoçi*
Duket pak paradoksale, por me sa duket kemi të bëjmë me një skenar të mirë përgatitur. Dhe pse u trumpetua me të madhe se Drejtësia e reformuar do ndëshkonte pandëshkueshmërinë. Apo edhe se do zbatohej me përpikmëri Kushtetua ku “ Të gjithë janë të barabartë para ligjit”, kjo tashmë duket një iluzion, dhe i tillë do mbetet këtu tek ne.
Raportet ndërkombëtare flasin për korrupsion dhe pastrim parash. Deklarohet si Qeveria më e korruptuar. Pra, SPAK-u ka krijuar bindjen e arsyeshme për të goditur grupet kriminale, por me sa duket nuk është ligji që e pengon, por “kapja” e organeve të drejtësisë nga këto grupe e individë të fuqishëm, si në shtet ashtu dhe në politikë.
Politika gjithmonë ka krijuar klane. Askush nuk mundet as ta shmangi e as ta shkeli ligjin pa mbrojtjen e politikës. Kjo do të thotë se: Po nuk u fillua nga politika dhe drejtuesit e shtetit, Reforma jo vetëm dështon, por dhe mbetet pushtet i kapur i cili, mbetet në shërbim të tyre.
Me çfarë po shihet: Drejtësia nuk mundi ti shpëtojë politikës. Nuk mundi të jetë e pa varur dhe pse u bë gjithë kjo zhurmë, qoftë edhe pse u ndryshuan Kushtetuta, Ligje, Kode, përsëri ajo mbeti vasale e politikës. Shumë institucione u krijuan, por në fakt vazhduam me emërime sa preferenciale aq dhe partiake. Drejtësia nuk mundi të iki nga mentaliteti Parti-Shtet. Kjo se reforma u bë me po të njëjtit njerëz, të cilët, ishin psetë e atij sistemi të korruptuar.
Kur hodha idenë e reformimit të njerëzve dhe mentalitetit, të cilën nuk mundet ta bënin ata njerëz që ishin, por duhej bërë me njerëz të rinj. Propozim që u mbështet nga EURALIOS, por që ishin vetë njerëzit e drejtësisë që e kundërshtuan me të madhe. Por ishte dhe politika që nuk e mbështeti këtë variant. Dhe pse doli qartazi që, kundërshtarët më të zjarrtë nuk e kaluan dot as VETTING-un.
Tashmë po këta njerëz, që u emëruan në institucionet e reja, janë po njerëzit që po luajnë lojën e “mashtrimit publik”. Janë po këto institucione që nuk veprojnë për të vendosur drejtësinë. Këta po luajnë “lojën e kapjes me rrjetë” Dhe rrjetën e hedhin tek cironkat, duke shmangur “gjuajtjen” në thellësi. Kjo është loja më e keqe që mundet të bëjnë: Mos hapja e asnjë hetimi për kokat e krimit dhe politikës. E gjitha po tregon se: rrjeta nuk është për ata, por thjeshtë për cironkat. Kështu që bëhet zhurmë për asgjë. Hiqet vëmendja nga ajo që duhej të ndodhte dhe ngrihet tymnaja se këtu po luftohet krimi dhe korrupsioni. Dhe, nga ana tjetër, kemi po një institucion shtetëror si KLSH-ja, e cila raporton për abuzime financiare nga institucionet shtetërore, për mosbarazi në tendera, PPP-të, konçesionet deri tek abuzimet me pronat dhe çuditërisht pas të gjitha këtyre, “fshihet” një pushtetar apo politikan. Dhe ky mbetet një fakt publik i pamohueshëm.
Por loja duket edhe më e thellë: Organet e ngritura nga reforma si SPAK-u apo BKH-ja, nuk veprojnë ndaj kupolës. Ato presin që këta që drejtojnë e kanë drejtuar korrupsionin, të përgatisin terrenin për t’i shpëtuar drejtësisë. Dhe kjo duket se do bëhet me mënyrën e mbylljes së dosjeve, duke përdorur nenet e Kodit Penal, siç janë afatet ligjore apo parashkrimet. Ose më e keqja, rrjedhja e informacionit drejt të akuzuarve, lejimi i largimit të tyre jashtë vendit, për t’ju bërë të mundur kështu mos hapjen e hetimit, deri sa ata të bëjnë procedurat e azilantit në një vend tjetër.
E keqja në këtë rast qëndron në faktin se pas largimit dhe marrjes së statusit të azilantit politik, çdo proces i hapur ndaj tyre do quhet proces politik. Dhe do jetë deri në kufijtë e pamundësisë për të kryer ekstradimin dhe gjykimin e tyre. Por gjithashtu, do jetë në kufijtë e pamundësisë për të bërë sekuestrimin dhe konfiskimin e pasurisë së tyre. Ndaj dhe sot, nuk ka asnjë hetim për oligarkët, shtetarët e politikanët. Kjo është loja që po luajnë organet e drejtësisë. Ndaj dhe shqiptarët nuk kanë se si ta rikthejnë besimin tek këto institucione.
Nëse do ishin institucione të pa varura, sot do kishim dosje të hapura. Madje, do kishim akuza reale. Akuza që nuk kanë nevojë për shumë hetime paraprake. Do ishte në nderin dhe detyrën e këtyre institucione të nisnin pandëshkueshmërinë. Koha ishte në favorin e drejtësisë, por me sa duket, drejtësia e vuri kohën krejt në shërbim të politikës. Duke vërtetuar se: Drejtësia nuk vendoset as me ligj e as me institucione të reformuara. Ajo vendoset me njerëz të pa kapur e të pa shantazhueshëm për të shkuarën e tyre. Drejtësinë nuk e bëjnë godinat, por njerëzit që punojnë në ato godina. Drejtësia nuk vihet as me urdhër e as me komandë, por njerëzit e pastër të profesionit. Më thjeshtë: Njerëz që i shërbejnë atdheut, Kushtetutës e ligjit.
*Avokat
