Nga Alfons Çupaj
Pasiguria për të ardhmen është problemi themelor më të cilin po përballen të rinjtë e sotëm. Frika se nuk do ia dalin dot është kthyer në një fenomen shqetësues për rininë shqiptare. Të gjendur në kushtet e pasigurisë në punë, pagave mizerabël, vështirësive të mëdha ekonomike, mungesës së një apartamenti, qirave të shtrenjta, të rinjtë janë të detyruar të tregohen të kujdesshëm në vendimet që marrin. Por, përveç pasigurisë në punë dhe pagave të ulëta, stresi dhe depresioni janë elementë që rëndojnë shumë mbi brezin e tanishëm, për të shtuar, kreditë, sigurimet shëndetësore, konkurrenca e tregut të punës, rritja e çmimeve për përballimin e një shtëpie apo një familje, faktorë të cilat e kanë vështirësuar së tepërmi jetën.
Në të tilla kushte, shumë të rinj kanë ‘frikë’ të martohen dhe të krijojnë familje, ndërsa shihet se edhe çiftet e reja po përballen me probleme të shumta, të cilat shpesh përfundojnë në zgjidhje martese.
Një raport tronditës i INSTAT tregon se qëndrueshmëria e familjeve shqiptare është cënuar ndjeshëm dhe ka një rritje dramatike të numrit të divorceve, sidomos tek çiftet e reja, dhe një rënie të frikshme të numrit të martesave.
E thënë me thjeshtë, të rinjtë shqiptarë kanë ‘hequr’ dorë masivisht nga martesa (të paktën përkohësisht), ndërsa 1/3 e çifteve të martuara gjatë vitit 2013 ka përfunduar me divorc.
Sipas INSTAT, në vitin 2007 në 100 martesa kemi 14.7 divorce, në vitin 2013 në 100 martesa kemi 15.8 divorce, në vitin 2014 në 100 martesa kemi 17.8 divorce, në vitin 2015 në 100 martesa kemi 21 divorce, për të kulmuar në vitin 2016, ku në 100 martesa kemi 31.2 divorce, afërsisht 1 në 3 çifte janë ndarë.
Mundësitë reale të të rinjve shqiptarë për të krijuar një familje të shëndetshme janë të pakta. Nëse bëjmë një analizë të thjeshtë, shohim se paga mesatare e të rinjve të punësuar është 30 mijë lekë të vjetra, ndërsa rreth 33% e tyre janë të papunë. Shifrat flasin se shumica e të rinjve që përfundojnë studimet, qëndrojnë në Tiranë, pasi mundësia për të gjetur punë në rrethe, bazuar në profilet e tyre të studimeve, është e pamundur. Por çfarë mund të bëjë një i ri me një pagë nga 25-45 mijë lekësh të reja? Të paguajë qiranë, të ushqehet, të blejë libra, të blejë rroba, të paguajë telefonin, internetin, apo të ndjekë një shfaqje në teatër apo film në kinema. Të gjitha kërkesa minimale, por të detyrueshme për t’u përmbushur. Për të mos folur pastaj për argëtim, pushime, apo një fundjave relaksuese, e cila është e pamundur në këto kushte.
Rritja e numrit të divorceve dhe rënia e numrit të martesave ka sjellë efektin zinxhir të rënies së numrit të lindjeve, rritjen e moshës mesatare dhe plakjen e popullsisë. Në vitin 2016, numri i personave në pension arriti në 611,544, me një shtesë prej mbi 12 mijë e 600 pensionistësh nga 2015-a. Ky trend mund të ketë pasoja të rrezikshme edhe për ekonominë shqiptare. Nëse u referohemi sërish shifrave, numri i lindjeve në 2016 krahasur me vitin 2014 është rreth 3 mijë lindje më pak. Më pak se 32 mijë foshnje lindën në Shqipëri gjatë vitit 2016 duke shënuar nivelin më i ulët të lindjeve të shënuar që nga vitet 1930. Kjo shifër dramatike paralajmëron një krizë të rëndë demografike në të ardhmen e afërt.
Fatkeqësisht, pavarësisht se jemi në kulmin e fushatës elektorale, liderët e partive kryesore nuk kanë paraqitur asnjë plan konkret për fuqizimin e rinisë, mbështetjen e tyre, stimulimin financiar dhe planin për punësim. Mënyra e duhur do të ishte dhënia e banesave sociale çifteve të reja, çka do te eliminonte qiratë që shkojnë dëm dhe të rinjtë do të paguanin për një banesë që do kthehet në pronë të tyre. Rritja e bonusit për çdo bebe të lindur dhe caktimi i një bonusi martese, do të ishte një nxitës i fortë që të rinjtë të martohen dhe do të stimulonte rritjen e lindshmërisë. Ka ardhur koha që të rinjtë të mos shihen si ‘mish për top’ në sytë e politikës. (Javanews.al)
