110 persona qytetarë të Kosovës, të cilët ishin në zonat e konfliktit në Siri, u kthyen në Kosov. Bëhet fjalë kryesisht për gra dhe fëmijë të luftëtarëve shqiptarë, që ishin përfshirë në konfliktet në Lindjen e Mesme.
Në mesin e të kthyerve ishin edhe katër ish-luftëtarë të ISIS-it, konfirmim që ka ardhur nga drejtori i Policisë së Kosovës, Rashit Qalaj. Sipas tij, në zonën e konfliktit ende kanë mbetur rreth 30 luftëtarë, 49 gra dhe 8 fëmijë.
Ndërkaq ashtu si Kosova edhe institucionet Shqiptare po punojnë për kthimin e luftëtarëve të huaj apo familjarëve të tyre që ndodhen në Siri dhe Irak.
Por a munden ata t’i rikthehen jetës normale? Kjo ishte tema e debatit në emisionin “Java në RTSH” këtë të premte, ku të ftuar ishin zv.ministri i Brendshëm Besfort Lamallari, njohësi i teologjisë Ermir Gjinishi dhe studiuesi Olsi Jazeshi.
“Pjesëmarrja në konflikte jashtë vendit si Siria dhe Iraku konsiderohen aktivitete të jashtëligjshme. Kjo u kriminalizua në vitin 2014, pas ndërhyrjeve në Kodin Penal. Kushdo që rikthehet duhet të vihet para drejtësisë sikundër parashikon ligji. Por përtej kësaj ka një element tjetër që ka të bëjë me fëmijët që janë marrë përkundër vullnetit të tyre. Për fëmijët e mbetur jetimë, sigurisht që janë të pafajshëm dhe ata merren në mbrojtje” – tha Lamallari.
Zv. Ministri i Punëve të Brendshme solli edhe shifra konkrete, sa i përket pjesëmarrjes së shtetasve shqiptarë në zonat e konfliktit. Ai tha në studion e emisionit “Java në RTSH” se nga viti 2012 dyshohet se 145 persona nga Shqipëria mendohet se kanë marrë pjesë në luftën e Sirisë. Lamallari shtoi se në vendin në fjalë kanë lindur edhe 7 fëmijë shqiptarë ndërsa numri i atyre që pritet të kthehen është 40, mes tyre edhe shumë fëmijë.
Por sipas zyrtarit të lartë të MPB, sfida kryesore tashmë është fakti sesi do të integrohen në shoqëri këto shtetas pas rikthimit.
Ndërkohë që sipas studiuesit Olsi Jazeshi, pjesëmarrja në zonat e konfliktit nisi pas hoxhallarë nga Arabia Saudite nisën të apelojnë në rrjetet sociale.
Ai shtoi se pavarësisht se ishin në dijeni, shërbimet sekrete nuk e ndalën këtë aktivitet. Studiuesi solli edhe shifra të tjera në studion e emisionit “Java në RTSH”. Sipas tij bëhet fjalë për mijëra shqiptarë dhe boshnjakë që i janë bashkuar forcave kryengritëse në Siri dhe më gjerë.
Kritik u tregua në panel njohësi i teologjisë, Ermir Gjinishi. Ai tha se besimi fetar në Shqipëri është shumë foshnjor. Sa i përket ekstremizmit, ai shtoi se policia është hallka e fundit kur diskutohet kjo çështje.
“Ne mund të bëjmë analiza pafund se çfarë ndodhi në Irak dhe Siri, por çështja është më e thjeshtë. Shqipëria është një vend modest ndaj dhe pjesëmarrja nuk është aq e madhe. Por nuk mund të ndodhë që një imam në Arabinë Saudite të bëjë thirrje në Shqipëri. Këtu bëhet fjalë radikalizëm fetar. Kjo është një mendësi që nuk ndodh për një javë, por ushqehet prej një kohe të gjatë. Ne kemi probleme më të mëdha në kontekstin fetar, pasi radikalizmi ka qenë prezent prej kohësh në vendin tonë” – tha Ermir Gjinishi.
Por cilat janë arsyet e kësaj prirje mes shqiptarëve? Njohësi i besimeve fetare tha në panelin e “Java në RTSH” se kjo lidhet me faktin që Shqipëria nuk ka formësuar ende një model fetar të qenësishëm.
“Shteti jonë në 28 vite demokraci ka pasur përgjegjësitë e veta pasi strukturat nuk funksionojnë ashtu siç duhet ende sot. Ne flasim për radikalizëm vetëm kur flet Policia e Shtetit përmes deklaratave zyrtare” – tha Ermir Gjinishi në panelin e emisionit.
