Nga Desada Metaj
Ka një arsye pse protestat qytetare kërkojnë më shumë durim sesa protestat partiake. Partitë luftojnë për pushtet. Protestat qytetare luftojnë për besueshmëri. Një parti mund të fitojë zgjedhjet edhe pa ndryshuar mënyrën si bëhet politikë. Një protestë qytetare e humbet arsyen e ekzistencës në momentin që fillon të përdorë të njëjtat metoda që ka dalë të kundërshtojë. Pas 41 ditësh, ky duket të jetë testi i parë i madh i protestës më të bukur dhe më jetëgjatë që ka njohur tranzicioni shqiptar.
Por ky nuk është testi i vetëm. Pas 41 ditësh, një protestë nuk mund të jetojë vetëm me refuzimin e sistemit. Nëse në ditët e para mjaftonte zemërimi për të mbledhur mijëra njerëz në shesh, sot si ata që protestojnë, ashtu edhe ata që e mbështesin nga larg, kanë nevojë të shohin drejtimin që kjo lëvizje do të marrë. Askush nuk pret domosdoshmërisht një parti të re. Të gjithë presin një kulturë tjetër politike. “Rama në burg, Berisha në burg” janë slogane që sot bashkojnë shumë shqiptarë. Por sloganet nuk mjaftojnë për të ndërtuar një mënyrë të re të të bërit politikë dhe as për të drejtuar vendin. Pas 41 ditësh është momenti që energjia e krijuar në shesh të fillojë të kristalizohet në ide, alternativa dhe njerëz që mund t’i japin besueshmëri ndryshimit. Pikërisht kjo është ajo që e dallon një revoltë nga një alternativë.
Historia e viteve të fundit ka treguar se në Shqipëri nuk kanë munguar protestat. Ajo që ka munguar është aftësia për ta kthyer protestën në një model tjetër politik. Një protestë nuk fiton kur arrin të bëjë atë që bën pushteti. Fiton kur arrin t’u tregojë qytetarëve se ekziston një mënyrë tjetër për të bërë politikë. Nëse e vetmja alternativë ndaj Ramës është të përdorësh metodat e Ramës, atëherë ndryshon vetëm emri i fituesit, jo modeli i qeverisjes.
Në këtë prizëm duhen parë edhe thirrjet për të bombarduar me review të rreme bizneset që konsiderohen pranë qeverisë. Mund të duken si një kundërgoditje e zgjuar, por në thelb janë një devijim nga beteja e vërtetë.
Ndoshta nuk është patronazhizëm në kuptimin klasik të fjalës. Por është i njëjti mentalitet. Patronazhisti nuk është problem vetëm sepse mbledh të dhëna. Problemi është se e trajton qytetarin jo si individ të lirë, por si objekt manipulimi politik. E njëjta logjikë shfaqet edhe kur një grup vendos të përdorë review të rreme për të goditur kundërshtarin. Në të dyja rastet nuk synohet bindja me argumente, por deformimi i realitetit për të prodhuar një rezultat politik.
Dhe ndërsa e gjithë energjia zhvendoset drejt kësaj beteje virtuale, rrezikon të humbasë fokusi mbi atë që duhej të ishte vetë kauza e protestës.
Të merresh me review-t është si të arrestosh shpërndarësin e drogës dhe të lësh të lirë kartelin.
Ndërsa të gjithë janë të zënë duke numëruar yjet në Google, “elefanti” vazhdon të rrijë në mes të dhomës. Problemi nuk është nëse një hotel ka pesë yje apo një. Problemi është nëse ai hotel është ngritur me para të pista. Nëse pas tij qëndrojnë lidhje me krimin. Nëse politika i ka kthyer oligarkët në partnerë dhe oligarkët politikën në investim. Ky është debati. Jo komentet në Google.
Pikërisht këtu duhet të përqendrohet presioni i një proteste që pretendon të ndryshojë sistemin, sepse këtu ndodhet nyja që e mban sistemin në këmbë: krimi që financon politikën, politikanët që mbrojnë biznesin klientelist dhe një pjesë e medias që ushqehet nga e njëjta skemë. Dy dosjet e fundit të SPAK-ut kanë nxjerrë mjaftueshëm fakte për të treguar sesi miliona euro me origjinë kriminale nuk kanë përfunduar në banka offshore, por në betonin që shohim çdo ditë në Tiranë dhe në Jug të Shqipërisë. Pikërisht aty duhet të jetë beteja e një proteste që pretendon të ndryshojë sistemin. Duke thënë të vërteta troç, duke renditur fakte dhe pa kursyer askënd.
Një alternativë e re qytetare nuk mund të ndërtohet duke kopjuar sistemin që pretendon se do të rrëzojë. Nuk mund të ketë listat e saj të “miqve” dhe “armiqve”, që zëvendësojnë njëra-tjetrën sipas oreksit të shefit të radhës. Lista e vetme që duhet të ketë rëndësi është ajo e drejtësisë dhe verdikti i saj, i pranuar njësoj për të gjithë.
Historia shqiptare ka treguar se rrëzimi i një njeriu nuk ka qenë kurrë problemi. Problemi ka qenë se bashkë me njeriun nuk është rrëzuar kurrë mentaliteti. Prandaj dita e 41-të nuk është testi nëse protesta mund ta rrëzojë Ramën. Është testi nëse mund të ndërtojë një kulturë politike që nesër të mos prodhojë një Rama tjetër. Shqipëria nuk ka nevojë vetëm për një qeveri tjetër. Ka nevojë për një mënyrë tjetër të të bërit politikë. Nëse protesta arrin ta ndërtojë këtë, atëherë do të ketë fituar diçka shumë më të madhe sesa largimin e një kryeministri. Nëse jo, do të kemi ndryshuar edhe një herë emrat, por jo historinë.
