Këshilli i Ministrave ka miratuar një vendim të ri kornizë që riformaton rrjedhën procedurale të kontrolleve në pikat e kalimit kufitar të Republikës së Shqipërisë. Vendimi i propozuar nga Ministria e Punëve të Brendshme në zbatim të ligjit të vitit 2025 “Për kontrollin e kufirit shtetëror”, zyrtarizon parimin “një ndalesë-një verifikim”. Ky mekanizëm synon të shmangë vonesat burokratike dhe të lehtësojë qarkullimin e personave, mjeteve dhe mallrave, pa cenuar elementet e sigurisë kombëtare.
Përmes kësaj ndërhyrjeje legjislative, ekzekutivi ka shfuqizuar vendimin e vjetër nr. 745, të datës 26 tetor 2016, duke vendosur kritere të reja minimale për pajisjet teknike dhe bashkëpunimin ndërmjet agjencive doganore, policore, shëndetësore dhe fitosanitare.
Kontrollet e vijës së parë dhe të dytë
Rregullorja e re bën një ndarje të prerë juridike dhe operacionale midis dy niveleve të kontrollit në kufi, duke detyruar institucionet që të ndajnë infrastrukturën dhe pajisjet pa marrë parasysh pronësinë e tyre institucionale.
Vija e parë e kontrollit
Përfaqëson kontrollin e shpejtë të dokumentacionit dhe të dhënave fillestare. Vendimi specifikon se nëse një autoritet i caktuar (p.sh inspektorati fitosanitar apo shëndetësor) nuk është prezent fizikisht në momentin e kalimit, ky fakt nuk shërben si pretekst për të bllokuar apo penguar autoritetet e tjera që të kryejnë verifikimet e tyre dhe të lejojnë qarkullimin.
Vija e dytë e kontrollit
Në këtë fazë kalohet kur një element ka nevojë për inspektim të thelluar që nuk mund të kryhet për një kohë të shkurtër. Gjatë këtij procesi, të gjitha autoritetet kompetente kanë detyrim ligjor të marrin pjesë. Megjithatë, vendimi parashikon përjashtime të rrepta të pranisë ndërinstitucionale:
“Pjesëmarrja e përbashkët në vijën e dytë ndalohet në raste kur nga kjo prani rrezikohen hetimet për një vepër penale, identiteti i viktimave ose viktimave të mundshme të trafikimit, identiteti i dëshmitarëve të mbrojtur ose informacioni i klasifikuar.”, thuhet në pikën 4 të vendimit.
Në rastet kur kontrolli kërkon prezencën e një institucioni që nuk operon me orar të plotë në kufi, ky i fundit njoftohet në rrugë elektronike ose telefonike. Nëse ky autoritet nuk paraqitet brenda një kohe të arsyeshme, verifikimi vazhdon, përveç rasteve kur prezenca e tij është absolutisht e domosdoshme sipas ligjit.
Bashkëpunimi ndërkufitar dhe protokolli i azilit
Për pikat e përbashkëta të kalimit kufitar (si ato që funksionojnë me vendet fqinje), vendimi specifikon rregulla të qarta të zbatimit të sovranitetit dhe të drejtës ndërkombëtare. Dokumenti përcakton standarde të rrepta për mbrojtjen e të dhënave të sistemeve elektronike nga ndërhyrjet e shteteve të treta, si dhe garanton të drejtat e shtetasve që kërkojnë mbrojtje: Aksesi i menjëhershëm kur pika ndodhet brenda kufirit shqiptar. Personat që kërkojnë mbrojtje ndërkombëtare nisin menjëherë procedurat e azilit, në përputhje me ligjin nr. 10/2021, në çdo kohë që paraqiten në sportel.
Ndërsa pranimi pas daljes bëhet kur pika ndodhet në territorin e vendit fqinj. Aksesi në procedurat e azilit në Republikën e Shqipërisë garantohet në momentin e saktë që personi ka përfunduar ligjërisht procedurat e daljes nga vendi fqinj.
Në fund, vendimi përcakton se çdo kontroll apo verifikim i përbashkët duhet të mbyllet me nënshkrimin e detyrueshëm të një akti konstatimi nga të gjithë përfaqësuesit pjesëmarrës. Për zbatimin e këtyre rregullave dhe plotësimin e kritereve minimale të mjediseve teknike (të ndara në shtojca sipas qarkullimit të personave, mjeteve të lehta apo mallrave), janë ngarkuar pesë ministri të linjës, të udhëhequra nga Ministria e Punëve të Brendshme dhe ajo e Financave.
