Përpjekjet e Evropës për të ndërtuar mbi modele të suksesshme kombëtare përtej kufijve mund t’i kushtojnë asaj të paktën 120 miliardë euro në vit në investime të humbura.
Ky është vlerësimi i organizatës italiane “The European House–Ambrosetti” (TEHA), në një studim të prodhuar në bashkëpunim me Amazon.
Studimi, i publikuar të enjten, analizon shembuj të suksesshëm kombëtarë në një gamë të gjerë sektorësh – nga rrjetet hekurudhore te inteligjenca artificiale, nga energjia te rregullimi inteligjent – dhe argumenton se Evropa nuk ka nevojë të imitojë modele të huaja, por përkundrazi të integrojë shembuj kryesorë në nivel evropian.
“Evropa nuk ka nevojë të kërkojë përgjigje diku tjetër. Disa nga modelet më bindëse të investimit tashmë funksionojnë brenda BE-së. Ato thjesht nuk janë lidhur ose shkallëzuar”, tha në një deklaratë për shtyp konsulenti i lartë i TEHA-s dhe autori i studimit, Diego Begnozzi.
Megjithatë, vlerësimi prej 120 miliardë eurosh mund të jetë edhe më i lartë, pasi i referohet vetëm investimeve shtesë direkte. Raporti thotë se nuk llogarit ndonjë përfitim më të gjerë ekonomik.
Studimi vlerëson se sa më shumë investime mund të tërheqë Evropa me tregje kombëtare më të lidhura.
Ndërsa kostot e larta të energjisë po kërcënojnë gjithnjë e më shumë prodhimin e industrisë evropiane, raporti thotë se “bizneset evropiane paguan rreth 2.8 herë më shumë për energji elektrike sesa bizneset amerikane në tremujorin e parë të vitit 2025, ndërsa integrimi më i madh i sistemeve kombëtare të energjisë në Tregun e Përbashkët mund të gjenerojë deri në 43 miliardë euro në vit deri në vitin 2030.”
Lidhur me transportin, thuhet se “shërbimet hekurudhore ndërkufitare janë 23.4% më të ngadalta se rrugët e krahasueshme vendase, pavarësisht gati 40 viteve që nga fillimi i liberalizimit të hekurudhave, duke kufizuar vlerën e infrastrukturës fizike të Tregut të Përbashkët”.
Ai identifikon barriera të ngjashme në inteligjencën artificiale, infrastrukturën dixhitale, rregullat tatimore, arsimin, tregun e punës dhe sistemin e drejtësisë.
Një arsye, argumenton raporti, është se qeveritë kombëtare kanë pak nxitje për të paguar për projekte që u sjellin dobi edhe vendeve të tjera. Buxheti i BE-së është shumë më i vogël se buxhetet e tyre të kombinuara, duke kufizuar atë që mund të financojë përtej kufijve.
Buxheti i BE-së aktualisht përfaqëson rreth 1% të të ardhurave bruto kombëtare të BE-së, një shifër që autorët e studimit e konsiderojnë shumë të ulët për të financuar investime të mëdha ndërkufitare.
Studimi krahason 170.5 miliardë euro të shpenzimeve të BE-së me 8,856.8 miliardë euro të shpenzuara nga shtetet anëtare në vitin 2024. Ai argumenton se kjo i lë BE-së mundësi të kufizuara për të kompensuar mungesën e investimeve kombëtare në projekte që do të përfitonin disa vende.
