Një plan i Mbretërisë së Bashkuar për të dërguar azilkërkuesit e refuzuar në “qendra kthimi” në vende të treta tregon që Britania pas Brexit-it është “në një vend shumë të errët”, ka deklaruar kryeministri i Shqipërisë.
Në intervistën e tij të parë me median ndërkombëtare që nga fitorja historike e mandatit të katërt me partinë e tij socialiste, Edi Rama tha se ideja që Britania të “kërkojë vende ku të hedhë emigrantët” do të ishte e paimagjinueshme dhjetë vjet më parë.
Por, sipas tij, kjo përputhet me ndryshimin në diskursin publik në Britani pas Brexit-it, ku “e papranueshmja, qesharakja dhe e turpshmja” janë bërë normale.
Plani i “qendrave të kthimit” u shpall muajin e kaluar nga Keir Starmer gjatë një vizite në Ballkan, dhe parashikon që personat që u është refuzuar azili dhe kanë shteruar rrugët ligjore në Britani, të dërgohen në vende të treta për t’u përpunuar atje kërkesat e tyre.
“Është një nga ato gjëra që dhjetë vjet më parë thjesht nuk do të ishin të imagjinueshme… që Britania do të kërkonte vende për të hedhur emigrantët,” tha Rama nga Tirana.
“Fakti që sot jo vetëm që është e imagjinueshme, por po ndodh, nuk është për shkak se Keir Starmer apo [Rishi] Sunak po bëjnë diçka skandaloze; është për shkak se vendi ndodhet në një vend shumë të errët.”
Rama, i njohur për qëndrimet e tij të drejtpërdrejta dhe kundër rrymës, shprehu keqardhje për nivelin e diskursit publik në Britani. Si një anglofil i deklaruar, ai tha se i vjen shumë keq për këtë.
“80 për qind e gjërave që thuhen, shkruhen, apo pranohen si pjesë normale e diskursit në Britaninë e sotme janë gjëra që [para Brexit-it] do të ishin krejtësisht të papranueshme, qesharake dhe të turpshme,” tha ai.
Gjatë qeverive të kaluara konservatore, marrëdhëniet mes Britanisë dhe Shqipërisë u tensionuan, të errësuara nga kalimet me gomone dhe akuzat për emigrantë të paligjshëm shqiptarë që “pushtonin” brigjet britanike.
Vizita e Starmer në maj – e para ndonjëherë nga një kryeministër britanik – synonte të vendoste një marrëdhënie të re dypalëshe. Gjatë vizitës në Tiranë, udhëheqësi i Laburistëve tha se ishin në bisedime “me disa vende” për të ngritur këto qendra. Por, në një deklaratë që u pa si qortim i butë për mikun e tij, Rama tha në konferencën e përbashkët për shtyp se Shqipëria nuk do të marrë pjesë në këtë plan.
Duke kërkuar të qartësojë pozicionin e tij në intervistë, Rama tha se Starmer ishte “një person shumë i sjellshëm dhe i këndshëm”, dhe nuk kishte bërë një kërkesë të tillë publikisht, as nuk ishte i pari lider britanik që e kishte përmendur këtë në mënyrë private. Rama shtoi se përgjigjja e tij kishte qenë gjithmonë e njëjtë: “Kam qenë i qartë për këtë që kur ma kërkoi Boris Johnson dhe Rishi… Gjithmonë kam thënë jo.”
Fakti që Shqipëria kishte rënë dakord më parë për një marrëveshje të ngjashme me kryeministren italiane Giorgia Meloni ishte ndryshe, për shkak të “marrëdhënies shumë të veçantë” me Italinë. Kjo marrëveshje parashikon ndalimin e emigrantëve në det dhe dërgimin e tyre në një qendër pritjeje në Shqipëri për shqyrtimin e kërkesave për azil, por aktualisht është bllokuar nga sfida ligjore.
Që nga dita kur regjimi brutal stalinist i Shqipërisë u shemb në vitin 1991, Italia ka qenë përkrah saj, tha Rama. Si rezultat, shqiptarët kanë “një dobësi” për Romën.
“Praktikisht jemi një komb i ndarë në dy shtete të pavarura… Italia ka qenë aty për ne në çdo moment të errët dhe situatë të vështirë që nga dita kur dolëm nga ferri i të qenit ‘Koreja e Veriut’ e Europës,” shtoi ai. “[Ne] kemi një dobësi për Italinë, kështu që kur Italia na kërkon diçka, themi po, pa diskutim.”
Qëndrimi i Ramës vjen në një moment vetëbesimi të ri për Shqipërinë, një nga vendet më të varfra në Evropë, që po bën hapa të jashtëzakonshëm drejt anëtarësimit në BE. Me një ritëm dhe ton të ndryshuar, që Rama ia atribuon “frymës së re gjeopolitike” të politikëbërësve europianë pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia, negociatat e pranimit janë përshpejtuar, ndërsa Brukseli më në fund kërkon të përqafojë Ballkanin Perëndimor – një rajon që prej kohësh shihet nga Moska si pjesë e sferës së saj të influencës.
