Putini paralajmëroi Perëndimin për luftë bërthamore: Sa armë bërthamore ka Rusia dhe kush i kontrollon ato?

Presidenti Vladimir Putin paralajmëroi Perëndimin të mërkurën se Rusia ishte teknikisht gati për luftë bërthamore dhe se nëse Shtetet e Bashkuara dërgojnë trupa në Ukrainë, masa do të konsiderohej një përshkallëzim i rëndësishëm i luftës.

Këtu janë faktet kryesore për arsenalin bërthamor të Rusisë:

SA ARMË BËRTHAMORE KA RUSIA?

Rusia, e cila trashëgoi armët bërthamore të Bashkimit Sovjetik, ka rezervën më të madhe në botë të kokave bërthamore.

Nga ata rreth 1,200 janë në pension, por kryesisht të paprekura dhe rreth 4,380 janë grumbulluar për t’u përdorur nga lëshuesit strategjikë me rreze të gjatë dhe forcat bërthamore taktike me rreze më të shkurtër veprimi, sipas FAS.

Numra të tillë do të thotë se Moska mund të shkatërrojë botën shumë herë.

Gjatë Luftës së Ftohtë, Bashkimi Sovjetik kishte një kulm prej rreth 40,000 koka bërthamore, ndërsa kulmi i SHBA ishte rreth 30,000.

NË ÇFARË RRETHANA DO TË PËRDOREN?

Doktrina bërthamore e publikuar e Rusisë në vitin 2020 përcakton kushtet në të cilat një president rus do të konsideronte përdorimin e një arme bërthamore: gjerësisht si përgjigje ndaj një sulmi që përdor armë bërthamore ose armë të tjera të shkatërrimit në masë, ose ndaj përdorimit të armëve konvencionale kundër Rusisë “kur vetë ekzistenca e shtetit vihet në rrezik”.

A DO SHTOJË RUSIA FORCËN BËRTHAMORE?

Shtetet e Bashkuara thanë në Rishikimin e tyre të Qëndrimit Bërthamor 2022 se Rusia dhe Kina po zgjeronin dhe modernizonin forcat e tyre bërthamore dhe se Uashingtoni do të ndiqte një qasje të bazuar në kontrollin e armëve për të shmangur garat e kushtueshme të armëve.

“Ndërsa deklaratat bërthamore të Rusisë dhe retorika kërcënuese janë një shqetësim i madh, arsenali dhe operacionet bërthamore të Rusisë kanë ndryshuar pak që nga vlerësimet tona të vitit 2023 përtej modernizimit në vazhdim”, tha FAS në analizën e saj të vitit 2024 të forcave ruse.

“Megjithatë, në të ardhmen, numri i kokave të caktuara për forcat strategjike ruse mund të rritet pasi raketat me një kokë lufte zëvendësohen me raketa të pajisura me koka të shumta”, tha FAS.

A DO TË KRYEJË RUSIA TEST BËRTHAMOR?

Putin ka thënë se Rusia do të konsideronte testimin e një arme bërthamore nëse Shtetet e Bashkuara do ta bënin këtë.

Vitin e kaluar, ai nënshkroi një ligj që tërhiqte ratifikimin nga Rusia të Traktatit të Ndalimit Gjithëpërfshirës të Testeve Bërthamore (CTBT).

Rusia post-sovjetike nuk ka kryer një provë bërthamore.

Që nga shembja e Bashkimit Sovjetik në 1991, vetëm disa vende kanë testuar armë bërthamore, sipas Shoqatës së Kontrollit të Armëve: Shtetet e Bashkuara testuan për herë të fundit në 1992, Kina dhe Franca në 1996, India dhe Pakistani në 1998 dhe Koreja e Veriut në 2017.

Bashkimi Sovjetik testoi për herë të fundit në 1990.

Traktati Gjithëpërfshirës i Ndalimit të Testeve Bërthamore, hap skedë të re, u nënshkrua nga Rusia në 1996 dhe u ratifikua në 2000. Shtetet e Bashkuara e nënshkruan traktatin në 1996, por ende nuk e kanë ratifikuar atë.

KUSH MUND TË JAPË URDHËRIN PËR LËSHIMIN E KOKAVE BËRTHAMORE?

Presidenti rus është vendimmarrësi përfundimtar për përdorimin e armëve bërthamore ruse.

E ashtuquajtura çantë bërthamore, ose “Cheget” (e quajtur sipas malit Cheget në malet e Kaukazit), është me presidentin gjatë gjithë kohës. Të tilla çantë mendohet se kanë edhe ministri rus i mbrojtjes, aktualisht Sergei Shoigu, dhe shefi i shtabit të përgjithshëm, aktualisht Valery Gerasimov.

Në thelb, çantë është një mjet komunikimi që lidh presidentin me forcat e tij ushtarake dhe prej andej me forcat e raketave përmes rrjetit elektronik të komandës dhe kontrollit “Kazbek”. Kazbek mbështet një sistem tjetër të njohur si “Kavkaz”.

Pamjet e shfaqura nga televizioni rus Zvezda, që hap kanalin e ri të skedave në vitin 2019, treguan atë që thoshte se ishte një nga çantat me një sërë butonash. Në një seksion të quajtur “komandë” ka dy butona: një buton i bardhë “launch” dhe një buton i kuq “anulimi”. Çanta aktivizohet nga një zarf special, sipas Zvezdës.

Nëse Rusia mendonte se do të përballej me një sulm strategjik bërthamor, presidenti, përmes çantëve, mjerë do t’i dërgonte një urdhër lëshimi të drejtpërdrejtë komandës së shtabit të përgjithshëm dhe njësive komanduese rezervë që mbajnë kode bërthamore. Urdhra të tilla kalojnë me shpejtësi në sisteme të ndryshme të komunikimit në njësitë e forcave strategjike të raketave, të cilat më pas qëllojnë në Shtetet e Bashkuara dhe Evropën.

Nëse do të konfirmohej një sulm bërthamor, Putini mund të aktivizonte të ashtuquajturën “Dora e Vdekur” ose “Perimetri”, e cila hap sistemin e ri të skedave të mundësisë së fundit: në thelb kompjuterët do të vendosnin fundin e botës. Një raketë kontrolli do të urdhëronte sulme bërthamore nga e gjithë armatura e madhe e Rusisë./Reuters