Pavarësisht rritjes ekonomike dhe të ardhurave në vitet e fundit, Shqipëria mbetet një ekonomi ku një pjesë shumë e madhe e burimeve financiare përdoret ende për sigurimin e ushqimit.
Sipas të dhënave të Eurostat, të përpunuara nga Monitor, Shqipëria vijon të ketë peshën më të lartë të shpenzimeve për ushqime në raport me madhësinë e ekonomisë, duke lënë pas jo vetëm vendet e Bashkimit Europian, por edhe të gjitha ekonomitë e tjera të rajonit.
Pesha e lartë e shpenzimeve për ushqime tregon se familjet shqiptare vazhdojnë të përdorin një pjesë të konsiderueshme të të ardhurave për nevojat bazë. Në ekonomitë me të ardhura më të larta, ushqimet zënë një peshë shumë më të vogël në buxhetin familjar, pasi familjeve u mbeten më shumë të ardhura për strehim, transport, arsim, shëndetësi, kulturë dhe argëtim.
Çfarë mat ky tregues?
Të dhënat janë pjesë e bazës statistikore të Eurostat mbi barazinë e fuqisë blerëse, nivelet e çmimeve dhe shpenzimet sipas kategorive të konsumit.
Treguesi i përdorur në këtë rast është “shpenzimi nominal si përqindje e PBB-së”, i cili mat vlerën totale të shpenzimeve për ushqime në një vend në raport me madhësinë e ekonomisë së tij.
Shqipëria mbi të gjithë rajonin
Shqipëria renditej e para në rajon në vitin 2025, me shpenzime për ushqime sa 20.4% e PBB-së.
Shumë pranë saj ishte Mali i Zi, ku ushqimet përfaqësonin 19.9% të PBB-së, nga 19.3% në vitin 2024. Në Bosnjë dhe Hercegovinë, pesha u rrit lehtë nga 19% në 19.1%.
Në Maqedoninë e Veriut, shpenzimet për ushqime zinin 17.9% të PBB-së në vitin 2025, me rënie nga 18.2% një vit më parë.
Mesatarja e vendeve kandidate dhe potencialisht kandidate, pa përfshirë Turqinë dhe Kosovën, ishte 15.9% e PBB-së, rreth 4.5 pikë përqindjeje më e ulët se në Shqipëri.
Serbia kishte një nivel dukshëm më të ulët se pjesa tjetër e Ballkanit Perëndimor. Shpenzimet për ushqime përbënin 12.8% të PBB-së në vitin 2025, nga 12.7% në vitin 2024.
Për Kosovën, tabela e publikuar nuk përmban të dhëna të veçuara.
Europa shpenzon shumë më pak për ushqime
Diferenca me Bashkimin Europian është edhe më e madhe. Në 27 vendet e BE-së, shpenzimet për ushqime përfaqësonin mesatarisht 6.2% të PBB-së në vitin 2025.
Në Shqipëri, pesha prej 20.4% ishte më shumë se tri herë më e lartë se mesatarja europiane. Diferenca arrinte në 14.2 pikë përqindjeje.
Edhe krahasuar me vendet me të ardhurat më të ulëta të BE-së, Shqipëria kishte një peshë dukshëm më të lartë të shpenzimeve për ushqime. Në Rumani, ushqimet zinin 12.9% të PBB-së, në Bullgari 11%, ndërsa në Greqi 11.2%.
Në Kroaci, pesha ishte 10.2%, në Portugali 11.4% dhe në Poloni 9%.
Në Itali, shpenzimet për ushqime përfaqësonin 7.9% të PBB-së, ndërsa në Spanjë 6.6%.
Në vendet me të ardhura më të larta, pesha e ushqimeve në ekonomi ishte shumë më e ulët.
Në Gjermani, shpenzimet për ushqime përbënin 5% të PBB-së, në Francë 5.8%, në Austri 4.6% dhe në Zvicër 4%. Në Danimarkë dhe Holandë, raporti ishte vetëm 4.4%, ndërsa në Norvegji 3.3%.
Nivelet më të ulëta u regjistruan në Luksemburg, me 2.8% të PBB-së, dhe në Irlandë, me vetëm 2.1%.
Çmimet e ushqimeve janë më të larta se mesatarja e BE-së sipas fuqisë blerëse
Një nga faktorët që rrit barrën financiare të familjeve për ushqime janë çmimet e larta në raport me të ardhurat.
Të dhënat e Eurostat tregojnë se, në vitin 2025, çmimet e ushqimeve në Shqipëri u bënë për herë të parë rreth 3% më të larta se mesatarja e Bashkimit Europian. Ato janë rritur me ritme të shpejta, nga 85% e mesatares së BE-së në vitin 2022, në 99.6% në vitin 2024, për të arritur në 102.9% në vitin 2025.
E thënë ndryshe, një shportë ushqimore që mesatarisht kushton 100 euro në Bashkimin Europian, në Shqipëri kushton rreth 103 euro, e matur sipas fuqisë blerëse. Ndërkohë, të ardhurat për frymë të shqiptarëve janë më pak se gjysma e mesatares europiane, rreth 48%, sipas treguesit të konsumit individual për frymë.
Shqipëria rezulton gjithashtu vendi më i shtrenjtë në rajon për ushqimet. Serbia renditet e dyta me një indeks prej 96.6, megjithëse edhe atje çmimet janë rritur gradualisht nga 91.5 në vitin 2022. Mali i Zi dhe Bosnjë-Hercegovina kanë pothuajse të njëjtin nivel çmimesh, përkatësisht 84.6, ndërsa Maqedonia e Veriut mbetet vendi më i lirë në rajon me 74.3% të mesatares së BE-së. Për Kosovën nuk ka të dhëna.
Rreth 5 miliardë euro në vit shpenzohen për ushqime
Në terma nominalë, shpenzimet për ushqime në Shqipëri arrijnë në rreth 5 miliardë euro në vit, ose afërsisht një të pestën e ekonomisë së vendit.
Sipas Eurostat, çdo shqiptar shpenzoi mesatarisht 2,349 euro për ushqime gjatë vitit 2025, një shifër e krahasueshme me mesataren e Bashkimit Europian prej 2,576 eurosh.
Në rajon, Shqipëria tejkalohet vetëm nga Mali i Zi, ku shpenzimet mesatare për frymë arrijnë në 2,613 euro, ndërkohë që pagat janë rreth 40% më të larta se në Shqipëri.
Më pak për ushqime shpenzojnë qytetarët e Maqedonisë së Veriut (1,666 euro), Bosnjë dhe Hercegovinës (1,620 euro) dhe Serbisë (1,735 euro).
